Choreograaf Sung Im Her: ‘Ik heb eindeloos mijn benen gerekt. Meedogenloos, ik zou het niemand aanraden’

Het is een opmerkelijke keuze. Spring, het internationale theaterfestival waarin de laatste jaren sterk theatrale voorstellingen de overhand hadden, opent met een double-bill van pure, abstracte dans. Een genre waarvan sommigen al jaren beweren dat het passé is, die exclusieve focus op het bewegende lichaam.

Die opvatting deelt Sung Im Her (49) nadrukkelijk niet. Zij vindt het lichaam en zijn communicatieve kracht geweldig. De Koreaanse is bovendien lyrisch over abstractie en, in haar eigen woorden, „geobsedeerd door herhaling.” Toch zijn het bijna altijd politieke thema’s die haar inspireren: feminisme, discriminatie, migratie, machtsmechanismen.

Aan het begin van haar persoonlijke dansgeschiedenis was dat wel anders. Her, van jongs af aan een beweger, kon pas op ‘hoge leeftijd’ – 19 jaar wordt in de danswereld als oud gezien – beginnen aan haar formele dansopleiding. „In Korea heb je veel financiële support van je familie nodig. Die had ik niet”, vertelt ze vanuit Londen, waar ze woont en werkt. „Pas laat lukte het me genoeg bijeen te krijgen. Het eerste wat ik op de academie hoorde was dat ik te dik was, mijn armen en benen te kort en mijn hoofd te groot. ‘Jij wordt nooit een echte danser.’ Ik ben toen in een maand twintig kilo afgevallen, stond zes jaar lang vanaf ’s morgens zeven uur in de studio en heb eindeloos mijn benen gerekt. Meedogenloos, ik zou het niemand aanraden.”

Beeld uit ‘Tomorrow is now, today is yesterday’ van Sung Im Her.

Foto Foteini Christofilopoulou

De openbaring

Dans betekende voor haar technische perfectie en ze was totaal toegewijd. Tot ze Drumming van Anne Teresa De Keersmaeker zag en niet meer kon ophouden met huilen – een bijzondere reactie op een abstract werk. „De vrijheid en het plezier van Drumming waren een openbaring. Ineens vroeg ik me af waar ik eigenlijk mee bezig was. Ik zag de vreugde die ik zelf vergeten was. Toen móést ik natuurlijk naar België.”

Bij P.A.R.T.S., de door De Keersmaeker opgerichte opleiding, kwam ze in een andere wereld. De nadruk lag vooral op onderzoek en „uren praten”, over ideeën en intenties, over creatieve concepten. „Een totale deconstructie van alles wat ik had geleerd.”

In België danste ze bij Troubleyn/Jan Fabre („Typisch Fabre: bij de auditie moest iedereen natuurlijk uit de kleren en dan vervolgens een uur glibberen door de olijfolie”), Les Ballets C de la B en Needcompany. Theatrale dansvoorstellingen, waarin ze telkens meer leerde over de expressiviteit van het lichaam.

De choreografieën waarmee zij zichzelf profileerde, waren opmerkelijk genoeg juist abstract en minimalistisch. In 2021 werd ze opgenomen in de felbegeerde lijst van nieuwe ‘stemmen’ in de hedendaagse dans van Aerowaves (de Twenty Twenty-One) en in 2023 door dagblad The Guardian werd ze gesignaleerd als een „stage sensation to watch”. Her had zichzelf in de kijker gespeeld met Nutcrusher (2019). Een repetitieve dans voor drie vrouwen (inclusief Her), één en al lang haar en heupen, aldus Her. In metallic glanzende skinny pants wiegen, twerken en headbangen ze erop los, en geselen zichzelf met hun lange lokken. Het was haar reactie op de #MeToo-beweging, die in Korea vooral een oorverdovende stilte veroorzaakte. „Met een lichter accent in de voorstelling leg ik de vraag voor of we niet zelfbewust met dat stereotiepe beeld kunnen spelen. Why not own this? Het kan heel empowering zijn om er zelf de controle over te nemen.”

‘Dans reikt dieper dan tekst’

Een politiek thema dus, maar in een minimalistische, abstracte vorm, net als veel van haar andere werk. Het mooie van abstractie, vindt Her, is dat die ruimte biedt aan zowel een helder vormgegeven ‘boodschap’ als aan vele verschillende interpretatiemogelijkheden. „Ieder kan er zijn eigen perspectief op loslaten en dat is voor mij het mooist. Ik probeer als maker door middel van concept, structuur en bewegingsreferenties het publiek natuurlijk wel degelijk in een bepaalde richting te laten denken, maar ik ga het niet uitspellen. Soms zie ik voorstellingen die mij te narratief zijn. Dan vind ik het gewoon niet meer interessant.”

Beeld uit ‘Everything Falls Dramatic’.

Foto Geun Woo Choi

In Everything falls dramatic (2022) veroorzaken enkel de bewegingloze lichamen op de vloer, de trage bewegingen, het vallen, rollen en opstaan en de herhaling gaandeweg een indruk van tragiek, van vergeefsheid en verlies. De choreografie, deel van de double-bill in Spring, is opgedragen aan haar vader, vertelt Her, wiens veerkracht, zijn vermogen om na een val weer op te staan, steeds verder afnam.

Het tweede werk van de openingsvoorstelling, Tomorrow is now, today is yesterday (2024), heeft weer een veel maatschappelijker achtergrond, een die Her bij uitzondering in het stuk zelf (ze danst nog steeds) uit de doeken doet met een ironische tutorial over hoe je jezelf online op je voordeligst presenteert, „The best story of you!” Hierdoor heeft het repetitieve karakter van de choreografie, met hier en daar aan TikTok en K-pop ontleende bewegingen, een andere uitwerking. Onvermijdelijk dringen associaties zich op met hypes op ‘de socials’, de smartphoneverslaving en de vervreemding van het lichaam, die paradoxaal genoeg parallel loopt met het massaal en neurotisch streven naar hetzelfde, ideaal geachte uiterlijk. „Daarom is de focus op het lichaam in de dans juist in deze tijd zo belangrijk. Dans reikt uiteindelijk dieper dan tekst. De kracht van dans is dat je mensen een uur lang samen kan laten nadenken over één ding, zonder dat er ook maar een woord voor nodig is.”