Dit keer blijven boeren nog ‘publieksvriendelijk’ op de carpoolstrook maar ‘wij trekken een grens’

3 uren geleden 1

Toeterend rijden auto’s en vrachtwagens langs, bestuurders steken hun duim omhoog. Naast de snelweg bij Gorinchem, in een stukje dor gras, staan twintig trekkers op een rij met borden en spandoeken erop. ‘De maat is vol’, zeggen ze, en ‘Vandaag de boer, morgen jij, iedereen vogelvrij’. Er zijn misschien veertig belangstellenden en bijna evenveel journalisten. Melkveehouder Bart Belser, tevens bestuurslid van protestgroep Agractie, kondigt het begin aan van nieuwe boerenprotesten. „Vandaag trekken wij een grens.”

Behalve in Gorinchem staan er ook boeren bij de brug bij Papendrecht, de Moerdijkbrug, de brug bij Vianen en de brug bij Zaltbommel, zegt Belser. ‘Publieksvriendelijke’ acties, zoals ze het zelf noemen: niet óp de snelweg met de trekkers, maar ernaast. Het persmoment van deze maandag moest wel bij de Merwedebrug zijn, omdat die de afgelopen weken in het nieuws is geweest vanwege een rijverbod voor vrachtverkeer. De brug is in te slechte staat. „Dáár horen de miljarden naartoe te gaan. Niet naar het wegsaneren van een gezonde winstgevende sector die Nederland voedt en onze economie draaiende houdt”, zegt Belser, verwijzend naar de uitkoopregeling van het kabinet.

De voornaamste eis van de boeren is helder: ze willen dat het kabinet de ‘stikstofbrief’ intrekt, die eind juni gepresenteerd werd. Daarin beschreef landbouwminister Jaimi van Essen (D66) de plannen om Nederland van het stikstofslot te halen: het kabinet wil dat boeren hun uitstoot met bijna de helft gereduceerd hebben in uiterlijk 2035. Er komt een norm die bepaalt hoeveel koeien per hectare gehouden mogen worden. En er is geld voor nieuwe (vrijwillige) uitkoopregelingen voor landbouwbedrijven.

‘De boel laait weer op’

De plannen zijn nog wat minder concreet dan in bijvoorbeeld 2022, toen toenmalig landbouwminister Christianne van der Wal (VVD) een kaartje presenteerde waarop te zien was hoe ver de stikstofuitstoot per gebied omlaag moest. „Toen kon je inzoomen op dat kaartje, zag je je bedrijf en wist je: o, daar ben ik aan toe”, zegt Belser. „Nu zijn de plannen vager en daarom heeft het even geduurd voordat ze waren ingedaald. Maar de actiebereidheid, dat hoor ik ook in het land, groeit van dag tot dag.”

Melkveehouder Ronald Vonk staat met zijn twee kinderen voor de rij van trekkers. Hij zit in een Whatsappgroep met lokale boeren die is aangemaakt tijdens de protesten tussen 2019 en 2023. Die groep is altijd blijven bestaan, maar in de afgelopen dagen zag hij „de boel weer oplaaien”, zegt Vonk. „Er is weer overleg, van: wie gaat er mee en wat gaat er mee?”

Hoewel Belser het de landelijke aftrap van nieuwe boerenacties noemt, werd de bijeenkomst bij de Merwedebrug georganiseerd door de Whatsappgroep waar Vonk in zit. Een lokale groep, van boeren uit de Alblasserwaard, Bommelerwaard, Krimpenerwaard. De banden met bekende actiegroepen en partijen zijn overal zichtbaar: Belser draagt een shirt van Agractie, aan één trekker wappert een vlag van protestgroep Farmers Defense Force. En het Utrechtse Statenlid Monique van den Broek (BBB) is aanwezig om haar steun te betuigen.

De wet respecteren

Dat de acties volgens de boeren ‘publieksvriendelijk’ zijn – en niet zo hard als voorgaande boerenprotesten, waarbij snelwegen werden bezet, asbest werd verbrand en mensen met fakkels voor het huis van Christianne van der Wal stonden – is belangrijk om het „volk achter je te houden”, denkt Ronald Vonk. Maar wat als er door deze protesten nog niets verandert, de stikstofbrief niet van tafel gaat? Dan gaan ze natuurlijk wel door, zeggen demonstranten op de carpoolstrook bij Gorinchem. Maar hoe? Iedereen blijkt een andere grens te hanteren: Vonk zou nooit een politicus thuis opzoeken, een jonge melkboer zegt niet de snelweg op te willen gaan.

„Ik mag hopen dat het protest doorgaat, en dat ze niet opgeven, want dat zou niet best zijn”, zegt BBB-Statenlid Monique van den Broek. Maar ze is wel „van de wet respecteren”. Ook Belser roept iedereen op „zich aan de regels van de wet te houden”, al kan hij niet instaan voor „wat iedereen individueel doet”. En als het „ergens een keer een beetje gek gaat, dan geeft dat ook wel aan hoe hoog te nood is”.

Kinderen die op de trekkers zitten, pakken blikjes cola, er worden lolly’s uitgedeeld. Bart Belser maakt zich klaar om te gaan. „We hebben de landelijke pers goed gehaald, met z’n allen,” zegt hij. „Dat was ook wel een beetje het doel van vandaag.” Hij moedigt de aanwezigen aan nog even te blijven, maar zelf moet hij snel weg: vanavond zit hij aan tafel bij talkshow Nieuws van de Dag.