Dikke Van Dale neemt vulvalip op in woordenboek – maar schaamlip gaat er niet uit

„Schaamlip, de”, staat in de Dikke Van Dale. „(Anatomie) De lipvormige huidplooien die de schaamspleet begrenzen (labia pudenda).” Dat pudenda, dat komt van het Latijnse pudendum, en betekent ‘delen waarvoor men zich moet schamen’. Maar waarom eigenlijk, vroeg seksuologe Ellen Laan zich in 2021 al af op Twitter: „We hebben het ook niet over schaamballen.” Zij stelde voor de „anatomisch correcte benaming” te gaan gebruiken: vulvalippen. Dat woord, maakte de uitgeverij van het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal deze vrijdag bekend, krijgt nu een officiële status en wordt opgenomen in het woordenboek.

Dolle Mina’s en de campagne Schaamteloos streven al jaren naar dit stukje emancipatie van de taal. Want, zo staat op de site van Schaamteloos: „Waarom gebruiken we eigenlijk woorden met ‘schaamte’ wanneer we naar delen van ons lichaam verwijzen?” Dat geldt natuurlijk ook voor schaamhaar, de schaamstreek en het schaambot. Maar, zo stellen ze, omdat maar de helft van de mensen schaamlippen heeft, ondervinden zij „onevenredig veel last van het taboe dat rust op het praten hierover”.

Bepaalt Van Dale de Nederlandse taal? Nee, een woord hoeft niet opgenomen te zijn in de Dikke Van Dale om een bestaand Nederlands woord te zijn. Zo staat ‘facturatie’ er bijvoorbeeld niet in, schrijft Onze Taal, maar dat wil niet zeggen dat het niet bestaat. Wanneer mag een woord er dan in? „Als de redactie dat woord gedurende langere tijd regelmatig aantreft in kranten, tijdschriften, boeken en op internet.” Het moet, kortom, „algemeen bekend en ingeburgerd” zijn.

Hoogleraar seksuologie Ellen Laan heeft het niet meer mee mogen maken, ze overleed in 2022. Laan was groot pleitbezorger van het idee dat zowel vrouwen als mannen de anatomie en werking van het vrouwelijk lichaam leren kennen. Pas sinds 2021 staat de volledige clitoris, net als de penis, afgebeeld in biologieboeken.

De Dikke Van Dale had, net als biologieboeken, al langer zicht op het mannelijk lichaam. Enkele benamingen voor delen daarvan – scrotum, eikel, teelbal, om maar wat voorbeelden te noemen – waren al algemeen bekend, ingeburgerd en dus opgenomen. Met de komende update van de online versie van het woordenboek, najaar 2026, zal óók de anatomisch correcte benaming van de labia erin staan.

„Laten we de schaamte uit onze taal verwijderen, waardoor we samen een stapje dichter bij een schaamtevrije samenleving komen”, staat op de site van Schaamteloos. Dat is niet helemaal gelukt. Niet alleen omdat schaamstreek, schaamhaar en schaambeen blijven bestaan maar ook omdat vulvalip er wel ín komt, maar schaamlip er vooralsnog niet uit gaat.

‘Het ontstaan van de wereld.’