Hoe een Rotterdams fieldlab de weg vrijmaakt voor quantumveilige communicatie

Het Quantum Communication Fieldlab Rotterdam (QCFR) is vandaag in Rotterdam onthuld. Het is een samenwerking voor het testen, valideren en operationeel maken van quantumveilige communicatie geschikt voor de werkelijke infrastructuur van vandaag. Het QCFR, opgestart door Cisco, Eurofiber, INSPIR8ION, Q*Bird en CGI, gaat verder dan eerdere pilotprojecten om kritieke en openbare digitale omgevingen voor te bereiden op het quantumtijdperk.

Het QCFR opende vandaag zijn deuren tijdens RDM Next in Rotterdam. De oprichtende partners tillen quantumveilige communicatie, en met name het praktisch testen ervan, naar een nieuw niveau. Het idee is om meer te zijn dan alleen een proof of concept, aangezien de praktische implementatie voor havens, energienetwerken, overheidsnetwerken, het bankwezen en de gezondheidszorg hier van start moet gaan.

Het fieldlab loopt vooruit op de quantumrevolutie die op een nog niet bekend moment zal plaatsvinden. Toch dringt de tijd zeker, aangezien het fieldlab de dreiging van ‘collect now, decrypt later’ aanpakt, waarbij kwaadwillenden nu versleutelde gegevens verzamelen met de bedoeling deze later te ontcijferen. Dat ‘later’ is wanneer quantumcomputers eenmaal krachtig genoeg zijn om de huidige versleuteling te kraken.

Het project kent een aardige voorgeschiedenis. De locatie is tevens niet zo verrassend. Zo werkten verschillende deelnemers aan QCFR ook aan een quantumversleutelde infrastructuur voor de Haven van Rotterdam. In mei 2024 demonstreerde dat consortium in de haven wat werd omschreven als ’s werelds eerste schaalbare quantumnetwerk. Hiermee werd aangetoond dat QKD kan functioneren in een veeleisende, praktijkgerichte omgeving. QCFR is de volgende stap vanaf dat punt.

Van proefproject naar operationele gereedheid

Het fieldlab zal zich richten op Quantum Key Distribution (QKD), inclusief geavanceerde protocollen zoals Measurement-Device-Independent QKD (MDI-QKD), waarbij de technische weerbaarheid, interoperabiliteit en integratie in bestaande infrastructuur worden getest. Een QUEST-project uit 2025, ondersteund door een miljoen euro aan regionale en EU-financiering, maakt bovendien QKD mogelijk tussen twee datacenters van Eurofiber in de Randstad, waarbij commerciële diensten beschikbaar zijn voor klanten.

De groei van dergelijke projecten is zichtbaar. Volgens onderzoek zal het aantal bedrijven wereldwijd dat gebruikmaakt van QKD-diensten naar verwachting groeien van iets meer dan 1.000 in 2025 tot ongeveer 3.000 in 2030. Ondertussen heeft de EU een roadmap opgesteld waarin wordt vereist dat kritieke infrastructuur uiterlijk in 2030 de overgang naar quantumbestendige versleuteling voltooit. Het QCFR moet die tijdlijn haalbaarder maken.

Zoals provinciebestuurder Meindert Stolk van Zuid-Holland het verwoordde: “Veilige communicatie is een cruciaal punt, niet alleen voor de vitale activiteiten in de drukste haven van Europa, maar ook voor kritieke infrastructuur en overheidsorganisaties in onze bredere regio.”

Eurofiber streeft ook buiten Rotterdam naar quantumveilige verbindingen. Eerder dit jaar kondigden Eurofiber en Colt Technology Services een QKD-initiatief aan dat Amsterdam, Londen en Brussel met elkaar verbindt ten behoeve van de financiële sector. De kennis en operationele ervaring van het QCFR zullen worden ingezet in dat bredere Europese ecosysteem.

Klaar voor het quantumtijdperk

Ingrid Romijn, medeoprichtster en CEO van Q*Bird, merkte tijdens de onthulling in Rotterdam op dat haar bedrijf de pionier is van het gecentraliseerde, quantumveilige communicatienetwerk dat de kern vormt van het nieuwe veldlab. Romijn presenteert de technologie als een toekomstige standaard voor het verbinden van kritieke digitale infrastructuur, maar merkt op dat het onbekend is wanneer “Q-Day” zal aanbreken. Dit is het moment waarop quantumcomputers klaar zijn om zelfs de meest veilige klassieke cryptografie te kraken.

Marc Hulzebos, Innovation Officer bij Eurofiber, vertelt ons dat dit toekomstige risico zich waarschijnlijk niet direct zal voordoen zodra quantumcomputers bruikbaar worden. In plaats daarvan zegt hij dat er veel eerder een “cryptografisch relevante” quantumcomputer zal komen dan een universele. Eurofiber, merkt Hulzebos op, probeert dit risico voor te blijven met zijn eigen portfolio. Daarom investeert het bedrijf in testprojecten die meerdere steden in de Randstad, de haven van Rotterdam en nu ook het QCFR met elkaar verbinden.

Lees ook: Quantum Key Distribution garandeert veilige communicatie