Bijna zeven op de tien zorgmedewerkers is vrouw, maar bovenaan de ladder worden ze schaarser

68,9 procent van alle mensen die wereldwijd in de zorg werken, is vrouw. Toch zijn vrouwen in de minderheid in de beroepen met de meeste opleiding en het hoogste aanzien. Dat blijkt uit een studie in het vakblad The Lancet Public Health.

Tijdens de studie werd gekeken naar gegevens uit 2023. De onderzoekers keken naar 20 zorgberoepen in 204 landen en gebieden. In 2023 waren er 122 miljoen medewerkers in de zorgsector. Dat is drie keer zo veel als in 1990. Bijna driekwart van de medewerkers die er in die periode bijkwamen, waren vrouwen.

De cijfers per beroep tonen hoe ongelijk jobs zijn verdeeld. Meer dan 80 procent van de verpleegkundigen is vrouw. Bij vroedvrouwen is dat zelfs 96 procent. Kijk je naar artsen, dan zakt het cijfer naar 43,9 procent.

Ook in hetzelfde vakgebied zijn er grote verschillen. 9 op de 10 tandartsassistenten is vrouw. Tandartsen zelf zijn ongeveer 50-50 verdeeld. Hetzelfde zie je in apotheken wereldwijd: iets meer dan de helft van de apothekers is vrouw, tegenover drie vierde van de apotheekassistenten.

Hier past wel meteen een kanttekening: de onderzoekers hebben geteld wie welk beroep uitoefent, maar niet hoeveel mensen verdienen en ook niet wie leiding geeft. Dat vrouwen gemiddeld gezien minder verdienen en zelden topposities bekleden, halen de onderzoekers uit eerder onderzoek van onder meer de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Deze studie zegt daar dus niets over.

Over geld gesproken: de onderzoekers hebben voor het eerst ook zorgmedewerkers meegeteld die basiszorg leveren in dorpen en wijken. Dat zijn er 7,6 miljoen, waarvan 9 op de 10 vrouw zijn. Ze zijn geconcentreerd in Zuid-Azië, Latijns-Amerika en Afrika. De onderzoekers wilden alleen betaalde krachten meetellen, maar konden in veel bronnen niet nagaan of er ook vrijwilligers tussen zaten. Hun cijfer kan dus te hoog liggen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Grote verschillen tussen landen

Even opvallend zijn de verschillen tussen landen. Cuba telt bijna 97 artsen per 10.000 inwoners. In Niger zijn dat er minder dan twee. Bij verpleegkundigen is de kloof even groot: in rijke landen zijn het er gemiddeld ruim 120 per 10.000 inwoners, in Afrika ten zuiden van de Sahara nog geen 15. België zit met bijna 172 verpleegkundigen per 10.000 inwoners aan de bovenkant van de wereldranglijst.

Ook het aandeel vrouwelijke artsen loopt sterk uiteen. In Rusland en delen van Oost-Europa is meer dan zeven op de tien artsen een vrouw. In Japan, Pakistan en verschillende Afrikaanse landen schommelt dat tussen twintig en dertig procent.

Die cijfers moet je met de nodige voorzichtigheid lezen. De beste gegevens komen uit rijke landen en gaan vooral over artsen en verpleegkundigen. Elders moesten de onderzoekers meer vertrouwen op schattingen. Bovendien zegt een landelijk gemiddelde niets over hoe die mensen binnen een land verdeeld zijn en evenmin over wat ze precies doen. Een verpleegkundige in Finland en een verpleegkundige in Mali staan in dezelfde kolom, maar hebben helemaal niet dezelfde opleiding of taken.

34 miljoen mensen tekort

Ondanks de spectaculaire groei de voorbije decennia komt de wereld handen in de zorgsector tekort. Om overal op aarde een redelijk niveau te halen, zouden er volgens de onderzoekers 34,4 miljoen zorgmedewerkers moeten bijkomen. Er moeten vooral verpleegkundigen en vroedvrouwen bijkomen, bijna 24 miljoen. Zuid-Azië en Afrika ten zuiden van de Sahara hebben de grootste tekorten. De WHO houdt het op een bescheidenere 15,4 miljoen, maar dat verschil komt vooral doordat beide de lat ergens anders leggen.

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: