De oceaan was in juli nog nooit zo heet

De oceanen wereldwijd bereikten afgelopen juli de hoogste temperatuur ooit gemeten deze maand. Het gemiddelde over de maand kwam uit op 20,96 graden Celsius. Het vorige record, van 20,89 graden Celsius, stamde uit 2023.

Dat blijkt uit metingen die Copernicus, het aardobservatieprogramma van de Europese Unie, deze maandag naar buiten heeft gebracht. De metingen zijn uitgevoerd aan het oppervlak van de oceanen, tussen 60 graden noorderbreedte en 60 graden zuiderbreedte (dus exclusief de poolgebieden).

Achterliggende oorzaak is de klimaatverandering, die op zijn beurt weer wordt veroorzaakt door de toenemende concentratie broeikasgassen in de atmosfeer, met name CO₂ en methaan. Dit is vooral het gevolg van het grootschalige gebruik van fossiele brandstoffen. Doordat de concentratie broeikasgassen in de atmosfeer toeneemt, blijft er meer warmte aan het aardoppervlak hangen. Veruit het grootste deel van die extra warmte, ruim 90 procent, wordt opgenomen door de oceanen. Die warmen dus gestaag op.

Tegen die achtergrond vertonen de oceanen ook nog schommelingen in hun oppervlaktetemperatuur, onder meer veroorzaakt door tijdelijke klimaatfenomenen als El Niño. Die speelt momenteel in het tropische deel van de Stille Oceaan. Bij een El Niño komt er over een veel groter deel van de oceaan dan normaal warm water aan het oppervlak. Het tropische deel van de Grote Oceaan is een van de gebieden die er in de juli-metingen uit springen.

Daarnaast neemt Copernicus ook extreem hoge temperaturen waar langs de Atlantische kust van West-Europa, en in een deel van de Middellandse Zee. „Hier spelen sinds een aantal jaren een aantal factoren„, zegt meteoroloog Rob Groenland van het KNMI. De scheepvaart stoot, als gevolg van aangescherpte regelgeving, minder vervuilende stoffen uit, waardoor meer zonlicht de oceanen bereikt. Daarnaast is de lage bewolking, die invallend zonlicht weerkaatst, aan het afnemen. „De laatste jaren is er in sommige gebieden ook minder wind, waardoor de warme toplaag van de oceanen minder goed mengt met de koudere onderlaag”, zegt Groenland.

De gevolgen van opwarmende oceanen zijn breed. Water zet uit als het warmer wordt, en draagt zo bij aan de zeespiegelstijging. Het kan ook sterkere regenbuien en orkanen veroorzaken. En de effecten op het zeeleven kunnen ingrijpend zijn, zoals het afsterven van koralen, een van de meest soortrijke ecosystemen in de oceanen.