Recordvangst cocaïne voor de kust van Spanje bewijst: West-Afrika is de nieuwe pleisterplaats van de drugssmokkel naar Europa

Het is de ultieme bevestiging dat West-Afrika fungeert als dé nieuwe draaischijf van de cocaïnesmokkel naar West-Europa: een recordvangst van dertigduizend kilo cocaïne in Spanje. Deze partij werd vorige week gevonden aan boord van de Arconian, een schip dat door de marine op volle zee werd geënterd, vlak ten zuiden van de Azoren. De gouden tip, zo achterhaalde het AD, was afkomstig van Amerikaanse en Nederlandse politie-informanten.

De Arconian was op weg van Freetown, de hoofdstad van Sierra Leone, naar Libië. Dat is opvallend. Grote ladingen cocaïne werden tot voor kort meestal onderschept onderweg vanuit Latijns-Amerika naar West-Europa. Tot 2023 waren de havens van Antwerpen en Rotterdam de belangrijkste overslagpunten voor deze drugs. In dat jaar werd in deze havens 160.000 kilo coke onderschept, een record.

Maar in de havens van België en Nederland zitten opsporingsambtenaren nu duimen te draaien, vertelt een van hen. Er wordt steeds minder cocaïne gevonden.

En toch is de groothandelsprijs voor de drug in Nederland nog nooit zo laag geweest: 12.000 euro per kilo. En in Spanje lag die prijs voor bestellingen vanaf honderd kilo soms zelfs op 10.000 euro per kilo, zo melden bronnen uit het criminele milieu.

Die paradox – minder inbeslagnames en toch een historisch lage prijs – is dus te verklaren door West-Afrika als nieuw knooppunt in de drugshandel. De inbeslagname op de Arconian bevestigt zo een trend, waarvoor al een paar jaar werd gewaarschuwd.

Lees ook

Drugscriminelen reizen met privéjets uit het zicht van de politie de hele wereld over

West-Afrikaanse trampoline

In april 2023 constateerde de United Nations Office on Drugs and Crime dat West-Afrika steeds belangrijker wordt voor drugssmokkel. Die conclusie was gebaseerd op het onderscheppen van 57.000 kilo cocaïne tussen 2019 en 2022 in West-Afrikaanse landen als Ghana, Guinee en Senegal. Die cijfers plaatsen de omvang van de onderschepte dertigduizend kilo in perspectief: ‘de West-Afrikaanse trampoline’, zoals deze route werd gedoopt, is populairder dan ooit.

Gezien de Arconian is geladen in Sierra Leone en vijf Nederlanders en één Surinamer aan boord werden aangetroffen, wordt binnen de opsporing en het criminele milieu nadrukkelijk gewezen naar één man: de 34-jarige Brabander ‘Bolle’ Jos Leijdekkers. Nederland heeft 200.000 euro uitgeloofd voor de tip die leidt tot de arrestatie van Leijdekkers, die in 2024 werd veroordeeld tot 24 jaar cel voor drugshandel en geweldsfeiten. Ook in België is hij meermaals veroordeeld.

Begin vorig jaar onthulden het AD en Follow the Money dat Leijdekkers in Sierra Leone woont en goede banden onderhoudt met de president van het land, Julius Maada Bio. Dat is geen bewijs voor de betrokkenheid van Leijdekkers bij de Arconian. Bovendien hebben deze grote partijen zelden één eigenaar, daarvoor is de investering en bijkomstig risico simpelweg te groot.

De haven met links het groene schip dat de cocaïne vervoerde.

Foto Borja Suarez / Reuters

Groothandelprijs

Maar dat Leijdekkers een belangrijke rol speelt bij de smokkel van cocaïne, lijdt volgens bronnen binnen de opsporing en het criminele milieu geen twijfel. Zo ging begin dit jaar een verhaal rond onder criminelen dat Leijdekkers een partij van 28.000 kilo cocaïne binnen 24 uur had verkocht aan tussenhandelaren, die de drugs verspreidden in Europa. Degenen die groot inkochten – minimaal duizend kilo – kregen een korting van 2.000 euro per kilo op de groothandelsprijs.

Dat voorbeeld wijst op nog een andere verandering op de drugsmarkt. Met name in Colombia wordt meer geproduceerd dan ooit, wat de ruime halvering van de groothandelsprijs in twee jaar tijd verklaart – van 28.000 euro per kilo in augustus 2024, tot 12.000 euro dit voorjaar.

Die prijsdaling drukt op de marges van drugssmokkelaars. Een van de manieren om dat op te vangen, is volumevergroting. En dat is precies wat afgelopen jaren opvalt in Spanje: de onderschepte partijen worden alsmaar groter. Het Spaanse record stond – tot afgelopen week – op 13.000 kilo, eind 2024 onderschept in Algeciras.

Dat is niet als enige opvallend. Vorige maand werd vijfduizend kilo onderschept bij de Zuid-Spaanse stad Huelva, een partij die aan land werd gebracht met snelle bootjes vanaf de Middellandse Zee, om controles in grote havens te ontwijken. Naast de cocaïne werd aan boord van de Arconian ook een grote hoeveelheid brandstof gevonden, mogelijk om zulke snelle bootjes bij te tanken waarmee het schip moest worden gelost. Dat lijkt onderdeel van de nieuwe smokkelmethode.

Golf aan cocaïne

Bij een grote operatie begin dit jaar meldde de Spaanse politie dat cocaïne vanaf schepen in de Middellandse Zee en aan de Atlantische kust werd overgeladen op daarvoor aangelegde overslagvoorzieningen. De speedbootjes meerden aan bij deze pontons om cocaïne te laden en aan land te brengen. Bij een soortgelijke operatie afgelopen april werd nog eens 11.000 kilo cocaïne, 8.500 kilo hasj en 30.000 liter benzine aangetroffen.

Twee dreunen voor de drugssmokkel binnen enkele weken. Volgens een Nederlandse drugshandelaar in Spanje is het nog maar de vraag of dit het einde betekent van de golf aan cocaïne die via het Iberisch schiereiland binnenkomt. Je kunt hier zoveel krijgen als je wilt, appt hij, en de prijs gaat nog niet omhoog.

Lees ook

Bijna elk lijntje coke komt vanuit deze haven naar Europa