‘Neem een grotere hap’, zegt de veilingmeester, waarna T. rex ‘Gus’ voor 44 miljoen euro wordt verkocht

„Neem een grotere hap”, moedigt de veilingmeester van Sotheby’s in New York zeven bieders aan. „Het is immers een tyrannosaurus rex”, vervolgt hij volgens aanwezige Amerikaanse journalisten.

De woordgrap slaat aan. Een anonieme bieder uit een onbekend land, die telefonisch meebiedt, telt dinsdag circa 44 miljoen euro neer voor het skelet, dat vermoedelijk 67 miljoen jaar oud is. Het aankoopbedrag is ongeveer dubbel zo hoog als de voorzichtige geschatte veilingprijs van tussen de 17 en 26 miljoen euro en een recordbedrag voor een prehistorisch fossiel. Volgens het veilinghuis gaat het om „een van de grootste [opgegraven] tyrannosaurus rexen”. De schedel was zo zwaar dat bij de presentatie voor de zekerheid een reproductie op het skelet werd geplaatst.

Paleontoloog Melanie During van de Vrije Universiteit Amsterdam „baalt als een stekker”, zegt ze aan de telefoon. De exorbitante veilingprijzen in de dinosaurussenhandel doen haar als academicus pijn. Steeds meer tyrannosaurus rexen belanden volgens haar in handen van rijke ondernemers. „Als vrouw is het verleidelijk om grappen te maken over compensatiedrang”, aldus During.

Het vorige prijsrecord van een prehistorisch fossiel stamt uit 2024. De Amerikaanse hedgefondsmanager Ken Griffin kocht een stegosaurus voor ruim 39 miljoen euro. De miljardair leende het fossiel vier jaar uit aan het Museum of Natural History in New York.

Universiteiten en musea kunnen de exorbitante veilingbedragen zelf niet ophoesten, zegt During. Tenzij een filantroop verbonden is aan een instelling. Daardoor zijn academici voor onderzoek regelmatiger afhankelijk van private partijen. Diverse collega’s van During hebben al problemen met het vergelijken van tyrannosaurus rexen, omdat meerdere fossielen buiten het zicht van academici zijn opgeslagen, vertelt ze. „Dat maakt het beeld van die prehistorische periode minder accuraat, terwijl het materiaal is opgegraven. Dat is het tergende.” Daarbij heeft de prijs van tyrannosaurussen invloed op de verkoop van andere fossielen, vertelt ze.

‘Liefdesbeetjes’

De tyrannosaurus rex die Gus gedoopt werd, is vernoemd naar Gary „Gus” Licking, de inmiddels overleden eigenaar van een ranch in South Dakota, waar het skelet werd opgegraven tussen 2021 en 2023. Tyrannosaurus rexen worden enkel gevonden in het midden van Noord-Amerika. Het fossiel is 11,5 meter lang en bijna 4 meter hoog en het skelet is relatief compleet: 61 procent van de botten is aangetroffen. Volgens het veilinghuis betreft het een „uitzonderlijke vondst”.

During is iets minder onder de indruk. Het fossiel heeft buikribben, maar ondertussen zijn dergelijke exemplaren vaker aangetroffen. „Wel heeft deze T. rex weer eens bijtafdrukken van andere tyrannosaurussen. Dat duidt op liefdesbeetjes of kannibalisme, dat weten we nooit zo goed.”

Er worden door academici continu nieuwe onderzoeksmethoden ontwikkeld, vervolgt During. „Nu is de vraag: kan dat straks nog als elk nieuw opgegraven fossiel in iemands villa verdwijnt?” Verder onderzoek dreigt te worden uitgesloten, vreest ze.

During is pessimistisch over het beeld dat mensen krijgen van de waarde van dino’s. De paleontoloog merkt nu al dat particuliere onderzoekers bewust uitwijken naar federale grond en feitelijk stropen op beschermd land. De hoge veilingprijzen nodigen mensen uit om meer dino’s te vinden voor geldelijk gewin, stelt ze. Deze zoektochten worden opgehemeld in series als Dino Hunters. „Ik gun mensen hun broodwinning, maar ze concurreren de wetenschap kapot.”

Spielberg

During werkt zelf bijna niet meer op particuliere grond. Een onderzoeker is onderhevig aan de grillen van de landeigenaar, legt ze uit. „Ik heb samengewerkt met fantastische grondbezitters, maar ook met lastige mensen.” During mocht op een van deze locaties van een wantrouwende grondbezitter na één bezoek nooit meer terugkomen. Op die locatie achterhaalde ze dat het lente was op het noordelijk halfrond toen de dinosauriërs 66 miljoen jaar geleden door een meteorietinslag uitstierven. „Mijn collega’s kunnen daar geen verder onderzoek meer doen.”

De interesse voor tyrannosaurus rexen noemt During „ook een beetje het Spielberg-effect”, naar de regisseur van dinofilm Jurassic Park. De T. rex is volgens haar niet de meest bijzondere, unieke dino die ooit heeft bestaan. Er zijn genoeg intimiderende vleeseters uit Mongolië en Brazilië. Daar zijn paleontologische vondsten in de grond wél automatisch eigendom van de staat.