Geen peuken meer tussen de planten in het eerste rookvrije park in Breda (hoewel paffen niet écht wordt verboden)

1 dag geleden 4

Een glijbaan, een trampoline en een voetbalveld: kinderen uit Fellenoord, een volkswijk in het centrum van Breda, hebben voor de klassiekers gekozen. Ze mochten tekenen wat ze graag zouden zien in het Seeligpark, dat woensdag in hun buurt werd geopend. Hun schetsen hangen nu op twee prikborden op een binnenplaats in het park, grenzend aan veertien oude officierswoningen, die ‘de witte huisjes’ worden genoemd door Bredanaars.

Zoals Jan van Overbeek (60), die met vrouw en kinderen de opening van het park bijwoont. Dat het oud-oefenterrein voor militairen ooit toegankelijk zou worden, had hij nooit gedacht. Eén keer mocht hij door de hekken, toen hij veertig jaar geleden werd gekeurd voor militaire dienst. Fysiek was alles in orde, maar hij werd uitgeloot. In die tijd rookte Van Overbeek nog. Stoppen is lastig, weet hij maar al te goed: ”Een enorme strijd was het.” Na talloze pogingen lukte het twintig jaar geleden. Hij hoopt dat zijn dochter (7) en zoon (6) er nooit aan beginnen.

We willen rokers niet verketteren

In het Seeligpark mag niet meer worden gerookt. Bij een van de ingangen staat een bordje met ”Dit terrein is rookvrij”, daaronder „Op weg naar een rookvrije generatie”. Weer daaronder hangt een tweede bordje, met „Rookvrij is ook vapevrij”. Dit moet het eerste rookvrije park van Nederland worden.

Nota bene: het gaat om een nadrukkelijk verzoek, het betreft geen rookverbod. Breda kan ook geen boetes uitdelen aan rokers, ook al had wethouder Arjen van Drunen (Volksgezondheid, GroenLinks-PvdA) die mogelijkheid graag gehad. „Maar dat kan niet. Een heel blik juristen heeft ernaar gekeken.” Dus gaat Breda niet handhaven.

Er is nu nog weinig groen

Streven naar een rookvrij park is een volgende stap voor Breda. Op 440 speelplekken mag al niet meer worden gerookt. Ook bij tientallen bushaltes, de eerste bij het Amphia Ziekenhuis, is het niet meer toegestaan een sigaret op te steken. Hetzelfde geldt voor meerdere rookvrije sportcomplexen in de gemeente.

De kans om een park rookvrij te verklaren, deed zich voor toen Breda het voormalig oefenterrein met de Seeligkazerne kon overnemen van defensie. In een nieuw park krijgen rokers niet het gevoel dat ze iets wordt afgenomen, redeneerde Van Drunen, waardoor een nieuwe sociale norm kan ontstaan. En dichtbij ligt het Valkenbergpark, het grootste van Breda, een alternatief voor rokers. „We willen rokers niet verketteren.”

Ik kan het me eigenlijk niet voorstellen. Maar het zou fijn zijn als het uit zichzelf wel gaat werken

Of het Seeligpark überhaupt veel bezoekers trekt, moet worden afgewacht. Nu heeft het nog weinig groen: de brede paden zijn bestraat met klinkers, de oude defensiegebouwen staan leeg achter prikkeldraad en lappen grond werden pas onlangs ingezaaid. In het park moet voor iedereen ruimte komen – van sporters tot mensen die picknicken, zo wordt tijdens de opening benadrukt.

Maar wat de gemeente betreft niet voor rokers, merkt omwonende Nadine Bol (38) op. „Dat druist een beetje in tegen een park zonder regels.” Of niet roken kan worden afgedwongen, betwijfelt Bol. „Ik kan het me eigenlijk niet voorstellen. Maar het zou fijn zijn als het uit zichzelf wel gaat werken.”

In de horeca

Bol, in het park met dochters Veda (5) en Isra (2), rookt zelf niet. Streven naar een rookvrij park juicht ze toe. „Dan houden we zoveel mogelijk die kids uit de rook.” De norm is al flink verschoven, stelt Bol. In 2004, memoreert ze, werd het recht ingevoerd op een rookvrije werkplek. In 2020 volgde het verbod in de horeca. Ook steeds meer terrassen worden rookvrij.

Of het Seeligpark rookvrij verklaren effect gaat sorteren, onderzoekt Breda komend jaar. In Nederland is geen precedent. Parijs verbood in 2018 roken in zes stadsparken, met succes. Een jaar later werd dat aantal opgehoogd naar 52. Vorig jaar werd in Frankrijk een landelijk verbod ingesteld in openbare parken, bij scholen, rondom zwembaden en op stranden. Steeds meer kustgemeentes in Nederland verklaren hun stranden rookvrij.

Het aantal volwassen rokers in Nederland blijft dalen. In 2014 ging het om een kwart, in 2025 om bijna één op de zes, blijkt uit cijfers van het Trimbos-instituut. Jongeren vapen wel steeds meer. Bijna 70 procent van de jongeren die maandelijks vapet, rookt ook sigaretten.

Averechts werken

Dat maakt de noodzaak voor rookvrije plekken groter, vindt wethouder Van Drunen. Niettemin had hij meer kritiek verwacht over het rookvrije Seeligpark, maar hij kreeg per mail vooral veel positieve reacties. Twee derde van de Nederlanders vindt een plek gastvrij als hij rookvrij is, stelde een onderzoeksbureau vast, in opdracht van het initiatief Rookvrije Generatie van de Hartstichting, het Longfonds en KWF.

In Utrecht vroegen zes lokale partijen om het voorbeeld van Breda te volgen, door een park rookvrij te maken. Dat is niet reëel, antwoordde het gemeentebestuur. Niet alleen vanwege de norm, ook omdat rokers bij ingangen zouden gaan staan. Volgens het bestuur van Utrecht kan een rookverbod zelfs averechts werken: als niemand zich daaraan houdt, zouden ook andere rookvrije plekken niet serieus worden genomen.