Feministen verafschuwen de huidige schoonheidsidealen en toch willen ze eraan voldoen

Zelfs de grootste feministen zijn niet immuun voor de schoonheidsidealen op social media. Hoe fel ze zich ook verzetten tegen de smalle tailles, strakgetrokken gezichten en opgespoten lippen, ergens willen ze toch voldoen aan de norm. Niks menselijks is de feminist vreemd dus.

In een wereld waarin filters, strakke lichamen en jeugdige perfectie de norm lijken, proberen steeds meer mensen zich hiertegen te verzetten. Feminisme wordt vaak gezien als een krachtig wapen tegen deze idealen. Maar volgens nieuw psychologisch onderzoek ligt de werkelijkheid een stuk ingewikkelder.

De constante druk van perfecte beelden

Van reclames tot sociale media: overal worden we geconfronteerd met beelden van slanke, jonge, perfecte lichamen. Dit is voor de meeste mensen simpelweg onhaalbaar. Toch raakt het idee verankerd in ons denken, een proces dat psychologen internalisatie noemen.

Die internalisatie zorgt ervoor dat vrouwen zichzelf voortdurend vergelijken met de beelden die ze online zien. En die vergelijking pakt zelden positief uit. Het gevolg: meer zelfobjectificatie, waarbij iemand zichzelf gaat zien als een object dat beoordeeld moet worden, en meer gevoelens van ontevredenheid over het eigen lichaam. Op de lange termijn kan dit leiden tot somberheid, een negatief zelfbeeld en zelfs de wens om drastische maatregelen te nemen, zoals cosmetische chirurgie of extreem diëten.

Leestip: ‘Fitspiratie’ toch niet zo inspirerend als gedacht: negatieve effecten op jongvolwassenen

Feminisme beschermt… een beetje

Veel voorstanders hopen dat feminisme een buffer vormt tegen deze schadelijke invloeden. Het idee: wie zich bewust is van genderongelijkheid en opgelegde normen, zal zich minder laten beïnvloeden.

Onderzoekers van de University of Bath besloten dit te testen bij 433 vrouwen die meededen aan een online-experiment. Ze kregen óf foto’s te zien van perfecte modellen (jong, slank, perzikenhuidje), óf beelden van meer diverse lichamen (voller, ouder, met zichtbare rimpels). Daarna werd hun reactie gemeten. De uitkomst was duidelijk: vrouwen die de perfecte modellen zagen, voelden zich slechter over zichzelf. Ze voelden zich minder aantrekkelijk en hadden meer de neiging om hun uiterlijk te willen veranderen.

Vrouwen die zich sterk identificeren als feminist reageerden opvallend fel op deze beelden. Ze voelden boosheid en frustratie en wezen de schoonheidsnormen actief af. Op maatschappelijk niveau werkte feminisme dus precies zoals verwacht: het vergrootte kritisch denken en weerstand. Maar diezelfde vrouwen voelden zich niet beter over hun eigen lichaam. Sterker nog: ze vergeleken zichzelf soms nog negatiever met de modellen.

De paradox van identiteit en zelfbeeld

De onderzoekers keken ook naar een tweede factor: hoe sterk vrouwen zich identificeren met vrouwen als sociale groep. Vrouwen die zich sterk verbonden voelden met hun gender, bleken extra gevoelig voor de ideale beelden. Zij stonden meer open voor het idee van cosmetische ingrepen na het zien van de perfecte modellen.

Daarnaast onderzochten de wetenschappers verschillende identiteitsprofielen. Sommige vrouwen voelen zich zowel sterk feminist als sterk verbonden met vrouwen in het algemeen. Anderen zijn sterk feminist, maar minder verbonden met traditionele vrouwengroepen. Er waren aanwijzingen dat deze laatste groep iets beter bestand is tegen de druk van schoonheidsidealen, maar dit resultaat was statistisch niet sterk genoeg om harde conclusies te trekken.

Bewustzijn is niet genoeg

De kern van het onderzoek is confronterend: weten dat schoonheidsidealen onrealistisch zijn, betekent niet dat je er immuun voor bent. Feminisme helpt mensen om de maatschappij kritisch te bekijken maar het beschermt niet automatisch tegen negatieve gevoelens over het eigen lichaam. Die zitten vaak dieper, verankerd in jarenlange blootstelling aan dezelfde beelden.
Volgens de onderzoekers laat dit zien hoe complex menselijke psychologie is. We kunnen tegelijkertijd weten dat iets oneerlijk is en ons er toch slecht door voelen.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: