De studenten van de Bilgi Universiteit in Istanbul vernamen op sociale media dat hun universiteit wordt gesloten

3 uren geleden 2

„Handen af van onze universiteit”, klonk het zaterdag uit de kelen van tientallen studenten en docenten bij de centrale campus van de Bilgi Universiteit in Istanbul. Een dag eerder hadden ze via sociale media vernomen dat hun universiteit ophoudt te bestaan. Ook de oproerpolitie, net buiten de campus, was in groten getale aanwezig, zo blijkt uit beelden.

De autocratische president Recep Tayyip Erdogan tekende vrijdag een decreet waarmee de licentie van de Bilgi Universiteit per direct is ingetrokken. De privéinstelling, die in 1996 de deuren opende, stond bekend als een liberale, kwalitatief goede universiteit. Studenten en docenten zoeken naar antwoorden op de vraag hoe het nu verder moet. Kunnen studenten die vlak voor hun afstuderen zitten hun diploma wel halen? Hebben docenten volgende week nog een baan en kunnen ze hun onderzoek afronden?

Uit het decreet volgt dat de ruim 20.000 studenten en zo’n 1.000 docenten van de Bilgi Universiteit onderkomen moeten zoeken bij de Mimar Sinan Universiteit voor Schone Kunsten, een kleinere staatsuniversiteit in Istanbul die al met capaciteitsproblemen kampt en bovendien een heel ander studieaanbod heeft. Als de universiteit de studenten niet kan onderbrengen, worden studenten overgeplaatst naar een andere door de Turkse Raad voor Hoger Onderwijs YÖK aangewezen universiteit.

In een korte verklaring meldde de raad er alles aan te doen om een overgang voor personeel en studenten zo soepel mogelijk te laten verlopen en „de komende dagen” nadere mededelingen te doen. Rector Ege Yazgan zei dat het zijn „hoogste prioriteit” heeft ervoor te zorgen dat de onderwijsrechten van de studenten niet worden aangetast, zo is te zien op een filmpje van nieuwssite T24. Verder maande hij de studenten totkalmte en riep op af te zien van „provocaties”.

Grote economische belangen

Achter de plotselinge sluiting schuilt vermoedelijk een machtsstrijd met grote economische belangen, waarin het Turkse conglomeraat Can Holding de hoofdrol speelt. De bedrijvengroep kocht Bilgi in 2019 voor een slordige 90 miljoen dollar van een andere investeerder en had ook belangen in onder meer de energiesector en de media. Vorig jaar werd Can Holding door een openbaar aanklager gebrandmerkt als een criminele organisatie die zich schuldig zou maken aan witwassen en belastingontduiking. Meerdere betrokkenen werden gearresteerd.

121 bedrijven van Can Holding werden overgenomen door staatsfonds TMSF, dat de afgelopen jaren steeds meer macht toebedeeld kreeg, bijvoorbeeld om bedrijven die van financiële misdrijven verdacht worden over te nemen en te runnen. TMSF nam ook de Bilgi Universiteit over en een door de staat aangestelde bewindvoerder ging de universiteit leiden.

Ondanks deze voorgeschiedenis komt de sluiting voor veel studenten en academici als „een collectieve schok”, schrijft hoogleraar media en communicatie Aslı Tunç in een bericht op nieuwsplatform Medyascope. „Is de universiteit waaraan ik vijfentwintig jaar van mijn leven heb gewijd met één zin verdwenen?” Het eigenaarschap van Can Holding en één pennenstreek van president Erdoğan lijken na dertig jaar inderdaad genoeg om het lot van de universiteit te beslechten.

Bilgi is niet de eerste universiteit die de afgelopen jaren in Turkije is opgeheven, maar wel de meest prominente. Na de mislukte couppoging van 2016 werden per decreet vijftien aan de Gülen-beweging gelinkte universiteiten gesloten. Meer recentelijk, in 2020, werden de Marmara Universiteit en de Şehir Universiteit gedwongen hun deuren te sluiten. Bij veel universiteiten werden bewindvoerders geplaatst – politieke benoemingen die volgens critici tot hoge werkdruk en een dalende onderwijskwaliteit leiden.

Niet alleen het hoger onderwijs wordt geknecht in Turkije. Tal van politici van oppositiepartijen zitten gevangen en een dag voor het sluiten van de Bilgi Universiteit greep de rechterlijke macht ook in bij het leiderschap van de seculiere oppositiepartij CHP. Een rechtbank in Ankara verklaarde de verkiezing van Özgür Özel als leider van de CHP in 2023 ongeldig, waardoor de vorige partijleider, de 77-jarige Kemal Kılıçdaroğlu, terug zou moeten keren. De uitspraak leidt vermoedelijk tot een nieuwe machtsstrijd en daarmee tot een verzwakking van de grootste oppositiepartij van Turkije.