Gaan G7-landen hun noodolievoorraden inzetten?

Dat de olie- en gasprijzen vanochtend weer verder zijn gestegen, zal inmiddels weinigen nog verbazen. Schepen en tankers mijden al een week de belangrijkste olie- en gas transportroute ter wereld, die deels onder het Iraanse territorium valt, vanwege veiligheidsrisico’s. Productiefaciliteiten zijn stilgelegd door bomaanvallen. Dat laatste betekent dat, ook als de oorlog vandaag zou stoppen, het nog weken zal duren voordat de olie- en vloeibaargasproductie weer op de oude capaciteit draait. Kortom, het lijkt er sterk op dat de krapte langer zal aanhouden dan analisten vorige week nog hoopten.

Inmiddels ligt de prijs voor een vat Brent-olie op 107 dollar, schreven we vanochtend al in dit blog. Voor het eerst sinds de energiecrisis van 2022 komt de prijs weer boven de honderd uit. De gasprijs stijgt mee. Op de internationale energiemarkt TTF in Amsterdam schoot de prijs maandag naar zo’n 69 euro per megawattuur. Vorige week maandag was dat nog 39 euro.

Om de prijzen te drukken, kunnen landen hun gezamenlijke noodvoorraden vrijgeven. Als er meer olie beschikbaar is, neemt de krapte iets af, dan worden handelaren ietsje minder zenuwachtig en zakken de prijzen. Dat is het idee althans. Op dit moment houden de ministers van Financiën van de G7-landen (Verenigde Staten, Canada, Japan, Duitsland, Frankrijk, Italië, Verenigd Koninkrijk) een ingelast videogesprek, samen met Fatih Birol, de directeur van het Internationaal Energieagentschap (IEA) om die optie te bespreken.

Landen hebben voor zowel gas als olie een voorraad bedoeld om de winter door te komen. Daarbovenop hebben landen, ook Nederland, een zogeheten strategische olievoorraad waar zij beroep op kunnen doen tijdens oliecrises, voor wanneer het uitzonderlijk duur is om olie in te kopen. Die olievoorraden zijn aangelegd in 1974. Landen waren toen geschrokken door de enorme prijsschokken door het embargo van Arabische olie-exporterende landen in 1973. Landen die bij het IEA zijn aangesloten, hebben afgesproken dat allen voor drie maanden aan olie opslaan.

In Nederland liggen de voorraden onder meer in bovengrondse opslagterminals zoals in Rotterdam en Eemshaven, en onder de grond. Hier coördineert het Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA) de voorraden. De COVA valt onder de verantwoordelijkheid van Minister van Economische Zaken en Klimaat.

In gevallen van nood is het aan de IEA om landen voorstellen te doen om gezamenlijk hun olievoorraden (deels) vrij te geven. FT meldt op basis van een bron dat de VS nu willen dat landen 25 tot 30 procent van hun reserve beschikbaar stellen.

Dat zou bijzonder zijn. Sinds het aanleggen van de noodvoorraden in 1974 heeft het IEA vijf keer aanspraak gedaan op de voorraden. Waaronder na de Russische inval in Oekraïne in 2022 en na orkaan Katherine in 2005, toen infrastructuur in de Golf van Mexico beschadigd raakte.

Als het IEA vanmiddag inderdaad landen oproept om de reserves vrij te geven, is het nog maar de vraag in hoeverre dit de prijzen echt naar beneden drukt. Dat hangt ervan af of handelaren inderdaad een beetje gerust worden gesteld door het extra aanbod, zegt hoogleraar energie-economie Machiel Mulder aan de Rijksuniversiteit Groningen. „De afgelopen keren dat olie werd vrijgegeven, had het geen groot effect op de olieprijs. Het ging om enkele dollars verlichting.”

Liveblog Economieblog

Olieprijs schiet boven 100 dollar, G7-landen overwegen in noodoverleg oliereserves vrij te geven