Hadden de verdachten van de aanslagen bij een Rotterdamse synagoge nu wel of geen terroristisch motief?

1 uur geleden 1

Twee jonge verdachten van de aanslag op een synagoge in Rotterdam staan bij de start van hun strafzaak stilletjes op de gang, in afwachting van de rechters. Af en toe gluren ze op hun telefoon. Bij een van de twee is zijn enkelband zichtbaar, hij draagt een korte broek. Tieners zijn het, zonder strafblad. Maar ze worden wel in verband gebracht met terrorisme.

Samen met nog twee andere jongens uit Tilburg, die deze dinsdag ook voor moeten komen, zijn ze in de nacht van 13 maart 2026 in een auto naar Rotterdam gereden. Daar hebben ze bij een synagoge met een Cobra en een fles benzine een explosie veroorzaakt. Daarna moesten ze dat nog een keer doen, bij een andere synagoge in Rotterdam. Maar daar werden ze gepakt.

De vier uit Tilburg zouden samen met twee andere verdachten, die de zaak hadden voorbereid, 3.000 euro krijgen. Maar ze werden nog diezelfde nacht aangehouden door de politie. De twee andere verdachten zijn enkele weken later aangehouden in hun woonplaats, respectievelijk Amsterdam en Tilburg. Zij hadden een meer aansturende rol.

De voorlopige hechtenis van de twee jongens is eind mei in alle stilte geschorst. Opvallend voor verdachten die volgens het Openbaar Ministerie betrokken zijn geweest bij een aanslag op een Joodse instelling, gepleegd met terroristisch motief. Hoe kan het dat die twee op vrije voeten zijn?

Ideologische motieven

Als de Rotterdamse rechtbankvoorzitter Jacco Janssen dinsdagmiddag de zitting opent, ziet hij vijf verdachten zitten. De jongens die zijn geschorst en de drie verdachten die nog wel in voorlopige hechtenis zitten. De zaak van de zesde verdachte wordt later achter gesloten deuren behandeld, hij is als enige nog minderjarig.

Uit een toelichting van het Openbaar Ministerie blijkt dat tijdens een besloten zitting van de raadkamer van de rechtbank een cruciale beslissing is genomen die de schorsing van de twee verdachten in context plaatst. De twee hebben – net als de andere twee inzittenden van de auto – bij de politie bekend dat ze die aanslag hebben gepleegd.

Deze jongens, stelt het OM, hadden wel degelijk moeten weten dat sprake was van terreur vanwege de gekozen doelen: twee synagogen

En dat is niet zo gek. Er is overweldigend bewijs, stelt het OM, in de vorm van chatberichten, camerabeelden, DNA-resultaten, locatiegegevens en getuigenverklaringen. Maar de jongens ontkennen dat ze wisten dat hun doelwit twee Joodse gebedshuizen betrof. Voor hen was dit niet meer dan een klusje voor geld.

Mede daarom oordeelde de raadkamer dat er onvoldoende aanwijzingen waren voor terroristisch motief. En mede op basis daarvan is de voorlopige hechtenis van twee van de vier aanslagplegers geschorst. Ze hadden geen idee van de ideologische motieven van het brein achter de aanslag: Mohammad Al-Saadi.

Deze 32-jarige Irakees is volgens de FBI de man achter Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiya, een groepering die op 9 maart 2026 een heilige oorlog uitriep tegen Israël en de Verenigde Staten vanwege de bombardementen op Iran. Nog geen uur na de aanslag in Rotterdam zijn beelden daarvan gedeeld op een Telegram-kanaal dat aan deze groep wordt gelinkt. De naam van Al-Saadi valt dinsdag niet in de Rotterdamse rechtbank.

Terroristisch motief opnieuw toegevoegd

Hoewel het OM stelt dat er geen bewijs is gevonden voor ideologische motieven van de zes Nederlandse verdachten, wil ze hen toch vervolgen voor terrorisme. Deze jongens, stelt het OM, hadden wel degelijk moeten weten dat sprake was van terreur vanwege de gekozen doelen: twee synagogen.

In juridische termen is volgens het OM sprake van ‘noodzakelijkheidsbewustzijn’. De advocaten van de verdachten bestrijden dat. Enkelen van hen stelden tijdens de zitting dat ze bij het eerste gesprek met hun cliënt moesten uitleggen wat een synagoge is.

Er zit nu nog een verdachte vast: een 23-jarige Amsterdammer die de uitvoerders zou hebben aangestuurd

Gezien die discussie is het volgens echtbankvoorzitter Janssen jammer dat de raadkamer al eerder in beslotenheid heeft geoordeeld over de vraag of hier sprake is van een terroristisch oogmerk. „Dat is niet alleen juridisch, maar ook maatschappelijk een belangrijk thema dat juist daarom tijdens de inhoudelijke behandeling aan de orde moet komen”, aldus Janssen.

Hij wordt, dankzij een slimme juridische tournure van het OM, op zijn wenken bediend. Omdat nog geen sprake is van een definitieve verdenking, kan het terroristisch motief opnieuw worden toegevoegd aan de tenlastelegging. En dat doet het OM dan ook.

Omdat twee van de vier uitvoerder al zijn geschorst, schorste Janssen ook de voorlopige hechtenis van twee andere verdachten. Er zit nu nog een verdachte vast: een 23-jarige Amsterdammer die de uitvoerders zou hebben aangestuurd. Zijn ontkenning overtuigde de rechtbank nog niet. De zaak gaat waarschijnlijk in juli verder.