Wat katten ons kunnen leren over kanker

Je moet er niet aan denken, maar ook je kat kan kanker krijgen. Het is zelfs een van de belangrijkste doodsoorzaken onder huiskatten. Gek genoeg is er nooit echt naar de genetica van de ziekte gekeken. Tot nu toe. En wat blijkt? Er zijn opvallend veel overeenkomsten met kanker bij mensen.

Een grootschalige internationale studie, geleid door de Universiteit van Guelph, is de eerste die meerdere soorten kattenkanker op grote schaal genetisch in kaart brengt. De resultaten leveren nieuwe inzichten op die niet alleen relevant zijn voor katten, maar mogelijk ook voor mensen.

Overeenkomsten met menselijke kanker

De onderzoekers onderzochten dertien verschillende soorten kattenkanker van bijna 500 huiskatten uit vijf landen en identificeerden specifieke genen die kanker veroorzaken, zogenoemde driver-genen. Opvallend was dat veel van deze genen ook bij mensen en honden voorkomen.

Een belangrijk voorbeeld is FBXW7, het meest voorkomende driver-gen bij kattenborstkanker. Bij mensen hangt een verandering in hetzelfde gen samen met een slechtere prognose bij verschillende kankersoorten, waaronder borstkanker. Dat is al een opvallende gelijkenis. Daarnaast werd ook het gen PIK3CA vaak aangetroffen, een genetische verandering die bij mensen al doelgericht wordt behandeld.

Ook bij bloedkankers zoals leukemie en lymfoom, en bij tumoren van botten, longen, huid, het maagdarmstelsel en het centraal zenuwstelsel, vonden de wetenschappers genetische overeenkomsten met menselijke kanker. Omdat katten vaak aan dezelfde omgevingsfactoren worden blootgesteld als hun baasjes, zoals luchtvervuiling of leefstijlgerelateerde risico’s, zouden sommige oorzaken deels hetzelfde kunnen zijn.

Nieuwe kansen voor therapie

“Dit onderzoek helpt ons beter te begrijpen waarom kanker ontstaat bij katten en mensen, hoe onze omgeving het risico beïnvloedt en mogelijk hoe we kanker beter kunnen voorkomen en behandelen”, zegt dr. Geoffrey Wood, co-hoofdauteur van de studie.

De onderzoekers ontdekten bovendien dat bepaalde chemotherapieën beter werken bij kattenborstkankers met een FBXW7-mutatie dan bij tumoren zonder deze verandering. Hoewel dit voorlopig alleen is getest in weefselmonsters en vervolgonderzoek nodig is, kan dit de weg openen naar nieuwe behandelstrategieën voor katten en mogelijk ook andere diersoorten.

Voor mens en dier

Dankzij internationale samenwerking konden de onderzoekers DNA-sequenties analyseren van weefsels die al door dierenartsen waren verzameld. Dit opent mogelijk de weg voor het One Medicine-principe, waarbij kennis en therapieën tussen medische en veterinaire disciplines in beide richtingen worden uitgewisseld.

Hoewel de bevindingen voorlopig gebaseerd zijn op laboratoriumonderzoek en klinische toepassingen nog moeten volgen, vormt de studie een belangrijke stap. “Dit is een van de grootste ontwikkelingen ooit in het onderzoek naar kattenkanker”, zegt dr. Louise van der Weyden van het Wellcome Sanger Institute. “De genetica van kattentumoren is niet langer een black box. We kunnen nu echte stappen zetten richting precisie-oncologie voor katten en uiteindelijk ook voor mensen.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook 40 procent van kanker is te voorkomen, maar niet door gezonder te leven alleen en Zelfs bij uitgezaaide borstkanker vergroot screening de overlevingskans enorm. Of lees dit artikel: STAT3-remmer verlengt leven van katten met hoofdhalskanker.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: