Burgemeester Mark Verheijen: ‘In plaats van de veiligheid van de samenleving is het nu de vraag of we de veiligheid van de asielzoekers kunnen garanderen’

Koningsdag begon rustig voor Mark Verheijen (VVD), burgemeester van Wijdemeren – de gemeente waar Loosdrecht onder valt. ’s Ochtends proosten met de inwoners die een lintje kregen. ’s Middags wandelen. Maar in de avond ging het toch weer mis: de ruiten en deuren van het gemeentehuis werden ingegooid, met stoeptegels en betonblokken. Zo begon deze week zoals de vorige geëindigd was: met fel verzet tegen het asielzoekerscentrum dat in mei haar deuren in Loosdrecht moet openen.  Aanvankelijk was 22 april als startdatum geprikt, maar vrijdag werd besloten om dat te verplaatsen naar „niet eerder dan 6 mei”.

Op 17 april ontving een klein deel van de bewoners van Loosdrecht een brief waarin stond dat de gemeente vanaf amper een week later 110 asielzoekers tijdelijk wilde onderbrengen in een zogeheten ‘noodopvang’. Gedurende maximaal zes maanden zouden ze worden opgevangen in een deel van het gemeentehuis. Kort daarop maakte de burgemeester bekend dat het om grotendeels alleenstaande mannen zal gaan. 

Uit welke landen zij komen, is nog niet bekend, zegt burgmeester Mark Verheijen. „Maar zeker geen mannen uit ‘veilige landen”, zoals Marokko”, zegt Verheijen nu aan de telefoon. Hij blikt terug op ruim een week van anti-azc-verzet in zijn gemeente. 

De opvang was een verzoek van het COA. In maart had minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) een brandbrief aan alle burgemeesters gestuurd vanwege een tekort van circa 4.500 opvangplekken.

Het verzet tegen opvang in Loosdrecht liet niet lang op zich wachten. Op maandag, een paar dagen na de brief, dinsdag, woensdag en donderdag verzamelden honderden demonstranten zich bij het gemeentehuis, waar de noodopvang moet komen. Op zaterdag hielden honderden vrouwen een protestmars tegen de opvang. Herhaaldelijk liepen de protesten uit de hand: de politie werd bekogeld met vuurwerk, volle blikjes frisdrank en eieren. De ME moest eraan te pas komen. 

Lees ook

Drie dagen gewelddadig protest tegen de komst van een azc: waarom is het verzet in Loosdrecht zo groot?

Wat zeggen deze rellen over de situatie in Loosdrecht?

„Twee dingen”, volgens Verheijen: ”De discussie over asiel is gepolitiseerd. De discussie over het opvangen van vluchtelingen, de instroom van asielzoekers en het asielbeleid lopen door elkaar. Mensen hebben er geen vertrouwen meer in dat het goed komt. Lokaal zijn er ook grote zorgen. En daarnaast zijn er mensen die denken dat ze via geweld – door stenen te gooien – hun zin krijgen.” 

Heeft u de weerstand in Loosdrecht onderschat?

Nee, zegt Verheijen. „We hadden dit niet in deze intensiteit aan zien komen.”

Dagelijks heeft Verheijen contact met verschillende ministers, zegt hij. Vanochtend nog met Asielminister Van den Brink. Hij voelt zich door hen gesteund.   

Lees ook

Vernielingen aangericht bij gemeentehuis Loosdrecht waar asielopvang komt

Na de vernielingen aan het stadhuis zei u: wij zwichten niet voor geweld. Maar na de heftige demonstraties van vorige week besloot u het aantal asielzoekers, onder andere wegens „maatschappelijke onrust„, terug te brengen van 110 naar 70 – met ruim een derde. Bent u toch gezwicht?  

„Na gesprekken met inwoners heeft het college besloten om het aantal asielzoekers terug te brengen naar zeventig. Als ik zou buigen voor de verzetsgroepen zou ik de hele opvangplannen terugtrekken, maar dat doe ik niet. Dat lost het probleem niet op. Het is ook niet eerlijk naar andere gemeenten toe die wel asielzoekers opvangen.”

Wat zegt u tegen bewoners die denken: als we maar hard genoeg rellen, dan komt er geen opvang?

„Geweld, intimidatie, dat accepteren we niet. Zeker niet van mensen van buiten die hier komen rellen.”

Maandagavond is zo iemand ‘van buiten’ aangehouden: een verdachte uit Ermelo. Hij wordt ervan verdacht betrokken te zijn bij de vernielingen aan het Loosdrechtse gemeentehuis op Koningsdag.

„Dat laat zien dat het verzet niet alleen lokaal is, maar ook mensen van buiten aantrekt om chaos te creëren. Ik kan nog niet precies zeggen wie er allemaal bij betrokken waren, dat politieonderzoek loopt nog. We hebben gelukkig beelden veilig gesteld. Maar het is verder aan de politie om dat uit te zoeken.” 

„We zullen bewijzen dat we op een veilige, leefbare, menselijke, kleinschalige wijze asielzoekers kunnen opvangen. Daar wil ik over in gesprek gaan, maar dat is mij afgelopen week door de rellen natuurlijk heel moeilijk gelukt.”

Het gemeentehuis van Loosdrecht. In het dorp werden onder meer stenen door de ramen gegooid.

Foto ROBIN VAN LONKHUIJSEN /ANP

Een Loosdrechter die NRC sprak, zei vorige week: als er asielzoekers komen, „dan kunnen de politie en gemeente hún veiligheid niet garanderen”. Hoe garandeert u de veiligheid van zeventig asielzoekers?

„Eerst was de discussie: kunnen we de veiligheid van de samenleving garanderen? Nu is de vraag of we de veiligheid van asielzoekers kunnen garanderen. Dat kunnen we. We zullen extra maatregelen nemen. Welke dat precies zijn, kan ik nu nog niet zeggen.”

Bent u zelf bedreigd de afgelopen tijd?

„Ik heb ervoor gekozen daar niet op in te gaan. Dan gaat de discussie over mij. Dit gaat over een maatschappelijke opgave die we hebben als Nederland. Dan staat de burgemeester in de vuurlinie.” 

Zou u de bewoners van Loosdrecht als u het over mocht doen, eerder hebben geïnformeerd? 

„Ik heb geleerd dat ik nooit antwoord op als-dan-vragen. Terugkijken doe ik op 2 november, de dag nadat de noodopvang sluit.” 

Volgens de spreidingswet moet uw gemeente de komende tijd méér asielzoekers opvangen: 143. Meer dan 70, en zelfs meer dan 110. Hoe gaat u dat doen: heeft u daarvoor al een locatie op het oog? 

„Dit lijkt mij niet het goede moment voor deze discussie. Wij gaan eerst laten zien dat wij in Loosdrecht deze ‘spoednoodopvang’ goed kunnen doen. Voor vooruitkijken is het echt nog te vroeg.”

Lees ook

Tijdelijke opvang asielzoekers Loosdrecht uitgesteld, geen politiecapaciteit door Koningsdag