Gevaarlijke resistente bacterie duikt nu ook op in het wild

Wilde vogels en vossen dragen soms resistente bacteriën met zich mee. Dat laat zien dat antibioticaresistentie mogelijk al diep in het milieu is doorgedrongen.

Antibioticaresistentie is een groeiend probleem. Sommige bacteriën zijn zo resistent geworden dat artsen ze nog nauwelijks kunnen bestrijden. Een van de bekendste voorbeelden daarvan is Klebsiella pneumoniae, een bacterie die bij mensen ernstige infecties kan veroorzaken, zoals longontsteking, sepsis en hersenvliesontsteking.

Daarom baren de resultaten van een nieuw onderzoek flinke zorgen: onderzoekers hebben in Noord-Italië resistente varianten van deze bacterie nu ook in het wild gevonden. Het onderzoek is te vinden in Frontiers in Microbiology.

Wilde dieren

Voor het onderzoek werden 493 monsters verzameld van dode wilde dieren: 184 rode vossen, 209 kraaiachtigen en 100 watervogels. De dieren waren niet speciaal gevangen voor de studie, maar maakten deel uit van een bestaand monitoringsprogramma. De onderzoekers namen monsters uit de darm en onderzochten die in het lab op bacteriën uit het geslacht Klebsiella.

Daarna testten ze tegen welke antibiotica de bacteriën bestand waren. Bij de gevonden Klebsiella pneumoniae-bacteriën werd ook het volledige DNA in kaart gebracht. Zo konden de onderzoekers zien welke resistentiegenen aanwezig waren en hoe die bacteriën genetisch in elkaar zaten.

In 32 monsters werd een Klebsiella-bacterie gevonden. Tien daarvan bleken de bacterie Klebsiella pneumoniae te zijn. Dat lijkt weinig, maar de onderzoekers noemen het toch zorgelijk. Alle Klebsiella pneumoniae-bacteriën behoorden namelijk tot een zogeheten ‘hoog-risicokloon’ die in de geneeskunde bekendstaat om zijn ijzersterke resistentie tegen antibiotica. Een bacterie uit een vos droeg bovendien een gen met zich mee waardoor het resistent werd voor carbapenems. Dat is een sterke groep antibiotica die vaak als laatste redmiddel wordt ingezet.

Vogels en vossen

De bacterie werd vooral aangetroffen bij watervogels en vossen. Volgens de onderzoekers zijn de diersoorten interessant op verschillende manieren. Vossen bewegen zich over het land en kunnen iets vertellen over de verspreiding over kortere afstanden. Watervogels leggen juist grote afstanden af en kunnen resistente bacteriën meenemen van het ene land naar het andere. Door naar vossen en watervogels te kijken kunnen natuurbeheerders mogelijk iets zeggen over hoe antibioticaresistent een ecosysteem is.

Onderzoeksleider Mauro Conter zegt: “Dit onderzoek laat zien dat nu ook wilde dieren een reservoir kunnen zijn voor resistente bacteriën. Het strenger monitoren van wilde dieren kan daarom dienen als een waarschuwingssysteem dat al vroeg aangeeft of er iets mis is.”

Leestip: Vossen en honden leefden in de Bronstijd al zij aan zij met mensen

De onderzoekers zijn echter nog wel voorzichtig. Voor het onderzoek hebben ze namelijk niet gekeken of de gevonden bacteriën ook gevaarlijk zijn voor mensen. Daarnaast is het ook mogelijk dat de verspreiding van de resistente bacteriën al veel erger is dan het onderzoek heeft aangetoond.

Echter is de kernboodschap al wel duidelijk: antibioticaresistentie is langzaamaan ook een milieuprobleem aan het worden. Daarom pleiten de onderzoekers voor minder antibiotica in afvalwater, betere rioolzuivering en zorgvuldiger gebruik van antibiotica in de veehouderij. Op die manier hopen ze verdere verspreiding tegen te kunnen gaan.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze piepkleine vogels krijgen dagelijks meer alcohol binnen dan je denkt en Gaan deze bacteriën samen eindelijk de plasticvervuiling aanpakken? . Of lees dit artikel: Regenwormen kunnen resistentiegenen in mest massaal tenietdoen .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: