Brand in Almere, problemen in Utrecht en Harlingen. Vier vragen over het getroffen datacenter

Een brand in een datacentrum in Almere heeft vanaf donderdagmiddag verschillende systemen platgelegd bij bedrijven en instellingen in Nederland, waaronder de Universiteit Utrecht. Daar was sprake van „grote impact” op het dagelijkse werk, onderzoek en onderwijs, zo meldde de universiteit.

In de nacht van donderdag op vrijdag gaf de brandweer in Almere het sein brand meester, nadat donderdag een NL-alert naar de lokale bevolking was uitgegaan wegens rookontwikkeling.

Vier vragen over de brand en de gevolgen.

1Waar woedde de brand?

De brand heeft gewoed in het gebouw waar generatoren staan die in het geval van een stroomuitval voor zorgen dat het datacentrum operationeel blijft. Om blussen mogelijk te maken werd op last van de brandweer de elektriciteit voor het hele datacentrum afgesloten, waarmee de functies donderdagochtend uitvielen.

Volgens NorthC, eigenaar van dit datacentrum en dertien andere in Nederland, is in de naastgelegen ruimtes, waar servers en gegevensdragers staan, alleen maar rookschade. Directeur Alexandra Schless zegt dat inspectie door een gespecialiseerd team „vooralsnog” geen wezenlijke schade aan deze apparatuur heeft aangetoond. Het bedrijf zei vrijdagmiddag in een verklaring te verwachten „binnen 72 uur gefaseerd de stroom en koeling voor klanten beschikbaar te kunnen stellen”,

Een grote klant van NorthC is Uniserver, een partij die namens klanten (de Universiteit Utrecht is er daar niet een van) zorgt dat IT-faciliteiten operationeel zijn. Jeroen Wouda van Uniserver bevestigt dat apparatuur geen schade heeft opgelopen. „Het gebouw is zodanig gecompartimenteerd dat een ruimte volledig kan uitbranden zonder schade aan de apparatuur in een andere ruimte. In ons geval gaat het om back-up-capaciteit in dit datacentrum, waardoor onze klanten niets hebben gemerkt.”

2Hoe kon de brand ontstaan?

Over de toedracht is nog niets bekend, zegt Schless. Volgens de politie lijkt opzet niet in het spel, „maar dat is op dit moment speculeren”, aldus een woordvoerder. Vrijdagmiddag kon het onderzoek ter plaatse pas beginnen, omdat het gebouw lange tijd te gevaarlijk was om binnen te gaan. Dat bemoeilijkte eerder al de bestrijding van de brand: de brandweer kon alleen van buiten blussen.

De noodaggregatoren worden regelmatig getest, zegt Schless, maar daar was donderdagochtend geen sprake van. Er waren werknemers aanwezig in het datacentrum toen het brandalarm afging. „We gaan dit uiteraard diepgaand onderzoeken.”

3Waarom had de Universiteit Utrecht geen back-up of uitwijkmogelijkheid?

Een woordvoerder van de Universiteit Utrecht laat weten dat het ICT-landschap van een universiteit „groot en complex” is, waarbij het „tijd kost om back-ups en uitwijksystemen robuust en stabiel operationeel te krijgen”.

De afweging tussen enerzijds het risico op zo’n uitzonderlijke situatie en anderzijds de kosten om voorzieningen direct paraat te hebben speelt „altijd” een rol, aldus de woordvoerder. „We hebben wel degelijk een reeks aan back-up-maatregelen, maar het implementeren daarvan is complex en kost tijd. Onze mensen werken hard, maar kunnen niet sneller dan ze kunnen.”

Vrijdag was nog het advies om niet in te loggen op UU-systemen. „Dit geldt ook voor Microsoft-systemen zoals Outlook, Teams, Word, etc, ook als deze wel werken”, luidde de waarschuwing op de universiteitssite.

4Wat zijn de verdere gevolgen?

Zondag om 12.00 uur verwacht de universiteit meer duidelijkheid te kunnen geven over fysieke toegang tot de locaties op de campus komende week. Maar ook als de universiteit op maandag deels open kan, zullen nog niet alle systemen direct weer volledig beschikbaar zijn.

Verschillende andere partijen wier systemen ondergebracht zijn in het Almeerse datacenter ondervonden vrijdag hinder van de brand. Bij het Centraal Bureau voor Statistiek zijn verschillende IT-systemen niet goed bereikbaar geweest. Het persnummer was vrijdagmiddag niet bereikbaar en ook op een mail werd niet geantwoord. Demograaf Ruben van Gaalen, CBS-medewerker, noemt het „vervelend”, maar stelt ook dat er niets verloren is. „De problemen zitten vooral in de interface”, ofwel de ontsluiting van data en koppeling van systemen.

Rederij Doeksen in Harlingen, waar veerdiensten naar Vlieland en Terschelling aan- en afmeren, had problemen met toegangspoorten die nog het hele weekend zullen duren, zei directeur Dirk Spoor tegen de Leeuwarder Courant. Ook het stadsbussenvervoer in Utrecht, sinds december verzorgd door Transdev, had volgens RTV Utrecht donderdag problemen met communicatiesystemen waar chauffeurs gebruik van maken.