In de grootste flat van Nederland wonen huurders tussen 25.000 stutpalen aan scheve galerijen en aflopende balkons. Toch moeten ze straks meer huur betalen

In het huis van Sebastiaan van de Kamp (43) is de balkondeur gebarricadeerd met een stoel en plastic zakken. Van de Kamp woont sinds 2018 in de L-flat in Zeist, samen met zijn veertienjarige zoon die kampt met zwaar autisme. Het balkon op de vijfde verdieping was de enige plek waar zijn zoon zelfstandig naar buiten kon. „Dat kan niet meer, want hij gaat in die palen hangen en over de balustrade klimmen”, vertelt Van de Kamp, die zijn zoon tegen dat gevaar wil beschermen.

Vanaf zijn balkon en galerij kijkt Van de Kamp tegen tientallen metalen palen aan. Ze lijken provisorisch aan houten balken tussen het plafond en de vloer vastgeschroefd, met harde wind hoort hij ze „wapperen”. „En doordat de vloer en het plafond zo gespannen zijn hoor je alles bij de buren drie keer zo hard.” De (geluids)prikkels komen extra hard binnen bij zijn zoon. „Mijn woongenot is totaal weg”, zegt Van de Kamp.

Woongroen, verhuurder van ruim zevenhonderd sociale huurwoningen in de L-flat en meer dan driehonderd woningen in de naastgelegen Geroflat, heeft tussen december 2025 en maart 2026 zo’n 25.000 stutpalen op de galerijen en balkons van beide flats laten plaatsen. Bij een controle in 2025 bleek dat de constructies niet aan de bouwnormen voldeden. Bewoners kregen van Woongroen te horen dat „stempels” voor de „veiligheid” geplaatst zouden worden, maar dat „geen acuut gevaar” dreigde. 

In de maanden voordat de stempels werden geplaatst, werd bewoners dringend aangeraden om zoveel mogelijk langs de muurkant van de galerij te lopen en zware spullen van het balkon te halen. Met meer dan drie mensen tegelijkertijd op het balkon staan of zitten, werd afgeraden. Sinds de plaatsing van de palen op galerijen en balkons kunnen bewoners deze volgens Woongroen weer normaal gebruiken.

Lees ook

Maandverband, eten, nieuwe autobanden: voor veel bewoners van de L-flat wordt het allemaal te duur

Lopend over de galerijen en balkons is voelbaar dat het beton schuin afloopt vanaf de woningen. En hoe hoger de verdieping, hoe schuiner.

Uit verhalen van de bewoners rijst een beeld op van een sterk verminderde leefbaarheid en onzekerheid over hoe het verder moet. En boosheid, want Woongroen informeerde de bewoners in april dat de huren per 1 juli met 3,6 procent verhoogd zouden worden. Dat behelst een stijging van een paar tientjes per maand: veel geld voor de meeste flatbewoners. 

„Wij vragen geen extra huur voor het plaatsen van de stempels of voor de oplossing die nog volgt”, lazen de bewoners in een brief van Woongroen. „Een heel rare reactie: waarom zouden wij daar überhaupt voor moeten betalen? Wij hebben deze situatie niet veroorzaakt”, zegt Sebastiaan van de Kamp. Sinds plaatsing van de palen heeft hij een scheur in het plafond, over de hele lengte van de woonkamer. Hij kreeg van Woongroen te horen dat hij zich geen zorgen hoeft te maken: er is geen indicatie van een onveilige constructie en ‘scheurvorming’ kan „meerdere oorzaken” hebben. 

Woongroen zegt de extra huurinkomsten „keihard” nodig te hebben voor onderhoud, maar ook voor een permanente oplossing voor de flat. „Hoe ongelukkig de timing ook is, geen huurverhoging zou waarschijnlijk betekenen dat de stempels juist langer moeten blijven staan”, aldus bestuurder Danny Visser van Woongroen. Maar een oplossing voor de mankementen is er nog niet en laat waarschijnlijk jaren op zich wachten.

Sebastiaan van de Kamp, bewoner van de L-flat.

Foto Sammy Jo Muller

Voor de meeste bewoners voelt de huurverhoging oneerlijk. Door de palen ervaren ze minder woonplezier én beschikken ze over minder woonoppervlak. „Als ik een kwart van mijn balkon kwijt ben, dan wil ik ook minder huur betalen”, zegt Van de Kamp. Volgens Woongroen gaat het om 10 tot 15 procent minder woonoppervlak en „misschien wat visuele hinder”. Bewoners zeggen dat ze hun balkons niet meer op dezelfde wijze kunnen gebruiken: meubels passen niet meer tussen de palen. De eerste weken van de zomer bleven de balkons veelal ongebruikt.

Rechtszaak

Eind vorig jaar kregen bewoners twaalf dagen de tijd om hun balkons vrij te maken voor de stutpalen. Velen hebben meubels, zwembadjes en andere spullen bij het grofvuil moeten zetten of onder tijdsdruk moeten verkopen. „Ik had net nieuwe tuinmeubels, die heb ik met veel verlies verkocht – een deel heb ik maar weggeven, er was geen plek voor opslag”, vertelt een dertigjarige bewoonster.

Het uitzicht – van de galerijkant kijk je uit op de Utrechtse Heuvelrug – doet door de palen naargeestig aan. Sommige bewoners hebben geprobeerd ze op te fleuren met lichtjes of plastic klimop. 

Aanvankelijk waren de flatbewoners vooral onzeker over de veiligheid, nu vooral geïrriteerd, onder meer over het ongemak. De stutpalen hebben de galerijen zo versmald dat ze die nog maar lastig met een scootmobiel, rollator of loopstok – of soms alleen nog met andermans hulp – over kunnen.

Met brede boodschappentassen is het ook lastig manoeuvreren langs de metalen ‘stempels’, zegt de gepensioneerde Geerte Schipper, die een kleurrijke wandelstok vasthoudt en recent naar de L-flat is verhuisd. Ze had de palen „liever niet dan wel, maar ik ben vooral blij dat het veilig is”, zegt ze; naast de onvrede is berusting ook een sentiment dat NRC onder meerdere bewoners tegenkwam.

Maar bewoners vragen zich af hoe veilig het eigenlijk is. Een 66-jarige bewoner van de L-flat is onderweg naar het bos tegenover de flat voor een ommetje. In april kampte hij met nierfalen, als gevolg van diabetes. „Ik had het stervensbenauwd en moest met de ambulance naar het ziekenhuis.” Alleen, dat bleek zo eenvoudig nog niet.  

De ambulancemedewerkers konden met de brancard de zevende verdieping niet bereiken. De galerijen bleken te smal door de in december geplaatste stutpalen. Met liters vocht in het lijf nam de bewoner de lift naar beneden. „Ik had mazzel, omdat ik nog een beetje mobiel ben”, zegt hij laconiek. 

Woongroen zegt geen weet te hebben van dit incident. Volgens de woningcorporatie heeft de Veiligheidsregio Utrecht de bereikbaarheid voor hulpdiensten gecontroleerd nadat de stutpalen werden geplaatst. De galerij is „voldoende” breed voor een brancard, zegt Woongroen.

Sebastiaan van de Kamp vindt de stutpalen niet alleen problematisch, maar ook „een schijnoplossing”. Hij werkt in de bouw en vraagt zich af waarom de betonplaten alleen op de balkons en galerijen werden gecontroleerd en niet in de woningen zelf, want het is één betonplaat die vanaf het balkon tot aan de galerij loopt. Zijn zoon slaapt in een speciale geluidsdichte cabine van honderden kilo’s, direct aan de galerijkant. „Is dat dan wel veilig?”, vraagt hij zich af.

Visser van Woongroen zegt dat de blootstelling van het beton aan vocht en schadelijke stoffen als schoonmaakmiddelen – die het beton aantasten – binnen en buiten verschilt. Bovendien, zegt hij: „De balkons en galerijen steken twee meter uit, daar komen veel meer krachten op te staan.”

Omgewaaide stutpaal

Samen met vijf andere bewoners wilde Van de Kamp Woongroen eerst geen toegang geven tot het balkon. Een bewoner weigerde een dure kattenren te verwijderen. Het kwam tot een rechtszaak, maar een uitspraak bleek niet nodig: na overleg buiten de rechtszaal besloten de bewoners Woongroen alsnog toegang te verlenen.

Wat de scepsis van Van de Kamp en andere bewoners voedt, is dat veel van de palen niet goed of helemaal niet vastzitten. In een brief van de woningcorporatie aan de bewoners staat dat de stutpalen „af en toe”, „steekproefsgewijs” worden gecontroleerd. Het balkon moet „vrij en beloopbaar” blijven voor die checks. Maar bewoners zeggen dat ze geen controleurs hebben gezien sinds de palen er staan.

De stutpalen werden geplaatst voor noodgevallen, legt Martin Bannink uit, directeur van A1 BetonOnderhoud, dat de palen plaatste. Als er instortingsgevaar dreigt, moeten de stutpalen de druk van boven opvangen. Om de flat overeind te houden moeten de stutpalen wat speling hebben, aldus Bannink. Ze mogen niet te strak en ook niet te los worden aangedraaid.

Tobias Mathijsen, die met zijn jonge gezin in de Geroflat woont, werd medio juni onaangenaam verrast. „We hoorden ’s avonds rond elf uur een harde knal”, zegt hij. Het was een stutpaal die door harde windstoten was omgevallen en het glazen tussenschot naar het balkon van de buren doorboorde. „We hebben geluk gehad dat het een beetje geremd is door de zonwering”, zegt Mathijsen, die zijn balkon sinds de plaatsing van de palen niet meer had gebruikt. Daarom had hij niet gezien dat de paal helemaal niet was vastgeschroefd. 

Omgewaaide stutpaal in de Geroflat.

Foto Sammy Jo Muller

Controle aan de galerijkant

Mathijsen wil zich best begripvol opstellen naar de woningbouwcorporatie die de veiligheid moet bewaken. „Je geeft een organisatie natuurlijk coulance als ze zeggen: er is een onveilige situatie en we gaan dit veiliger proberen te maken”, vertelt hij. „Maar het wrange is nu dat je je afvraagt: hoeveel veiliger of onveiliger is de situatie geworden sinds die stempels werden geplaatst?” 

De omgewaaide paal en de glasscherven op het balkon werden na zes dagen weggehaald door A1 BetonOnderhoud. Volgens directeur Bannink heeft het bedrijf, kort na de omgewaaide paal, voor het eerst een controle uitgevoerd. Visser van Woongroen zegt dat zijn medewerkers dat sinds de plaatsing één keer deden, aan de galerijkant. „Aan de balkonzijde is het lastiger, daar zijn we nog niet uit; we kijken nu naar de mogelijkheid om bewoners te vragen zelf af en toe te controleren.” Begin juli werden alle stutpalen in de galerijen „handvast” aangedraaid door A1 BetonOnderhoud, aldus Bannink.

De reactie van Woongroen voedt de zorgen van Mathijsen. Toen hij telefonisch melding maakte van de omgewaaide paal, kreeg hij van de projectleider vastgoed te horen dat „het aantal incidenten op één hand is te tellen” en dat „veiligheid een subjectief begrip is”. Mathijsen: „Je zou verwachten dat ze zeggen: onze excuses, dit had nooit mogen gebeuren.”

„Veiligheidsgevoel is subjectief, maar als een paal omvalt, is dat onveilig, dat heeft niks met subjectiviteit te maken”, zegt Visser van Woongroen. „Maar als de stempel is vastgemaakt, kan ik me best voorstellen dat de bewoner zegt: ik voel me nog niet helemaal veilig.” De woningcorporatie neemt het incident „zeer serieus” en zegt dat „de montage van deze stempel niet volgens afspraak is uitgevoerd”.

Tobias Mathijsen, bewoner van de Geroflat.

Foto Sammy Jo Muller

Medische urgentieverklaring

Veel bewoners willen verhuizen, nu ze hun balkon niet meer kunnen gebruiken en het uitzicht ze het idee geeft van een gevangenis, maar voor velen is dat zo goed als onmogelijk vanwege de vastgelopen woningmarkt. Mathijsen, die al tien jaar in de Geroflat woont, wil al langer weg. „We zoeken al jaren naar iets anders, maar komen niet weg. We huren nu scheef en willen heel graag naar een woning in de middenhuur, maar dat is een loterij. Het is een kwestie van vlug reageren en maar hopen dat je iets krijgt.”

Sebastiaan van de Kamp heeft zich evenals een aantal andere bewoners tot de huurcommissie gewend om de huurverhoging ongedaan proberen te krijgen. Een volgende verbouwing ziet hij niet zitten, vanwege de impact die geluidsoverlast op zijn zoon zou hebben. Nu probeert hij via een medische urgentieverklaring een andere woning te krijgen.

NRC bezocht de flats meermaals en sprak met twintig bewoners. Velen willen hun naam niet in de krant, omdat ze vrezen voor repercussies van verhuurder Woongroen. De namen zijn bekend bij de redactie.