Dolfijnen praten harder als het lawaaiig wordt, maar lang niet hard genoeg

Probeer maar eens een gesprek te voeren in een drukke kroeg. Wat doe je dan? Precies, je gaat harder praten. Dolfijnen blijken precies hetzelfde te doen als ze het lawaai van scheepsmotoren horen. Maar volgens een nieuwe studie schreeuwen ze niet hard genoeg om gehoord te worden.

Voor zoogdieren onder water is geluid min of meer wat zicht voor ons is. Licht komt nauwelijks binnen als je ver onder de zeespiegel gaat, maar geluidsgolven planten zich razendsnel en over enorme afstanden voort. Walvissen en dolfijnen gebruiken daarom klanken, niet zicht, om te jagen, om hun groepsgenoten te vinden, om jongen op te voeden en om samen te werken. Hun hele sociale leven hangt af van hun gehoor. De oceaan is de afgelopen decennia echter behoorlijk druk geworden en walvissen beginnen te impact te voelen.
Het Lombard-effect

Mensen die in een lawaaiige omgeving praten, gaan vrijwel automatisch luider spreken. Dat heet het Lombard-effect. Dit geldt ook voor vogels, vleermuizen, kikkers en vrijwel elk ander dier dat geluid maakt om te communiceren. De voorbije jaren blijkt dat ook walvissen aan dit lijstje kunnen worden toegevoegd.

Eerdere studies hebben zelfs al gesuggereerd dat sommige walvissoorten bijna perfect compenseren. Werd het 10 decibel luider om hen heen, dan riepen ze zelf 10 decibel harder, zo leek het.

18 walvissen

Onderzoekers uit Denemarken en Zweden wilden dit verder onderzoeken. Ze plakten daarom geluidsopnameapparatuur op de ruggen van langvinnige grienden, na de orka de grootste dolfijnsoort op aarde (ja, orka’s zijn dolfijnen). De testlocatie was de Straat van Gibraltar. Daar varen dag en nacht enorme containerschepen en ferry’s.

In totaal produceerden 18 dieren 1336 verschillende klanken. De onderzoekers konden ook precies achterhalen welk dier welk geluid maakte. Dat is moeilijker dan het klinkt, want onder water lopen klanken makkelijk in elkaar over.

Voor elke decibel extra omgevingsgeluid riep een griend gemiddeld een halve decibel harder. Dat is niet genoeg om echt boven het lawaai uit te komen. In de praktijk betekent dit dat hun communicatie minder ver hoorbaar is wanneer het drukker wordt op het water. Soortgenoten die op een paar honderd meter afstand zwemmen, kunnen dan niet meer meeluisteren.

Leestip: Vrienden met vreemden? Bonobo’s en dolfijnen slopen een hardnekkige mythe over samenwerking

De ene roep is de andere niet

Niet elk type roep wordt op dezelfde manier opgeschaald. De grienden beschikken over een rijk repertoire en ze gaan daar verschillend mee om wanneer het lawaai toeneemt.

De hoge, zachte roepen kregen de grootste boost. Deze geluiden waren sowieso al niet zo luid, dus er zat nog ruimte om op te schroeven. De luidste roepen (en dat zijn de meest complexe geluiden die de dieren al op vol vermogen produceerden) bleven nagenoeg gelijk. Daar zat gewoon geen rek meer in.

Slecht nieuws voor een kwetsbare groep

Walvissen kunnen dus wel een beetje compenseren voor het toenemende kabaal van menselijke activiteiten, maar lang niet genoeg om hun normale sociale leven overeind te houden. En dat is geen goed nieuws.

De grienden in de Straat van Gibraltar staan er namelijk niet best voor. De Internationale Unie voor Natuurbehoud (IUCN) heeft deze specifieke groep (het gaat maar om een paar honderd dieren die het hele jaar in het gebied leven) bestempeld als ernstig bedreigd. Zij wonen in een van de drukst bevaren straten ter wereld.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Niet alleen dolfijnen: ook poetslipvissen blijken mogelijk uitzonderlijk intelligent te zijn en Wat is er zo bijzonder aan de pas ontdekte nieuwe soort spitssnuitdolfijn in de Westerschelde?. Of lees dit artikel: Is de blauwe vinvis écht het grootste dier aller tijden?.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: