Deze groene eilandduif dreigt binnenkort voorgoed te verdwijnen

Volgens een nieuw onderzoek zijn mogelijk nog maar 100 tot 500 timorpapegaaiduiven over.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

De timorpapegaaiduif heeft het zwaar. Een nieuwe studie van onderzoekers van Charles Darwin University en BirdLife International laat zien dat de vogel waarschijnlijk veel dichter op het punt van uitsterven staat dan eerder werd gedacht. De soort komt inmiddels alleen nog voor op Timor, Roti en enkele naburige eilanden.

Leestip: Opmerkelijk: ordinaire stadsduif heeft een brein dat wedijvert met dat van kunstmatige intelligentie

Volgens de onderzoekers leven er wereldwijd waarschijnlijk nog maar 100 tot 500 volwassen timorpapegaaiduiven. De soort kwam voorheen ook voor in Indonesië, maar lijkt daar inmiddels niet meer voor te komen. De laatste gezonde populaties die gebruikt kunnen worden voor een terugkomst zijn specifiek te vinden in Timor-Leste, vooral in het oostelijke district Lautem.

De onderzoekers pleiten er daarom voor om de Timorpapegaaiduif op de Rode Lijst van de IUCN niet langer als ‘bedreigd’, maar als ‘kritiek bedreigd’ te categoriseren. Dat is de zwaarste categorie voordat soorten volledig uitsterven in het wild. Hun studie verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Oryx.

Waarnemingen

Tussen 2002 en 2025 deden de onderzoekers meer dan 1400 dagen veldwerk in het leefgebied van de soort. Ze zochten op Timor-Leste, Jaco, West-Timor, Roti en Semau. Ook namen ze oudere waarnemingen mee die werden gedaan in 1969. In totaal vonden ze 96 betrouwbare meldingen van de timorpapegaaiduif. De meeste recente waarnemingen komen uit Lautem, Timor-Leste en het Nino Konis Santana National Park.

Dat is opvallend: vroeger werd de soort vaker gezien in het Indonesische West-Timor. Daar zijn sinds 2005 geen bevestigde waarnemingen meer gedaan, ondanks veel zoekwerk. Ook op Roti en Semau zijn de meldingen uiterst schaars. De onderzoekers denken daarom niet dat de vogel simpelweg over het hoofd wordt gezien. De soort lijkt volledig te zijn verdwenen uit grote delen van zijn vroegere leefgebied.

Verdrietig nieuws

Hoofdonderzoeker Colin Trainor zag de timorpapegaaiduif voor het eerst in 2002. “Toen was het in een goed bos niet zo moeilijk om de vogel te zien”, zegt hij. Nu is de situatie heel anders. “Het is heel verdrietig om te zien dat er nog zo weinig timorpapegaaiduiven over zijn. We moeten er nu voor zorgen dat de overheid, natuurorganisaties en lokale gemeenschappen samenwerken om te voorkomen dat de soort voorgoed verdwijnt.”

De Timorpapegaaiduif is een fruitetende vogel met, zoals de onderzoekers het mooi omschrijven, de kleur van een groene mango. Hij hoort bij de duiven en tortels, een vogelfamilie die wereldwijd flink onder druk staat. Vooral eilandsoorten zijn kwetsbaar. Ze leven vaak in kleine gebieden en kunnen niet zomaar uitwijken als hun leefgebied verdwijnt.

Dol op fruit

Bij de timorpapegaaiduif spelen vooral twee problemen: bosverlies en jacht. De vogel eet graag fruit en gaat daarom op zoek naar vruchtdragende bomen. Dat maakt de soort kwetsbaar: jagers weten waar zulke bomen staan en kunnen daar meerdere vogels tegelijkertijd neerschieten. Volgens lokale jagers is de soort erg gewild om zijn vlees.

Teamlid Jafet Potenzo Lopes is afkomstig uit Lautem. Hij zegt: “Tien jaar geleden kon je nog op pad gaan om de Timorpapegaaiduif te zien, maar nu leeft de soort alleen nog in de meest afgelegen gebieden. Het is moeilijk om jagers te overtuigen hun gedrag te veranderen, omdat het jagen op dieren een onderdeel is van de cultuur. Misschien zouden we daarom aan mensen moeten vragen hoe ze zich zouden voelen als deze vogel verdwijnt.”

Beschermde gebieden

De meeste waarnemingen komen uit beschermende gebieden. En alhoewel dat wellicht hoopvol klinkt, is dat volgens de onderzoekers niet genoeg. Bescherming op papier voorkomt namelijk nog niet automatisch dat er op ze wordt gejaagd. Volgens de onderzoekers moet er daarom ook samengewerkt worden met de dorpen die in nationale parken liggen. Vooral in Lautem kan dat een groot verschil maken.

Volgens de onderzoekers is het nog niet te laat. De overgebleven populatie is klein, maar niet verdwenen. Als de jacht op de soort afneemt en de laatste leefgebieden beter worden beschermd, kan de soort misschien nog gered worden. Trainor: “Er zijn binnenkort geen timorpapegaaiduiven meer over om op te jagen, tenzij er iets verandert. We hebben dringend actie nodig, en wel nu.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook De dodo krijgt gezelschap: ook deze gigantische duif werd door mensen over de kling gejaagd en Duiven blijken zich maar deels te houden aan een 100 jaar oude psychologische wet . Of lees dit artikel: Genetisch een vrouwtje, maar uiterlijk een mannetje: dat komt bij vogels veel vaker voor dan je denkt .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: