Na een moeizame aanloop valt voor efficiënt Oranje alles op zijn plek tegen Zweden: 5-1

In een spectaculair optreden heeft het Nederlands elftal zaterdag laten zien wat de potentie is van deze selectie. In het Houston Stadium, in Texas, was het met 5-1 veel te sterk voor het verdedigend kwetsbare Zweden. Minuten na het einde danste het Oranje-legioen vrolijk heen en weer, zo massaal dat het indrukwekkende stadion een beetje schudde. Door de zege is Oranje, met nog één groepsduel te gaan (donderdagnacht tegen Tunesië), al vrijwel zeker van zestiende finales.

In een voortreffelijke eerste twintig minuten valt na een voorbereiding vol twijfel opeens veel op zijn plek bij het Nederlands elftal. Bondscoach Ronald Koeman begint deze WK-campagne, vier duels inclusief oefenwedstrijden, voor het eerst met Brian Brobbey als spits. De verwachting is dat hij met zijn fysieke kracht belangrijk kan zijn als centraal aanspeelpunt. Van daaruit kunnen de middenvelders en vleugelaanvallers aansluiten en de diepte zoeken.

Dat gebeurde in het eerste WK-duel tegen Japan (2-2) te weinig. Donyell Malen, die in dat duel begon als spits, heeft een ander speltype: met zijn snelheid gaat hij juist veel diep. Koeman zei vrijdag in de aanloop al dat zijn ploeg „veel meer de aansluiting naar voren” moet vinden. De sleutel daarin – blijkt zaterdag – is Brobbey. Die kende een goed debuutseizoen in de Premier League bij Sunderland, na enkele moeizame jaren bij Ajax. Hij is ook completer geworden als spits, weet zich onder meer beter te positioneren bij kansen.

Direct spel

Oranje kiest voor direct spel , blijkt in de openingsfase. Een lange bal van doelman Bart Verbruggen op Brobbey breekt de Zweedse verdediging open. In duel met Isak Hien weet hij de bal even vast te houden. Precies waar van nature zijn kracht ligt, als ‘kapstok’ van het team. De aanvallend ingestelde spelers kunnen allemaal aansluiten en naar voren bewegen.

Eén van hen is Tijjani Reijnders. Brobbey kaatst technisch behendig – buitenkant voet – met de aanvallende middenvelder. Reijnders geeft mee op de diepgaande Cody Gakpo, die ruimte ziet op linkerflank. Brobbey sprint ondertussen naar de goal, op jacht naar een doelpunt. Gakpo geeft een lage, perfect aangesneden voorzet. Brobbey hoeft er ogenschijnlijk alleen maar tegenaan te lopen, binnenkant voet: 1-0. De ontlading is enorm bij de spits.

Cody Gakpo scoort uit een counter in de korte hoek de 4-0

Foto Getty Images

Iets ten zuiden van downtown Houston, waar wordt gewaarschuwd voor extreem hoge temperaturen, is het Nederlands elftal in de meerderheid qua support in het afgesloten en door airco’s gekoelde stadion. Lokale toeschouwers lijken op de hand van Nederland, geholpen door de populaire Oranje-mars. Op de eretribune kan het koningspaar tevreden toekijken. Rechts van Willem-Alexander zit FIFA-baas Gianni Infantino, die even wordt uitgefloten als hij op de schermen te zien is.

Nederland domineert, vindt makkelijk de openingen. Al geeft het zelf ook veel ruimte weg. Zweden maakt vrijwel direct bijna gelijk, als verdediger Jan Paul van Hecke na een dieptepass spits Viktor Gyökeres laat ontsnappen. Verbruggen redt goed met zijn linkervoet.

Oranje efficiënter

Nederland is een stuk efficiënter. Malen laat zich eerst slim even terugzakken, hij vindt zo de ruimte tussen de linies en zoekt de opkomende Denzel Dumfries op de flank. Die geeft een directe, strakke lage voorzet. Brobbey kiest uitstekend positie bij de eerste paal, door plots uit de rug van verdediger Hien te komen. Hij zet de punt van zijn rechtervoet tegen de bal, die onder de doelman binnenrolt: 2-0. Voor iemand te vaak buitenspel staat, is zijn timing nu perfect.

Een fluitconcert klinkt als kort daarna een verplichte drinkpauze begint – want Oranje heeft een goed ritme te pakken. Die flow is het daarna even kwijt, mede door enkele omzettingen en nieuwe energie bij de Zweden.

Dan blijkt de kwetsbaarheid die Oranje nog altijd heeft. Van Hecke verliest bal in de opbouw, waarop Gyökeres vanuit de omschakeling een grote kans krijgt. Maar het lukt hem niet de bal onder controle te krijgen.

Veel zit mee bij Oranje, niet alleen door het falen in de afwerking bij de Zweden. Ook beslissingen waar de arbitrage over zou kunnen twijfelen, vallen in het voordeel van Nederland uit. Zoals Oranje kort voor rust ook goed wegkomt wanneer verdediger Gustaf Lagerbielke binnenkopt uit een vrije trap. Doelman Verbruggen tast mis, maar het doelpunt wordt afgekeurd vanwege buitenspel.

Net als in de openingsfase, is Oranje direct na rust uiterst efficiënt. Belangrijk is de rol van Crysencio Summerville, die is ingevallen voor Malen. Hoog op het veld, vindt hij rechts voorin ruimte om de bal op de opstomende Dumfries mee te geven. Zeer gevoelig, buitenkant rechts. Dumfries geeft direct een lage voorzet, zijn tweede assist: Gakpo houdt even in om niet buitenspel te lopen en maakt dan 3-0.