Nieuwe partijleider PvdD wil geen ideologische concessies doen

In de voormalige veemarkthallen in Den Bosch neemt Esther Ouwehand zaterdag voor de tweede keer afscheid als partijleider van de Partij voor de Dieren. De vorige keer, op een congres vlak voor de Tweede Kamerverkiezingen in de herfst 2023, was dat voor de leden een grote schok. Ouwehand raakte verwikkeld in een machtsstrijd met het partijbestuur, die zij uiteindelijk won. Ze keerde terug als partijleider.

Dit is een congres zónder verrassingen. Het afscheid is zorgvuldig uitgedacht en de leiderswissel gaat gepaard met een stroom van applaus en staande ovaties van een paar honderd leden in de zaal. De nieuwe partijleider, Tweede Kamerlid Christine Teunissen, staat al schuin achter Ouwehand op het met planten aangeklede podium. Net als haar voorganger draagt ze roze kleding – het klopt precies.

De Partij voor de Dieren (PvdD) verloor bij in 2023 na de machtsstrijd drie van de zes Tweede Kamerzetels. Bij de landelijke verkiezingen in 2025 bleef de partij steken op drie zetels en ook bij de gemeenteraadsverkiezingen leed zij verliezen. „Dat doet pijn”, zei partijvoorzitter Zwanny Naber zaterdagochtend op het podium. Alsof dat nog niet genoeg was, leidde een conflict over de vraag of de partij zich te veel op ‘mensenonderwerpen’ richtte tot een scheuring in de senaat.

Deze zaterdag is van conflict weinig te merken. De dag staat vooral in het teken van de leiderschapswissel. Wat betekent dat voor de partij? Gaat het Christine Teunissen lukken de partij weer te laten groeien?

Oók voor de dieren

Grote koerswijzigingen kondigt Teunissen niet aan. In haar eerste toespraak als partijleider benadrukt ze de wortels van de partij – de dieren – terwijl ze tegelijk laat zien dat de partij breder kijkt. Ze spreekt uitgebreid over de genocide in Palestina („het kabinet moet Palestina deze week nog erkennen”), de slechte behandeling van vluchtelingen, het klimaat en het gevaar van extreemrechts.

Ze memoreert haar jeugd in het plattelandsdorp Stompwijk, in het Groene Hart, waar ze de natuur zag verdwijnen door de „industriële melkveehouderij”. Als partijleider zegt ze zich te hebben voorgenomen „altijd nieuwsgierig te blijven naar de wereld van dieren en natuur.”

Alsof Teunissen, die als Kamerlid sinds 2021 het woord voert over onder meer klimaat en buitenlandse zaken, wil bewijzen: ik ben er óók voor de dieren. Na afloop van haar toespraak zegt ze: „Bij een leiderschapswissel vind ik het heel belangrijk om het unieke uitgangspunt van de Partij voor de Dieren te benadrukken. Wij nemen de dieren als vertrekpunt en kijken van daaruit wat nodig is om de aarde leefbaar te houden.”

Het lijkt ook Teunissens antwoord op de vraag of de PvdD zich te veel bezighoudt met ‘mensenonderwerpen’. Die discussie laait geregeld op (niet deze zaterdag), bijvoorbeeld na het besluit van de Tweede Kamerfractie om voor extra geld voor defensie te stemmen. Teunissen probeert uit te leggen dat die verbreding volgens haar niet ten koste gaat van de oorsprong van de partij.

Klimaatdrammen

Leden die NRC bij de lunch spreekt, zien inhoudelijk weinig verschil tussen Esther Ouwehand en Christine Teunissen. Zij hopen vooral dat de andere stijl van Teunissen nieuwe kiezers trekt. De nieuwe fractievoorzitter geldt onder de leden als een zachtere, verbindende leider met een minder negatief imago, wier „pitbullmentaliteit zorgvuldiger is ingepakt”. Dat zou samenwerking en het aantrekken van nieuwe kiezers moeten vergemakkelijken, zeggen leden. Sommigen rekenen de partijonrust van de afgelopen jaren Ouwehand deels aan.

Christine Teunissen en Esther Ouwehand, de nieuwe en de oude partijleider van de Partij voor de Dieren, samen op het congres in Den Bosch.

Foto Jeroen Jumelet / ANP

„Ook ik zal blijven confronteren, schuren, en zaken benoemen die andere partijen niet durven doen of nalaten”, zegt Teunissen daar zelf over. Aan de idealen van de partij wil Teunissen geen compromissen doen. Ze heeft weinig trek in samenwerken met een kabinet dat ook „praat met extreemrechtse partijen”. Ze benadrukt een paar keer dat Rob Jetten het „klimaatdrammen” – een geuzennaam van de premier – verzaakt en solliciteert daarom op de „vrijgekomen vacature”.

Een donkergroene partij die anderen bij de les houdt. Het is de aloude strategie van de partij en het lijkt ook de strategie van Teunissen om verloren kiezers terug te winnen. Dat zal een forse uitdaging zijn op links, waar sinds een paar weken definitief de grote fusiepartij Pro actief is, die veel strategische stemmers trekt van de PvdD.

Teunissen zegt dat ze goed samenwerkt met Pro-Kamerleden, maar ziet voor zichzelf vooral de rol van aanjager die blijft wijzen op „extra stappen”. Juist omdat andere partijen zoals Pro – een logische samenwerkingspartner voor de minderheidscoalitie – mogelijk uiteindelijk compromissen zullen moeten sluiten.

Achter het groene congrespodium staande hele congresdag twee grote boeketten bloemen in vazen klaar. Ze horen, zo laat een partijwoordvoerder weten, niet bij de partij. Esther Ouwehand krijgt op het podium als dank voor haar jarenlange inzet wel een ander cadeau: een schilderij van haar lievelingsdier, een zwarte raaf.