Medisch toerisme en vrijhandel moeten van tropisch Hainan een Chinees Dubai maken

17 uren geleden 3

Drie grote metalen tanks staan in de kelder van het West China Lecheng-ziekenhuis. Hier worden in vloeibaar stikstof vaccins bewaard voor kankerbehandelingen. Voor ze er terechtkwamen, zijn de vaccins twee maanden gekweekt op basis van immuuncellen van de patiënt zelf. Een schermpje geeft de temperatuur aan: 177 graden onder nul.

„Tijdens het kweken moet er 24 uur per dag gespecialiseerd personeel aanwezig zijn om het proces te controleren”, vertelt ziekenhuismedewerker Liu Yitong. „In Europa en de VS liggen die personeelskosten veel hoger dan in China.” Daardoor kost deze innovatieve immuuntherapie in China slechts een vijfde van een vergelijkbare behandeling elders.

Net als in Europa is de behandeling in China nog niet breed toegankelijk. Alleen hier in Lecheng, een speciale medische zone in de tropische eilandprovincie Hainan, zijn deze en andere nieuwe behandelingen onder overheidstoezicht commercieel beschikbaar. Ze zijn onderdeel van een plan er een biomedische hub op te zetten die ook toeristen trekt.

Tot nu toe komen vooral patiënten uit andere delen van China voor hun behandeling naar Lecheng, maar het is de bedoeling dat straks ook buitenlanders het eiland weten te vinden. Voor de immuuntherapie is daar weinig ervaring mee. Wel ontving een Griekse patiënt vorig jaar in het West China Lecheng-ziekenhuis, om terugkeer van zijn hersentumor te voorkomen, een nieuw medicijn dat in Griekenland toen nog niet verkrijgbaar was. Zowel Chinese als geïmporteerde nieuwe medicijnen worden hier versneld op de markt gebracht.

Liu: „Chinese biomedische onderzoeksteams moeten hun reputatie verder opbouwen en meer in tijdschriften als Nature publiceren, zodat dokters in het buitenland hun patiënten ons ook gaan aanraden.”

Vrijhandelszone

In weerwil van de naam staat het gloednieuwe West China Lecheng-ziekenhuis in het meest zuidelijke, tropische deel van het land. De glanzende patiëntenkamers kijken uit op wuivende palmenbossen. Het is verbonden aan een gerenommeerd universitair ziekenhuis in het westen van China dat, net als een aantal andere Chinese ziekenhuizen, hier de afgelopen paar jaar een dependance opende om gebruik te maken van het speciale overheidsbeleid op het eiland.

Als het project succesvol is, kan het van Hainan een Chinees Dubai of Singapore maken, zo is de hoop

De medische zone maakt deel uit van een groter plan om van Hainan een innovatiecentrum te maken. In december werd het eiland in zijn geheel tot vrijhandelszone uitgeroepen. Veel goederen, inclusief medicijnen en medische technologie, kunnen nu zonder importheffingen worden ingevoerd. Het eiland vormt zo een aparte douanezone binnen China. Dat moet het aantrekkelijk maken als locatie voor toegepast onderzoek en om hoogwaardige producten voor de Chinese markt af te maken. Bezoekers uit 86 landen kunnen zonder visum naar het eiland reizen.

Het project krijgt in China veel aandacht en heeft de steun van president Xi Jinping. Als het succesvol is, zo is de hoop, kan het van Hainan een Chinees Dubai of Singapore maken – een plek met unieke regelgeving die investeerders en bezoekers uit de hele wereld aantrekt.

Chinees megaproject

Maar zo ver is het nog lang niet. Op de dag dat NRC langsgaat, zijn er in Lecheng geen medische toeristen uit het buitenland te vinden. De zone is indrukwekkend groot. Van de ruim honderd geplande ziekenhuizen en klinieken, gelegen langs een lange hoofdweg, zijn er inmiddels 36 open. Naast medische faciliteiten wordt er gebouwd aan appartementen, winkelcentra en bushokjes. Het voelt als een typisch Chinees megaproject in zijn beginjaren: de infrastructuur staat er al, maar druk is het niet op straat en lokale bewoners zijn sceptisch.

Toch zegt dat weinig over hoe het zal uitpakken voor de vrijhandelszone, denkt analist Even Rogers Pay van consultancybedrijf Trivium. Chinese ‘spooksteden’ die eerder mislukt werden genoemd, vulden zich vaak wel degelijk, en toen in 2015 het beleidsplan China 2025 openbaar werd, dat het land concurrerend moest maken in allerlei innovatieve technologieën, overheerste ook de twijfel. Inmiddels is China een wereldspeler in diverse sectoren, waaronder de biomedische industrie.

„De gemiddelde westerse consument weet niet dat China zo innovatief is in gepersonaliseerde kankerbehandelingen en bepaalde medische apparatuur”, zegt Pay. Veel van de Chinese biomedische innovatie bereikt de wereld nu via deals met grote westerse farmabedrijven die het eindproduct uitbrengen. „Maar hier wordt geproduceerd op wereldklasseniveau. Voor beleidsmakers is de uitdaging nu om innovatie in China ook als herkenbaar product op de kaart te zetten, niet alleen als productielocatie of onderzoekslab.”

Op verschillende manieren werkt Hainan aan een aantrekkelijke omgeving voor biomedische innovatie. De soepele importregelgeving – 74 procent van alle invoer is vrij van heffing – moet hoogwaardige productie stimuleren. Als bedrijven ten minste 30 procent waarde aan hun product toevoegen in Hainan, mag het ook voor een nultarief de rest van China in. De export van data, in China streng gecontroleerd door de overheid, is in Hainan wat soepeler dan in de rest van China. En op het eiland mogen buitenlandse ziekenhuizen worden geopend, wat in China tot nu toe meestal alleen mogelijk was met een Chinese partner.

In China stond Hainan tot nu toe vooral bekend als vakantieplek of bestemming voor gepensioneerden. Inmiddels verhuizen ook meer mensen uit de rest van China voor hun werk naar het eiland, dat ongeveer zo groot is als België. Jonge ziekenhuismedewerkers met wie NRC in verschillende hospitaals spreekt, hadden nooit gedacht dat ze voor hun werk in dit deel van China terecht zouden komen. De medisch specialisten vliegen heen en weer tussen Hainan en het vasteland, maar veel verplegers en ander medisch personeel wonen in appartementencomplexen in de zone.

Veel media-aandacht

Op tien minuten lopen van het universitaire ziekenhuis staat een kliniek uit een ander segment van de markt. Het Yiling Life Care Center ziet er uit als een resort, met bonsai-boompjes voor de deur op een strak groen gazon vóór een groot pand versierd met traditioneel houtwerk. De kliniek biedt rijke klanten preventieve medische testen en luxe wellness-behandelingen – van stoombaden en Tibetaanse klankschalen tot cryotherapie en theeceremonies.

Medewerker Cynthia Qi legt uit hoe het zit met het lidmaatschap van Chinese bezoekers. Gewone leden dragen een blauwe outfit, en er zijn speciale oranje outfits voor leden die al ten minste 120.000 euro aan behandelingen hebben uitgegeven. „Die krijgen extra respect.”

Voor buitenlandse bezoekers zijn er kortingen. Om bij te dragen aan het overheidsbeleid dat medisch toerisme naar Hainan wil stimuleren, biedt de kliniek uitgebreide all-in pakketten aan voor lage prijzen. Qi ziet dat steeds meer mensen uit Zuidoost-Azië er gebruik van maken. „Maar laatst heb ik ook de voormalige president van Kirgizië mogen ontvangen.”

Laatst heb ik ook de voormalige president van Kirgizië mogen ontvangen

In Lecheng bezochten vorig jaar volgens officiële cijfers 860.000 medische toeristen de speciale zone. Ruim 9.300 van hen kwamen uit het buitenland, slechts iets meer dan 1 procent, maar al wel zes keer zoveel als in 2024. Qi’s opdracht is dit jaar bij Yiling ten minste drieduizend buitenlandse klanten binnen te halen. Vorig jaar waren dat er een paar honderd.

Chinese media hebben veel aandacht voor buitenlandse bezoekers, en de ziekenhuizen in de zone staan ook opvallend open voor buitenlandse media. Een paar dagen voor NRC langskwam, werd een 56-jarige Zuid-Afrikaanse patiënt geïnterviewd door lokale Chinese media. Ze vertelde dat ze speciaal naar Hainan was gevlogen om medische tests te doen waarop ze in eigen land ten minste drie maanden had moeten wachten. In het Super-ziekenhuis in Lecheng, een van de eerste ziekenhuizen in de zone, was het allemaal heel snel gegaan.

Toch blijft de internationale aantrekkingskracht van Chinese ziekenhuizen volgens directeur Lü Yonghong van het Super-ziekenhuis voorlopig een zwakke plek. „Er is een grote informatiekloof”, vertelt hij in zijn zonovergoten kantoor. Veel mensen weten volgens hem niet dat China zulke goede en betaalbare gezondheidszorg heeft. „Onze technologie en producten zijn uitstekend, veilig, en ook nog eens heel betaalbaar. Maar we moeten werken aan onze naamsbekendheid en service, zodat jullie buitenlanders hier ook graag heenkomen.” Ook de taal vormt een barrière. Lü is wel optimistisch over de volgende fase. „We gaan een periode van exponentiele groei tegemoet.”

Hoogwaardige kenniseconomie

Hoe past Hainan binnen het geheel van China’s economie? Die richt zich volgens het nieuwe Vijfjarenplan in de eerste plaats op technologische doorbraken in strategische sectoren als AI, halfgeleiders en biotech, die het land concurrerender en onafhankelijker moeten maken. Maar ook stimulering van de consumptie, zowel door Chinezen zelf als door buitenlandse bezoekers, is een prioriteit.

Als je uitzoomt, denkt analist Pay, zie je hoe de vrijhandelszone op het eiland de Chinese economie verder kan helpen een hoogwaardige kenniseconomie te worden. De komende jaren blijft de intense concurrentie bestaan tussen Chinese bedrijven, die leidt tot innovatie maar ook tot overproductie. De overheid wil echter dat bedrijven concurreren op kwaliteit en innovatie, in plaats van op prijs of schaal. Meer basale of vervuilende productieprocessen kunnen worden uitbesteed.

In die opzet kan Hainan een bestemming worden voor producten uit het nabije Zuidoost-Azië en andere gebieden, gemaakt op basis van Chinees onderzoek en ontwerp, waarna de kennisintensieve laatste stappen juist weer op Chinese bodem plaatsvinden. Dit is vergelijkbaar met de manier waarop Europa en de VS de afgelopen decennia China hebben gebruikt als productielocatie, terwijl veel van de winst op eigen bodem werd gemaakt. „Op die transitie bereidt China zich nu voor.”

Chinese beleidsmakers, die in het autoritaire systeem geen rekening hoeven houden met verkiezingen, hebben vaak relatief veel geduld om resultaten van nieuw beleid af te wachten. Pay: „Over zo’n vijf jaar weten we meer over wat het heeft opgeleverd.”