Zou Bart Swier dan toch het grootste slachtoffer zijn?

Ali B had een flinke klap gekregen, hoorde ik in RTL Boulevard. Het was de eerste zin van de uitzending: „Een flinke klap voor Ali B”. Helemaal onverwachts kwam het niet, want ’s ochtends had ik bij Goedemorgen Nederland (WNL) al vernomen dat het „uur U” was voor de rapper. Ach, Ali. Dat moet een spannende dag zijn geweest. Anders dan het publiek inmiddels gewend was, wilde Ali B donderdag dan ook niet meer in beeld: de uitspraak van het hoger beroep wachtte hij thuis af.

Was dat een verstandige keuze, vroeg Goedemorgen Nederland-presentator Frank van Leeuwen aan kijkcijferkenner Tina Nijkamp. Die zou vanuit haar media-expertise vast weten of een rapper wel of niet thuis de uitspraak van zijn hoger beroep moet afwachten als hij is aangeklaagd voor verkrachting. Tina Nijkamp begreep de keuze voor thuisblijven wel, „vanuit hem”. Al die keren dat hij met de media had gesproken, hadden hem immers niet bepaald geholpen. Ze ging de uitspraak van vandaag hoe dan ook nauwlettend volgen. „Op de voet”, zei Tina Nijkamp.

„Tina”, zei Amerikaman Michiel Vos zachtjes van naast haar op de bank. Hij had al een hartstikke leuk filmpje van een dj-ende Marco Rubio laten zien en een paar zinnen Engels met een Amerikaans accent gesproken, opdat we don’t forget dat Michiel Vos echt de most American man in heel The Netherlands is. Nu wilde hij van Tina Nijkamp weten: „Vind jij dat er te veel of te weinig media-aandacht is geweest voor deze zaak?” „Ik vind het eigenlijk wel heel begrijpelijk hoeveel aandacht ervoor is geweest”, zei Tina Nijkamp. „Je merkt wel dat in het hoger beroep de aandacht toch een beetje afvlakt. Je merkt dat mensen toch denken: mja. We weten het nu wel.” Ik vraag me in zulke zinnen van Nederlands grote keur aan deskundigen altijd zo af wie „je” is, en wie „mensen” en wie „we” zijn. En of daar niet stiekem drie keer „ik” had moeten staan.

Media-aandacht

Toch had Tina Nijkamp ook een keer „ik” gebruikt, in die eerste zin van haar antwoord: ze begreep de grote hoeveelheid media-aandacht. En ik, om maar even nauwkeurig te blijven, begreep dat ook. Het is eerder de manier waaróp die me soms in een kussen doet schreeuwen. Er zijn gelukkig items met aandacht voor het perspectief van de slachtoffers –van deze specifieke zaak én van seksueel misbruik in het algemeen. Maar dan zijn er altijd nog de items die beginnen vanuit het perspectief van Ali B (flinke klap!). De meningmensen die er ook maar iets van moeten vinden (Wierd Duk vond het, bij gebrek aan andere dingen om zich over op te winden, wel vreemd dat de rechter de aanklaagsters bij de voornaam noemde – te familiair). De niet-betrokken strafrechtadvocaten die het altijd net wat beter weten dan de rechter (Clarice Stenger vond het steunbewijs nog steeds érg mager).

En de wél-betrokken strafrechtadvocaat, in dit geval Bart Swier, die soms met omhooggekrulde mondhoeken komt melden hoe hij er geld op durft in te zetten dat zijn cliënt zal worden vrijgesproken.

„Blies u niet een beetje hoog van de toren?”, vroeg Tim de Wit hem daar donderdagavond over bij Pauw & De Wit (BNNVARA). Daar was hij nu – ik haalde mijn hoofd met hernieuwde hoop uit mijn kussen – aan één tafel gezet met klinisch psycholoog Iva Bicanic, directeur-bestuurder van het Landelijk Centrum Seksueel Geweld. Over het gedrag van slachtoffers van seksueel geweld legde ze uit dat zij, als vechten of vluchten niet lukt, soms overgaan tot een andere manier om te overleven: „de vrede bewaren”. Dan kan het dus best gebeuren dat iemand die net is aangerand of verkracht, op het oog goed blijft omgaan met de dader. Tijdens Bicanics uitleg werd een foto vertoond waarop Ellen ten Damme zij aan zij stond met Ali B, tijdens opnames van het programma De Muziekkaravaan. In die periode had hij, zo had de rechter nu geoordeeld, de zangeres verkracht.

In de zaak tegen Ali B had Bart Swier tot twee keer toe een montage laten zien van beelden van dat muziekprogramma, want daar was, volgens de advocaat, niets op terug te zien van de claim van de zangeres dat ze tijdens de draaidagen terneergeslagen en timide was geweest. „De rechter oordeelde daar vrij vernietigend over”, zei Tim de Wit nu. Bart Swier oogde onmiddellijk geërgerd. Volgens hem was deze actie van hem verkeerd geframed. Alsof hij had gezegd: Ellen ten Damme lachte de dag na de verkrachting, dus dan kan het niet echt zijn gebeurd. Dat was „een totaal flauwekulonzinframe”, zei Bart Swier. „Kennelijk is het een te genuanceerd verhaal geweest voor veel mensen.” Arme Bart Swier: zo slecht begrepen, zo vaak in het ongelijk gesteld. Zou hij dan toch het grootste slachtoffer zijn?