De recyclers hadden het moeilijk – maar de energiecrisis brengt nu ineens klanten

1 dag geleden 4

„Het is wel raar dat er een oorlog nodig is om onze industrie uit het slop te trekken.”

Marcel Alberts zou met zijn recyclingbedrijf Healix eigenlijk niet deelnemen aan de Plastics Recycling Show Europe (PRSE) in de Amsterdamse RAI. In september moest hij zijn personeel vertellen dat zijn bedrijf in Nederland niet kon overleven en Limburg waarschijnlijk zou verruilen voor een lagelonenland. Maar nu gaan de zaken onverwacht beter. „Anderhalve maand geleden dachten we: we moeten toch wél op de beurs staan. En dit was letterlijk de laatste stand die ze nog over hadden.”

Nu zit Alberts op de beurs tussen glazen potten vol blauwe plastic korrels. Healix maakt die korrels van oude visnetten en bigbags (grote plastic zakken). Met personeel dat al deels was ondergebracht bij andere bedrijven, maar afgelopen maanden opnieuw werd aangenomen. Is zijn bedrijf vlak langs de afgrond gegaan? „Ja”, glimlacht Alberts. „Maar hoe luidde dat spreekwoord ook alweer? Langs de afgrond groeien de mooiste bloemen.”

Lees ook

Waren we naïef, vraagt de zoveelste recycler zich af die moet vertrekken

Healix recyclet gebruikte touwen en netten tot een basisproduct voor nieuw plastic.

„De productielijnen doen hun werk, maar de markt niet”, zegt Ton Emans, voorzitter van Plastic Recyclers Europe, in zijn openingsspeech dinsdagochtend. Bij de tiende editie van de jaarlijkse PRSE, met meer dan vijfhonderd exposanten de grootste recyclingbeurs ter wereld, staat hij uitgebreid stil bij het dramatische jaar dat achter de rug is. In 2025 gingen in Europa zestig installaties dicht, 460 kiloton (460 miljoen kilo) recyclingcapaciteit ging verloren. Dat kwam bovenop de 400 kiloton die in de twee jaren daarvoor al verdween.

Ook de Nederlandse recyclingsector raakte zeker een derde van z’n capaciteit kwijt. Twaalf recyclers gingen failliet. Afgelopen maart nog ging Repeats Northern Europe uit Zutphen onderuit, ’s Nederlands grootste recycler van landbouwfolie.

De petrochemische industrie heeft het veel makkelijker: olie en gas uit de bodem halen, en daar plastic van maken

„We moeten concurreren met virgin”, verzucht Emans in de openingsspeech. Dat ‘maagdelijke’ plastic wordt in kolossale fabrieken in China, het Midden-Oosten en de Verenigde Staten nieuw gemaakt, uit olie en gas, en naar Nederland verscheept. „Recyclers moeten verzameld oud huisvuil inkopen, sorteren, wassen, smelten”, zegt Emans. „De petrochemische industrie heeft het veel makkelijker: olie en gas uit de bodem halen, en daar plastic van maken. De natuur doet er miljoenen jaren over om olie te maken. En wij recyclers proberen daarmee te concurreren.”

Die ongelijke concurrentie pakt de laatste maanden wat beter uit voor recyclers. De prijs van olie is flink gestegen, en die van virgin plastic ging mee omhoog. Daarbij is het Midden-Oosten een belangrijk exporteur van verschillende types plastic, bijvoorbeeld voor verpakkingen en shampooflessen. Maar de afsluiting van de Straat van Hormuz bemoeilijkt die export nu.

„De kopers komen terug”, zegt Emans op het podium. „De vraag neemt toe. Wat vertelt ons dat?” Volgens hem bewijst dit dat de technologie van recycling werkt, dat met gerecycled plastic niks mis is. Míts je de omstandigheden verandert. Want recyclingmachines draaien niet vanzelf. „Ze draaien op orders.”

Kinderbillen

„Dit is toch fantastisch”, Gerrit Klein Nagelvoort, topman van Veolia Polymers in het Overijsselse Vroomshoop. Hij houdt een grijze brilverkleiner omhoog, bedoeld voor kinderbillen op de wc. In zijn stand staan de producten uitgestald die met zijn gerecycled plastic worden gemaakt: stofzuigers, kratten, koffiemachines, verfpotten, emmers. Onder de kinderbril zit door Veolia ontwikkeld rubberachtig gerecycled materiaal, zodat de bril niet van de wc glijdt. Deze ochtend meldde zich al een potentiële klant die meer van dat rubberspul wil.

„Golddiggers”, grapt Klein Nagelvoort over klanten die hem nu ineens weten te vinden. Hij heeft zijn beige jas uitgetrokken in de warme, drukke RAI. De zaken gaan „wonderwel boven verwachting”, zegt hij. „En dat komt niet door een plotselinge wave van duurzaamheidsgevoel.”

Ook hij merkt dat de prijs van nieuw plastic explosief is gestegen. Van polypropyleen, dat hij recyclet uit huisvuil, nam de prijs van virgin materiaal toe van ongeveer 80 cent per kilo tot ver boven de 2 euro. „En dan denken bedrijven: misschien is er bij de recycling iets te halen. Die aanname is juist, maar wij zijn niet van plan om koste wat kost aan alle partijen te leveren. Onze vaste klanten komen eerst.”

De jaren waarin de olieprijs laag was, en nieuw plastic goedkoop, zijn zwaar geweest voor Veolia Polymers. Nog steeds staat er onverkochte voorraad tot op de parkeerplaats. „De laatste drie jaar konden deze bedrijven ons niet vinden en hebben we kunnen overleven door een groep loyale klanten, onder meer uit de tuinsector. Die hebben meer betaald dan wat ze kwijt waren geweest aan virgin. Met de nieuwe klanten willen we best in gesprek. Maar dan moet er wel een langdurige afspraak komen. Zodat ze ons niet, als alles straks tot rust komt op de oliemarkt, opnieuw uitkotsen.”

In de RAI-hallen is een zone aangewezen als AI feature area, om de nieuwste recyclinginnovaties te laten zien. Daar rijden blikkerige robotjes (formaat huiskat) rond om blikjes cola en pakjes appelsap op te zuigen en in de juiste afvalbakken te laten vallen. AI-programma’s helpen tientallen sorteerders al om verschillende types plastic en andere potentiële grondstoffen te herkennen in de afvalstroom.

Flamingo Pink

Bij de stand van Veolia liggen uitgebreide kleurkaarten die niet onderdoen voor die op de verfafdeling van een bouwmarkt. Plastic in kleuren als Flamingo Pink, Deep Sky Blue, Apple Green en Pineapple Yellow. Klein Nagelvoort investeerde ruim 3 miljoen euro in een kleurscheidingsmachine in zijn fabriek, die met behulp van een camera en 64 luchtpistooltjes plasticsnippers in de juiste kleurbak schiet.

De tijd dat recyclers alleen donkergrijs plastic konden maken, is al lang voorbij. Ook dunne folies en flink vervuild huisvuil zijn tegenwoordig te recyclen. Dat klanten de voorbije jaren afknapten, kwam niet door de kwaliteit, maar door de prijs. Zo ontwikkelde Klein Nagelvoort in 2022 een specifieke kleur blauw voor een klant, maar haakte die af omdat nieuw plastic door de lage olieprijs goedkoper werd dan gerecycled. Precies die klanten, ziet hij, komen nu bij hem terug.

„Wij moeten niet meer overgeleverd zijn aan de grillen van de olieprijs”, zegt Klein Nagelvoort. „Kunststofrecycling is een industrie op zichzelf. Het heeft niks met olie te maken.” Bovendien moeten producenten meer verantwoordelijk worden gemaakt voor hun afval, vindt hij. „Dan zetten ze leuk ‘recyclebaar’ op hun product, voor de marketing. Maar kom ik met een mooi gerecycled korreltje bij datzelfde bedrijf, dan worden ze daar niet warm of koud van.”

Recyclers vragen al jaren om wetgeving die hun activiteiten kan loskoppelen van de grillige oliemarkt. Dat wetgeving het verschil maakt, bewijst de wederopstanding van het Limburgse Healix. Want dat het beter gaat, komt niet alleen „door onze oranje vriend”, aldus Alberts, doelend op Trump. „Later dit jaar wordt het verboden om plastic afval te exporteren. Daardoor komen er veel bigbags op de markt die in Europa gerecycled dienen te worden.” Door snel te schakelen van visnetten naar bigbags, kon Healix overleven.

In 2030 gaat Europese wetgeving in die producenten verplicht een oplopend percentage gerecycled plastic te verwerken in hun producten. Die naderende bijmengverplichting maakt de kaalslag in de recyclingindustrie extra pijnlijk. Het kost drie tot vijf jaar om nieuwe faciliteiten te bouwen. Straks, vreest de sector, is gebrek aan recyclingcapaciteit nog een argument om deze wetgeving uit te stellen. In Nederland werden al vaker regels uitgesteld die recyclers hadden kunnen helpen. Zo schrapte het vorige kabinet een verplichting gerecycled plastic bij te mengen die per 2027 had moeten ingaan. In Italië is de invoering van een plasticheffing zelfs al acht keer uitgesteld.

Als de energiecrisis aanhoudt en klanten zich blijven melden, kan Veolia Polymers weer denken aan nieuwe investeringen, zegt Klein Nagelvoort. „Die zijn niet van vandaag op morgen gerealiseerd. Mijn grootste vrees is dat dit straks het excuus wordt om niet over te hoeven stappen op gerecycled plastic. Dat producenten zeggen: ‘Het kan niet, want er is te weinig gerecycled plastic.’ Nee! Het was er, maar jullie wilden het niet.”