België verstrekt visa aan Taliban voor EU-overleg over uitzetten asielzoekers naar Afghanistan

België heeft maandag visa verstrekt aan vijf vertegenwoordigers van de Taliban, de extremistische groepering die sinds 2021 opnieuw aan de macht is in Afghanistan. Dat heeft een woordvoerder van de Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) bevestigd aan NRC.

De visa gelden voor de duur van één dag en zijn enkel geldig op Belgisch grondgebied – men heeft dus geen permissie om naar andere landen binnen de Schengenzone te reizen. De woordvoerder van Prévot kan niet bevestigen dat de Talibanvertegenwoordigers, zoals nieuwsmedium Euractiv schrijft, dinsdag al naar Brussel komen.

„Wij hebben van de Europese Commissie de namen gekregen van de mensen die naar België zouden komen”, zegt de woordvoerder van de minsister maandag. „Die namen zijn doorgegeven aan de Belgische Staatsveiligheid. Uit de screening die zij hebben gedaan blijkt dat deze mensen momenteel geen gevaar vormen voor de nationale veiligheid van België.”

De Europese Commissie wil met de Taliban onderhandelen over het eventueel uitzetten van Afghaanse asielzoekers naar Afghanistan. Het zou gaan om vluchtelingen van wie de asielaanvraag is afgewezen of die veroordeeld zijn voor een misdrijf, schrijft de Belgische krant De Standaard. Een groep lidstaten, waaronder Nederland, zou volgens de krant de Commissie hebben gevraagd met maatregelen te komen tegen met name veroordeelde Afghaanse vluchtelingen.

De EU-uitnodiging geldt als uiterst omstreden. EU-lidstaten erkennen het Taliban-regime niet. Het bewind staat te boek als uiterst repressief, onder meer als het gaat om de rechten van vrouwen en meisjes. „Sinds de Taliban de macht in Afghanistan hebben overgenomen is de situatie in het land slecht en onvoorspelbaar”, schrijft het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken bijvoorbeeld in een reisadvies – voor heel Afghanistan geldt de kleurcode rood. Onder meer mensenrechtenorganisatie Amnesty International stelde maandag dat Afghanistan „op geen enkele manier als veilig kan worden beschouwd voor terugkeer, deze aanpak stelt de levens van vluchtelingen op het spel”. Critici zeggen dat het uitnodigen van de Taliban voor onderhandelingen de schijn van formele erkenning kan wekken.

Geen EU-gebouwen, geen EU-politici

Vanwege die kritiek zou het in Brussel vooral gaan over „technische zaken”, zoals de afgifte van reisdocumenten, schrijft Euractiv. Ook zouden de gesprekken plaatsvinden op een „neutrale” plek, zoals een hotel, in plaats van in een EU-kantoor. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en collega-politici zullen zich naar verluidt niet tonen, de Taliban zullen louter met EU-ambtenaren spreken.

In de Belgische regering lijkt verdeeldheid over de komst van de Taliban naar Belgisch grondgebied, schrijven Vlaamse media. Buitenlandminister Prévot (Les Engagés) zei vorige week dat hij de uitnodiging van de EU „afkeurt”. „Ik aanvaard niet dat de Belgische regering in eigen naam vertegenwoordigers van het Talibanregime op ons grondgebied uitnodigt”, citeert omroep VRT Prévot. Eerder sprak Asielminister Anneleen Van Bossut (N-VA, de grootste partij in de Belgische regering) zich uit voor onderhandelingen met de Taliban. „We moeten ook praten met regimes die we niet steunen”, zei ze tegen Het Laatste Nieuws.