Asteroidenoffensief: Japanse en Chinese ruimtevaartuigen leveren spectaculaire beelden

Japanse Hayabusa2 vliegt op 800 meter langs asteroïde Torifune, terwijl Chinese Tianwen-2 arriveert bij quasi-maan Kamo’oalewa. Twee Aziatische ruimtemissies verdiepen onze kennis over asteroïden.

De ruimtevaartorganisaties van Japan en China kunnen deze week twee indrukwekkende mijlpalen bijschrijven. Terwijl JAXA’s Hayabusa2-sonde op 5 juli een zeer nabije scheervlucht maakte langs asteroïde Torifune, arriveerde de Chinese Tianwen-2-sonde vrijwel gelijktijdig bij de mysterieuze quasi-maan 2016HO3 (‘Kamo’oalewa’). Twee Aziatische ruimtemissies leveren daarmee een schat aan nieuwe beelden en wetenschappelijke data op.

Hayabusa2 scheert op 800 meter langs Torifune

De Japanse Hayabusa2, die in 2014 werd gelanceerd en in 2020 met succes monsters van asteroïde Ryugu naar Terugbracht, voerde op 5 juli om 18:30 Japanse tijd een riskante scheervlucht uit langs asteroïde Torifune. De sonde passeerde op naar schatting slechts 800 meter van het centrum van de 465 meter grote asteroïde, met een relatieve snelheid van maar liefst 18.000 kilometer per uur. Tijdens de flyby werden vier wetenschappelijke instrumenten ingezet, waaronder de optische navigatiecamera ONC-T, de nabij-infraroodspectrometer NIRS3 en de warmtebeeldcamera TIR. De beelden tonen een pinda-vormige asteroïde die vermoedelijk is ontstaan uit twee samengevoegde brokken gesteente.

Hayabusa2’s ONC-T-camera maakte deze zichtbaar licht opname van asteroïde Torifune tijdens de scheervlucht op 5 juli 2026. De pinda-vormige asteroïde heeft een diameter van circa 465 meter. Foto: JAXA, Universiteit van Aizu, National Institute of Technology, Oshima College, Kyoto Sangyo Universiteit, Tottori University of Environmental Studies, National Astronomical Observatory of Japan, Georgia Institute of Technology, Chiba Institute of Technology, Universiteit van Tokio, Nagoya Universiteit

Dezelfde asteroïde Torifune, vastgelegd door Hayabusa2’s Thermal InfraRed Imager (TIR) tijdens de scheervlucht. De warmtebeeldcamera toont dezelfde pinda-vormige structuur van het hemellichaam. Foto: JAXA, Universiteit van Aizu, National Institute of Technology, Oshima College, Kyoto Sangyo Universiteit, Tottori University of Environmental Studies, National Astronomical Observatory of Japan, Georgia Institute of Technology, Chiba Institute of Technology, Universiteit van Tokio, Nagoya Universiteit

Deze missie dient niet alleen wetenschappelijke doeleinden, maar is ook een belangrijke test voor ‘planetaire verdediging’. JAXA, de Japanse ruimtevaartorgansiatie, wil met deze precisiemanoeuvre aantonen dat hun sondes in staat zijn om asteroïden met hoge nauwkeurigheid te benaderen; een techniek die ooit essentieel kan blijken om een dreigende asteroïde van koers te laten veranderen. ‘Ik ben diep ontroerd dat hij zo’n prachtige foto heeft kunnen nemen, ik krijg er kippenvel van’, aldus Yuya Mimasu, hoofd van het operatieteam. Hayabusa2 zet na deze flyby zijn reis voort en zal in 2031 asteroïde 1998 KY26 bereiken.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook De missie zit erop: ruimtevaartuig Hayabusa2 is onderweg naar huis of Prachtig filmpje onthult hoe Hayabusa2 het oppervlak van Ryugu aantikt. Of: Wat te doen als een planetoïde op aarde dreigt in te slaan?. 

Tianwen-2 arriveert bij quasi-maan

Niet veel later bereikte de Chinese Tianwen-2-sonde zijn eerste bestemming: de bijzondere asteroïde 2016HO3. Na een reis van ongeveer 400 dagen en 1 miljard kilometer arriveerde de sonde op 2 juli op 20 kilometer van de quasi-maan, die ook wel Kamo’oalewa wordt genoemd. 2016HO3 is een zogeheten quasi-satelliet: een kleine hemellichaam dat rond de zon draait maar door zijn baan altijd in de buurt van de aarde blijft. Wetenschappers vermoeden dat de 16 tot 20 meter grote asteroïde ooit een stuk van onze eigen maan was, losgeslagen door een grote inslag.

Tianwen-2, China’s eerste asteroïde bemonsteringsmissie, heeft inmiddels een eerste foto van het hemellichaam naar de aarde gezonden. De sonde is uitgerust met elf wetenschappelijke instrumenten, waaronder camera’s, spectrometers en radar, waarmee de samenstelling, interne structuur en het oppervlak van de asteroïde in kaart worden gebracht. Het missieteam heeft met behulp van optische navigatiegegevens de positie van de asteroïde nauwkeuriger bepaald; de foutmarge daalde van honderden kilometers naar slechts enkele kilometers.

De asteroïde 2016HO3, ook wel Kamo’oalewa genoemd, vastgelegd door de Chinese Tianwen-2-sonde vanaf een afstand van ongeveer 20 kilometer op 2 juli 2026. Het hemellichaam heeft een diameter van naar schatting 16 tot 20 meter en vertoont een onregelmatige, asymmetrische vorm. Wetenschappers vermoeden dat het een brokstuk van onze eigen maan betreft. Foto: CNSA

Drie unieke bemonsteringsmethoden

Tianwen-2 moet uiteindelijk een monster van 2016HO3 verzamelen en terugbrengen naar de aarde. Het bijzondere aan deze missie is dat de sonde beschikt over drie verschillende bemonsteringsmethoden: een systeem dat de grond aanraakt (touching), een systeem dat boven het oppervlak hangt (hovering) en een systeem dat zich verankert op de asteroïde (anchoring). Deze veelzijdigheid is noodzakelijk omdat de oppervlakte-eigenschappen van de asteroïde nog grotendeels onbekend zijn: is het een solide rotsblok of een losse hoop stof en puin? De komende maanden zal de sonde stap voor stap dichterbij komen, tot uiteindelijk 300 meter, om de beste bemonsteringslocatie te kiezen.

Na de monstername keert een capsule terug naar de aarde, waarna Tianwen-2 zijn reis voortzet naar een volgende bestemming: de hoofdgordel komeet 311P, die zich tussen Mars en Jupiter bevindt. Die tweede etappe van de missie zal nog eens zeven jaar in beslag gaan nemen.

Leestip: China’s Tianwen-2 missie naar asteroïde en komeet in de startblokken

Nieuw tijdperk van asteroïde-exploratie

De gelijktijdige successen van Japan en China markeren een nieuwe fase in de verkenning van ons zonnestelsel. Waar de VS met OSIRIS-REx in 2023 al monsters van asteroïde Bennu terugbracht en Japan met Hayabusa2 baanbrekend werk verrichtte, toont China nu met Tianwen-2 aan een serieuze speler te zijn op het gebied van asteroïde-onderzoek. Beide Aziatische ruimtevaartnatie’s leveren met deze missies niet alleen prachtige beelden op, maar ook cruciale wetenschappelijke data. Deze asteroïden worden gezien als ‘kosmische fossielen’ die geheimen over het ontstaan van ons zonnestelsel in zich dragen. Terwijl Hayabusa2 en Tianwen-2 hun reizen door de ruimte voortzetten, kunnen we de komende maanden nog veel meer bijzondere ontdekkingen verwachten.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: