CNN-oprichter Ted Turner: een pionier in de filantropie en de mediawereld

De Amerikaanse media komen superlatieven tekort om het leven van de ondernemer en filantroop Ted Turner te beschrijven. In hun necrologieën is hij groter dan het leven zelf. Turner was niet alleen een van de machtigste mediamagnaten van de Verenigde Staten, die met de oprichting van de 24-uurs nieuwszender CNN een revolutie teweegbracht in het televisienieuws. Hij was ook een van de grootste filantropen ter wereld, die zich inzette voor de bescherming van het milieu en de ondersteuning van de Verenigde Naties. Hij overleed woensdag in zijn woning in de buurt van Tallahassee, Florida, aan de gevolgen van Lewy body dementie (LBD), een progressieve hersenziekte. Hij is 87 jaar geworden.

‘Mouth of the South’, ‘Captain Outrageous’, ‘Terrible Ted’. Eén bijnaam was niet genoeg voor een man die zo brutaal en onverschrokken was als Turner. De in Atlanta gevestigde ondernemer nam enorme zakelijke risico’s, vaak tegen het advies van vrienden en collega’s in, waardoor hij failliet dreigde te gaan. Maar telkens wist hij een indrukwekkende comeback te maken en zijn mediaconglomeraat verder uit te bouwen. Na een groot aantal fusies en overnames stond Turner aan het hoofd van een enorm imperium van nieuws-, sport- en entertainmentbedrijven, waaronder HBO, Cartoon Network, Time Magazine en Turner Classic Movies. Maar CNN is altijd zijn grootste trots gebleven.

Toch was Turner (Ohio, 1938) geen echte nieuwsman. Na zijn vaders zelfmoord in 1963 nam hij diens billboardbedrijf over, dat destijds diep in de schulden zat. Hij verwerkte het verlies van zijn vader door zich op zijn werk te storten. „Stel je doelen zo hoog dat je ze in je leven niet kunt bereiken”, was zijn motto. In 1970 kocht hij een ​​kleine, noodlijdende tv-zender in Atlanta, die hij omdoopte tot WTCG en uitbouwde tot de eerste ‘superzender’, die een belangrijke rol speelde in de groei van kabeltelevisie. Tegelijkertijd vond hij tijd om als kapitein het winnende jacht te besturen tijdens de America’s Cup-race in 1977 en om een ​​actieve rol te spelen als eigenaar van het honkbalteam Atlanta Braves.

Op 1 juni 1980 lanceerde Turner CNN in Atlanta. Het was een gedurfde zet, want veel nieuwsorganisaties zaten in New York of Washington. „Behoudens satellietproblemen gaan we niet meer uit de lucht totdat de wereld vergaat. En daar doen we dan eerst live verslag van”, zei Turner op de dag van de lancering. Maar het was een enorme uitdaging om zo veel zendtijd te vullen. De eerste jaren had CNN het erg moeilijk. Medewerkers werden onderbetaald, en technische problemen brachten presentatoren herhaaldelijk in de problemen tijdens de uitzending. De zender verloor 2 miljoen dollar per maand, en werd door concurrenten neerbuigend het ‘Chicken Noodle Network’ genoemd.

CNN had groot voordeel in de Eerste Golfoorlog

De Eerste Golfoorlog van 1991 bracht de ommekeer. Ten opzichte van de concurrerende nieuwszenders had CNN een groot voordeel, want zijn correspondent Peter Arnett was een van de weinige westerse journalisten in Irak. Hij maakte meeslepende reportages over de impact van de oorlog op burgers, die vaak in tegenspraak waren met wat het Amerikaanse leger beweerde. De continue berichtgeving gaf het conflict ongekende zichtbaarheid en leverde CNN een prestigieuze Peabody Award op. De jury vond dat de zender „was uitgegroeid van een curiositeit op de kabel tot een internationale dienst van onschatbare waarde”. Turner werd door Time uitgeroepen tot Man van het Jaar.

De constante competitiedrang die CNN groot maakte, was een rode draad in het leven van Turner. „Ik probeer het record te breken van de persoon die het meest voor elkaar krijgt in één leven”, zei hij in 1998 tegen een journalist van het Amerikaanse tijdschrift Reader’s Digest. Hij was niet per se geïnteresseerd in het runnen van een bedrijf; naast zijn imperium was hij een fervent zeiler, jager en filantroop. „Ik zie mezelf meer als avonturier dan zakenman”, zei hij tegen een journalist van The New York Times. Van zijn drie gestrande huwelijken tot het winnen van de America’s Cup, het ging Turner meer om de jacht dan om de buit.

Zijn eerste huwelijk met Julia Nye liep begin jaren zestig op de klippen. Tijdens een zeilwedstrijd waarbij Turner het tegen haar opnam, besloot hij haar boot te rammen toen zij voor lag. Het huwelijk hield geen stand. Daarna trouwde hij nog twee keer, onder wie actrice en activist Jane Fonda. Hij stond bekend als een conservatief en een vrouwenverslinder, zij als een feminist en een liberaal. Tien jaar later gingen ze uit elkaar. Fonda plaatste kort na zijn overlijden een bericht op haar Instagram: „Naast Katharine Hepburn was Ted de meest competitieve persoon die ik ooit hebt ontmoet. Het was fascinerend om naar te kijken”.

Ted Turner en Jane Fonda tijdens de Academy Awards in Los Angeles, Californië in 1990.

Foto Lee Celano/ REUTERS

Baanbrekende filantroop

Turner was ook in zijn filantropie groots en meeslepend. In 1997 kondigde hij in een toespraak aan dat hij 1 miljard dollar doneerde aan de VN om armoede te bestrijden. Met deze grootste donatie ooit zorgde Turner voor een ommezwaai in de filantropie. Hij was de eerste die zich langdurig verbond aan goede doelen en andere miljardairs aanspoorde hetzelfde te doen. Zo joeg hij de concurrentie onder filantropen aan. In plaats van kerken, musea en universiteiten te steunen, richtte Turner zijn eigen stichtingen op die zich bezighielden met grote thema’s, zoals het verminderen van de risico’s van nucleaire en biologische wapens.

Ook de bescherming van het milieu was voor Turner een belangrijk onderwerp. Hij kocht twee miljoen hectare land in Noord-Amerika, waar hij zich inzette voor het behouden en terugbrengen van de inheemse flora en fauna. Zo speelde hij een belangrijke rol bij het herstel van de bizonpopulatie. Hij was eigenaar van vijftigduizend bizons en begon in 2002 een restaurantketen die bizonburgers serveert: Ted’s Montana Grill. Een manier om geld te verdienen aan een bedreigde diersoort en tegelijkertijd zijn voortbestaan te garanderen. Het beschermen van de planeet was volgens Turner een verantwoordelijkheid die hij moest dragen. Een missie waarin geen andere filantroop hem kon evenaren.