De debutant, de veteraan of de Grote Naam: wie wint dit jaar de Libris Literatuur Prijs?

Een debutant, een shortlistveteraan, een bestseller van een Grote Naam, een doorbraakboek, een geheimtip, een aanstormend talent – in al die categorieën voorziet de shortlist van de Libris Literatuur Prijs dit jaar. Schrijvers Peter Buwalda, Lieselot Mariën, Bert Natter, Coco Schrijber, Peter Terrin en Nadia de Vries zijn met hun romans overgebleven als kanshebbers voor de Libris Literatuur Prijs 2026.

Dat werd dinsdagavond bekendgemaakt in tv-programma Nieuwsuur. Een van de zes shortlisttitels wordt op maandag 11 mei uitgeroepen tot winnaar van de Librisprijs, de meest invloedrijke romanprijs van Nederland, goed voor 50.000 euro en een hoogstwaarschijnlijke bestsellerstatus. Vorig jaar groeide de winnaar, Oroppa van Safae El Khannoussi, tot de bestverkochte Nederlandse literaire roman van het jaar.

Peter Buwalda, de bekendste op de lijst, is genomineerd met zijn „grote roman” De jaknikker, het tweede deel in de romancyclus die begon met Otmars zonen. De Librisjury looft in het juryrapport de „loepzuivere zinnen”, de „meerstemmige constructie” en de „riskante meestertruc” waarmee Buwalda zijn „literaire vakmanschap” toont, in zijn roman over oliebaron Johan Tromp, zijn zoon Ludwig Smit en de leugens waarin zij verstrikt raken.

Aan het einde van de oorlog betekende vorig jaar Bert Natters doorbraak: menig recensent was diep onder de indruk van zijn vuistdikke concentratiekamproman, en vorig voorjaar op de London Book Fair ontstond al een kleine run op de vertaalrechten, naar onder andere het Engels, Duits en Deens. De jury spreekt van een „tour de force”: Natter documenteert via 31 personages een dag in een fictief nazi-concentratiekamp waar het noodlot op vele manieren toeslaat. Aan het einde van de oorlog laat volgens de jury „op weergaloze wijze” zien dat „de tijd misschien nu pas rijp is voor een nieuw soort belevend, verschuivend en daarin bijna documentair vertellen” over de Tweede Wereldoorlog.

Filosofe en voormalig advocate Lieselot Mariën staat met Als de dieren als enige debutant op de Libris-shortlist; eerder haalde haar hooggeprezen roman ook al de shortlist van de Boon Literatuurprijs en de Bronzen Uil. Mariën schrijft over een postnatale depressie, die in de roman op bijna mythische wijze gestalte krijgt. Dat levert volgens de jury een roman op „die de lezer ten diepste weet te raken en een literaire parel zoals ze maar zelden geschreven worden”.

Coco Schrijber, bekend als gerenommeerd regisseur, staat op de shortlist met haar eigenzinnige derde roman Het gezoem van bijna alles – vooralsnog vooral een geheimtip onder kenners, maar nu ook tot het erepodium doorgedrongen. Hoofdpersoon is Cato Goudschenker, gesjeesd filosoof, die haar dagen slijt als postbode op een eiland, tot het zoemende leven haar weer in beweging brengt. „Zelden heeft iemand zo lichtvoetig over de zwaarte van het leven geschreven”, aldus de jury, over deze „sprankelende roman die je zin doet krijgen in lezen maar vooral in leven”.

Peter Terrin is een shortlistveteraan: bijna twee decennia geleden stond hij voor het eerst op de Libris-shortlist, met De bewaker (2009), vervolgens ook met Monte Carlo (2014) en De gebeurtenis (2022) – en hij won met Post mortem in 2012 de AKO Literatuurprijs. Zijn nieuwste roman Nog lang geen winter, over een man die een alternatieve versie van zijn eigenlijke leven beleeft, is volgens de jury een „prachtig vaderboek” met „precies gedoseerde scènes voorzien van ontregeling, humor en spanning, gekruid met elementen uit detective- en sciencefictionromans”.

Aanstormend talent Nadia de Vries werd genomineerd met haar tweede roman Overgave op commando, volgens de jury een „ongelooflijk intelligente satire”. Hoofdpersoon Schelvis, afkomstig uit de arbeidersklasse, komt talloze ontberingen tegen in het leven, maar treedt die met „nimmer aflatende monterheid” tegemoet. De roman „werkt tot lang na lezing”, aldus de jury.