Fed-baas Powell breekt met traditie en verlaat de centrale bank niet. Dat leidt vrijwel zeker tot conflict met Trump

15 uren geleden 1

In een ongebruikelijke stap heeft Jerome Powell, voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, aangekondigd dat hij na het einde van zijn termijn zal aanblijven als een van de gouverneurs van de Federal Reserve. Powell vertrekt half mei als voorzitter wanneer zijn tweede termijn afloopt, en zijn voorgangers verlieten daarna ook bijna altijd de centrale bank.

Op een persconferentie zei Powell echter dat hij aanblijft, omdat hij er nog lang niet van overtuigd is dat de Fed gevrijwaard blijft van „juridische aanvallen” vanuit de Amerikaanse regering. „Ik maak mij er zorgen over dat die het instituut zwaar op de proef stellen.” Door aan te blijven berooft Powell president Donald Trump van de kans om een vertrouweling aan te stellen als gouverneur. Powell blijft in zijn nieuwe rol meestemmen over de hoogte van de rente.

De Federal Reserve, en in het bijzonder Powell, zijn al langer doelwit van Trump. De president wil dat het instituut de rente verlaagt om de economie aan te jagen en om lenen goedkoper te maken voor de staat, hoewel hij daar expliciet niet over gaat. Het ministerie van Justitie opende eerder een strafrechtelijk onderzoek naar Powell, officieel vanwege uit de hand gelopen kosten voor de verbouwing van het hoofdkantoor van de Fed in Washington DC. Dat werd breed opgevat als een drukmiddel, bedoeld om Powell tot renteverlaging te dwingen.

Afgelopen week schrapte het ministerie dit onderzoek, om vervolgens de inspecteur-generaal, de toezichthouder van de Fed, op te dragen de veronderstelde kostenoverschrijdingen in kaart te brengen. Powell had eerder gezegd dat hij niet zou vertrekken tot het onderzoek volledig was stopgezet, en daar is volgens hem nog altijd geen sprake van. „Ik vertrek wanneer ik dat het juiste moment vind.”

De laatste keer dat een voorzitter aanbleef als gouverneur was in 1948. Powell zei te beloven dat hij in zijn nieuwe rol als gouverneur wat „op de achtergrond” zal blijven en geen „schaduw-voorzitter” zal worden. In mei wordt het voorzitterschap vrijwel zeker overgenomen door Kevin Warsh, die is voorgedragen door Trump. Zijn benoeming is bijna rond, alleen de Senaat moet hier nog mee instemmen.

Gespannen moment

De gespannen wissel aan de top van de Fed komt op een precair moment. Zoals verwacht hield de centrale bank de rente woensdag gelijk, tussen de 3,5 en 3,75 procent. De centrale bank wil nog afwachten wat precies de gevolgen zullen zijn van de Iran-oorlog op de Amerikaanse economie en inflatie. De Fed heeft als mandaat de inflatie en de werkloosheid in de VS beperkt te houden, waarbij de rente het voornaamste instrument is.

Tot dit voorjaar was algemeen de verwachting dat de centrale bank dit jaar zou doorgaan met het geleidelijk verlagen van rentes. Maar de Iran-oorlog heeft grote invloed op de economie. Begin april werd duidelijk dat de inflatie in de VS in maart was opgelopen tot 3,3 procent, het hoogste cijfer in jaren, mede door hoge benzineprijzen aan de pomp. Powell noemde woensdag ook specifiek de stijgende prijzen van vliegtickets.

Dat kan de Fed in een lastige positie brengen, en woensdag tekenden zich daar de eerste contouren van af. In een verklaring hintte de centrale bank erop dat het in de toekomst in principe nog steeds neigt naar renteverlagingen, maar drie van de twaalf leden waren het daar niet mee eens (een vierde, de door Trump benoemde Stephen Miran, zei dat hij sowieso voor een renteverlaging was geweest). Met andere woorden: deze drie willen de optie open houden dat in de toekomst rentes gelijk blijven of zelfs moeten stijgen, mocht de inflatie verder oplopen.

Het omgaan met deze verdeeldheid en de gevolgen van de Iran-schok belooft voor Warsh een uitdaging te worden, al helemaal als Trump druk op hem blijft uitoefenen om de rente juist te verlagen. En ook Powell, die acht jaar lang voorzitter is geweest en zelf werd benoemd door Trump in zijn eerste termijn als president, kan vermoedelijk in zijn nieuwe rol niet rekenen op rust.

Zijn besluit om aan te blijven als gouverneur creëert vrijwel zeker nieuwe conflicten met de president, die er op heeft gezinspeeld Powell te ontslaan als hij niet zelf vertrekt. Juridisch gezien is dat echter niet makkelijk.