Richard de Mos en D66 komen er niet uit: na Rotterdam klapt ook de formatie in Den Haag

In Den Haag zijn de coalitiebesprekingen tussen verkiezingswinnaar Hart voor Den Haag van Richard de Mos en D66 stukgelopen. Beide partijen zeggen zaterdag in verklaringen dat de formatie „definitief is geklapt”.

Het was al duidelijk dat de partijen, samen goed voor een meerderheid, grote moeite hadden om tot elkaar te komen. Een eerdere poging legde De Mos ruim een maand geleden stil omdat de inhoudelijke verschillen op sommige onderwerpen volgens hem „te groot” waren om „de stap naar echte onderhandelingen verantwoord te zetten”.

Het voornaamste struikelblok is het plan voor asielopvang in het voormalige HagaZiekenhuis in de chique Vogelwijk. Daar wil het huidige college tijdelijk 450 asielzoekers huisvesten, wat afgelopen maanden leidde tot meerdere onrustig verlopen demonstraties.

Hart voor Den Haag voerde campagne met de belofte de opvang tegen te houden en legde die eis als breekpunt op tafel tijdens de coalitieonderhandelingen. In de verklaring zegt de grootste fractie in de raad dat de opvang „symbool” staat voor het „huidige Haagse asielbeleid” waar ze tegen ageert.

D66-fractievoorzitter Yousef Assad zegt dat Hart voor Den Haag „extreme eisen” stelde. Volgens hem wilde De Mos dat ook bestaande opvanglocaties in de stad gesloten zouden worden. „We waren bereid te praten over de aantallen en de duur van het verblijf. Maar het bij voorbaat uitsluiten van asielzoekers, dat past niet in een rechtsstaat.”

Zijn partij stelde de voorwaarde dat de nieuwe coalitie zich moet houden aan de Spreidingswet. Hij noemt de sluiting van opvanglocaties „inhumaan” en zegt dat de stad daarmee niet voldoet aan haar taakstelling. „Zo ga je als lokale overheid niet om met moeilijke vraagstukken.”

Over rechts

Richard de Mos was zaterdag niet direct bereikbaar voor commentaar. In de verklaring zegt de fractievoorzitter dat de sfeer aan de onderhandelingstafel „goed” was en dat geen sprake is van verstoorde verhoudingen. Volgens hem liggen de partijen inhoudelijk „simpelweg veel te ver uit elkaar”.

Met de belofte van „ombudspolitiek” boekte De Mos een monsterzege van zestien zetels bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Daarna beloofde hij voortvarend aan de slag te gaan voor een nieuw stadsbestuur en riep partijen op de „verdeeldheid” die de Haagse politiek tot die tijd had getekend achter hen te laten.

In 2022, toen Hart voor Den Haag ook al de grootste fractie uit de bus kwam, werd De Mos door andere partijen buiten spel gezet vanwege het strafrechtelijk onderzoek wegens corruptiebeschuldigingen.

De Mos wil nu over rechts proberen zijn partij alsnog plaats te laten nemen in het nieuwe stadsbestuur. Hij ziet mogelijkheden voor gesprekken met VVD, CDA en Denk. Die partijen, bij elkaar goed voor een nipte meerderheid in de raad, liggen volgens de politicus „veel dichter bij elkaar” dan Hart voor Den Haag en D66.

Kansen

Niet alleen in Den Haag verloopt de weg naar een nieuwe coalitie moeizaam. In Rotterdam verraste de VVD vrijdag de gemeenteraad toen de partij ogenschijnlijk uit het niets de stekker trok uit de onderhandelingen met PRO, D66 en Denk. Volgens fractievoorzitter Tim Versnel bleken „de verschillen te groot” om tot een akkoord te komen.

Ook hier was van meet af aan duidelijk dat de gesprekken niet gemakkelijk zouden worden. Met name PRO en VVD hadden uiteenlopende wensen voor de stad.

Zo wilde de linkse fusiepartij sociale huurwoningen bijbouwen, terwijl de VVD vindt dat er wel voldoende aanbod is. Over de plek voor de auto in de binnenstad, het al dan niet sluiten van luchthaven Rotterdam The Hague Airport en het dichtregelen van een begrotingstekort van tientallen miljoenen bestaan fundamentele meningsverschillen.

PRO heeft als grootste fractie in principe nog steeds het initiatief en zal via een andere route tot een meerderheid proberen te komen. Daarvoor is de partij afhankelijk van eenmansfracties als Volt, CDA en SP. Voor een meerderheid zijn nog drie zetels nodig.

Leefbaar Rotterdam, dat bij de verkiezingen met een verschil van enkele duizenden stemmen ten opzichte van PRO op de tweede plaats eindigde en met tegenzin afkoerste op een plek in de oppositie, ziet kansen. De partij aast op een voortzetting van het huidige college, dat bestaat uit Leefbaar, VVD, D66 en Denk.

Volgens Ronald Buijt, fractievoorzitter van Leefbaar Rotterdam, is met de stap van de VVD sprake van een „nieuwe politieke realiteit” en is het logisch dat zijn partij nu „aan zet is”. De eerste telefoontjes zijn al gepleegd.