Hardlopen is gezond, maar niet in deze hitte: ‘Pas je tempo aan als dat nodig is’

Op een open veld aan de Karpendonkse Plas in Eindhoven staan zaterdagochtend 88 mensen aan de start van hun wekelijkse hardloopwedstrijd. Harry Brekelmans (78) heeft een soort zakdoek over zijn hoofd geknoopt, hij is hartpatiënt en heeft „zes of zeven stents”. Zijn vrouw keek bedenkelijk toen hij de deur uit ging, maar wenste hem toch succes. „Ze weet dat ik toch wel ga.”

Hij studeerde elektrotechniek aan de Technische Universiteit Eindhoven en deed wetenschappelijk onderzoek. Nu zeilt hij in een ‘valkje’, doet aan zweefvliegen en loopt al dertig jaar hard. Het is bijna negen uur en nu al rond de 25 graden. Meestal loopt hij met dergelijk warm weer in de schaduw op de baan.

De Karpendonkse Plas parkrun en vergelijkbare kleinschalige hardloopwedstrijden gaan deze zaterdag wel door. De marathon in Sneek werd afgelast omdat de gemeente de vergunning had ingetrokken, ook andere hardloopevenementen gingen niet door vanwege de voorspelde hitte.

Alexander (32) en Daphne (33) van Geel gaan zo rennen met baby Diana van zes maanden in de kinderwagen, zij draagt een roze zonnebrilletje. Daphne liep nog mee aan deze plas toen ze 34 weken zwanger was, „met zó’n buik”. Sinds ze van de bevalling is hersteld en Diana goed in een kinderwagen kan zitten, lopen ze hier met zijn drieën. Alexander bestuurt de wagen. Soms jogt hij al met de kinderwagen van huis naar de plas en na afloop weer terug, dat sloeg hij „met dit weer” maar over.

Alexander (32) en Daphne (33) van Geel rennen met baby Diana (0) in de kinderwagen

Aan de start staat nog een stel met een kinderwagen, er zijn gezinnen met tienerjongens, mensen die met een hond aan de lijn gaan hardlopen, er zijn getrainde lopers en beginnelingen.

Normaal is het er drukker, ziet vrijwilliger Heather MacDuff (68). Met andere vrijwilligers organiseert ze deze wekelijkse loop van vijf kilometer al sinds 2020 en vorige week waren er bijvoorbeeld 128 deelnemers. Door de warmte zijn het er minder, denkt ze, maar ook moesten ze de route en het startpunt verleggen. Ze wijst naar de tijdelijke witte tenten van salsafestival Breeze Latin Fest aan de overkant van de plas, daarom.

De dagen voor de loop waarschuwden de vrijwilligers de deelnemers om rekening te houden met de hitte. Drink voldoende, pas je tempo aan. Er is een koelbox met flesjes water, er ligt een EHBO-doos op een zeil en in een rood tasje zit een AED voor als mensen een hartstilstand krijgen, maar dat is nog nooit gebeurd. Er zijn marshalls langs het parcours die opletten en de weg wijzen.

Iedereen komt verhit, maar heel en vrolijk aan

Foto John van Hamond

Pet op of pet af?

De deelnemers hebben een keur aan – soms tegenstrijdige – tips om het hardlopen in de hitte draaglijker te maken: pet op, nee pet af, een rugzak met water en elektrolyten, juist geen rugzak, dat is te warm. Smeer je in, draag een zonnebril, eet een banaan, een gelletje, drink de dagen ervoor al veel water, gooi een zonnehoed vooraf in de plas en draag die.

Maar vooral blijken mensen strategieën te ontwikkelen om duurzaam beter met de hitte om te gaan. „Pas jezelf aan de hitte aan”, adviseert Haroldinio Abauna, „dat is het beste”. Hij liep twaalf marathons om te trainen voor een 100 kilometer lange trailrun onlangs in het Zwitserse Biel. „Pas bijvoorbeeld je tempo aan”, zegt hij. „Kort je route in. Vergeet je record, bij deze hitte is puur meedoen je doel. En als je moe wordt ga rustig even een stuk wandelen.”

Er zijn hardlopers aan de plas die dezer dagen voor zessen ’s ochtends de deur uit gaan om nog te kunnen hardlopen. Die „heel laat” in de avond trainen, „net als op vakantie in Frankrijk”, die alleen nog in bossen en parken rennen, in de schaduw. Op de open vlaktes in de zon op hun route nemen ze gas terug en wandelen ze. Die de eerste kilometers een stuk onder hun normale tempo lopen of tussendoor anderhalve minuut wandelen om oververhitting te voorkomen. Die zeggen „te luisteren naar hun lichaam”, te doen „wat goed voelt”, die een „pasje terug” doen, of vaker op „een comfortabel tempo” gaan lopen.

Deelnemers maken een foto bij de finish. „Bij deze hitte is meedoen je doel, als je moe wordt ga gewoon rustig even een stukje wandelen.”

Foto John van Hamond

Verhit maar vrolijk

„Houd rekening met de hitte”, zegt vrijwilliger Kasper Bosscher (47) vlak voor de start nog eens tegen alle deelnemers, rond negen uur. „Pas je tempo aan als dat nodig is.”

Dan gaan ze. Het is dan zonnig en rond de 25 graden.

Al in de eerste ronde zijn er de rode, zwetende hoofden. De vrijwilligers in gele hesjes moedigen de deelnemers aan: „Hup Jan”, „Lekker bezig”, of „Goed tempo”. Haroldinio Abauna volgt zijn eigen advies op. Hij neemt een korte stop, drinkt uit een waterflesje dat op het zeil ligt en jogt door.

Iedereen komt verhit, maar heel en vrolijk aan. Zonder hardlopen, zegt Harry Brekelmans, was hij al lang dood geweest. „Door het hardlopen en mijn goede conditie maakte mijn hart uit zichzelf een bypass aan, daar is een medische term voor. Dat heeft me gered.” Alexander en Daphne van Geel vinden het fijn dat Daphne zo ook buiten komt. „De rest van de dag zitten we met dit weer binnen.” Hij gaat zo thuis koud douchen. Daphne moet vooral „flink bijdrinken”, ze geeft nog borstvoeding.

Vier deelnemers zullen meer dan vijftig minuten nodig hebben voor de vijf kilometer. Roel Philippart (39) wint, in 18 minuten en 24 seconden. Hij had zich voorgenomen het wat rustiger aan te doen vandaag, maar hield zich er niet aan. Het „strijdelement” van zo’n loop maakt dat moeilijk, vindt hij. En toen zijn vriend Quinten Nierkens (25) aangaf zijn tempo vandaag aan te passen omdat hij de dag ervoor ook al kilometers had gelopen in de hitte, vond Philippart het juist leuk om óók eens te winnen. Nierkens wint meestal. Beiden lopen marathons ruim onder de drie uur.