FVD groeit lokaal, ondanks ophef over omstreden kandidaten. Dat roept de vraag op: wie hoort thuis in de raad?

1 uur geleden 1

Voormalig NVU-activist Frank Folkerts kan voor Forum voor Democratie de gemeenteraad van Nieuwegein in. FVD behaalde volgens de voorlopige uitslag vier zetels in de gemeente. Folkerts staat op plek twee van de Forum-lijst.

Over Folkerts was tijdens de ophef over extreemrechtse kandidaten op kieslijsten van Forum het meest te doen. In 2009 was hij kringleider van de Nederlandse Volks-Unie in Utrecht. In het AIVD-jaarverslag over dat jaar wordt de NVU aangeduid als een „neonazistische beweging”. In 2010 was hij lijsttrekker voor de NVU in Overbetuwe. In 2014 werd Folkerts voor het laatst bij de organisatie gezien, tijdens een folderactie in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in Arnhem.

Ook andere in opspraak geraakte FVD’ers gaan de gemeenteraad in. In Schagen behaalt Forum volgens de tellingen drie zetels. De lokale FVD-lijsttrekker Kay Burgemeester schreef in een appgroep van jongerenbeweging JFVD dat Nederland zonder Joden „geen multiculturele samenleving” zou hebben. Hiermee verspreidde hij de extreemrechtse complottheorie dat Joden westerse samenlevingen willen ondermijnen door er migranten uit andere werelddelen heen te sturen.

In Krimpenerwaard behaalt Forum vermoedelijk drie zetels. Dit betekent dat lijsttrekker Jaron Buitelaar zitting kan nemen in de gemeenteraad. Buitelaar bezocht in december 2024 een lezing van de Oostenrijkse rechts-extremist Martin Sellner bij Voorpost, een organisatie die door de AIVD al jaren onder „extreemrechtse en rechts-extremistische groeperingen” wordt geschaard.

Forum vijfde landelijke partij

Forum voor Democratie deed in veel meer gemeenten mee dan in 2022 en won in alle gemeenten waar de partij verkiesbaar was een of meerdere zetels. Landelijk gezien behaalde de partij bijna 300 zetels in de gemeenteraad, de vijfde landelijke partij onder D66 (ca. 650 zetels), maar boven de SGP (256) en de ChristenUnie (211). In 2022 haalde Forum 47 raadszetels in vijftig gemeenten.

In de gemeente Velsen (Noord-Holland) behaalde Forum voor Democratie het beste lokale resultaat. De partij kan straks rekenen op acht van de 35 raadszetels, een verviervoudiging ten opzichte van de vorige gemeenteraadsverkiezingen. De plaatselijke fractievoorzitter Tommy Panis kwam in 2022 in opspraak omdat hij in een appgroep pleitte voor „een witte etnostaat”. Panis deed die uitlatingen destijds af als „geintjes”.

Ook in Haarlem groeide Forum – van een naar drie zetels – en kan lijsttrekker Moriah Hartman terugkeren in de gemeenteraad. In de JFVD-appgroep noemde ze het dagboek van Anne Frank „overrated”. Over de Holocaust schreef ze dat je er „na jaren steeds minder aan” denkt. Later zei ze tegen het Haarlems Dagblad spijt te hebben van de appjes.

Forum voor Democratie is om een reactie gevraagd, maar reageerde ook niet op vragen over eerder onderzoek van NRC. In een video op X hekelde fractievoorzitter Lidewij de Vos toen wel de aandacht voor het verleden van „enkele” kandidaten op de lijst. Ze benadrukte dat Forum „fel tegenstander was van iedere vorm van geweld, haat of wat dan ook aan onverdraagzaamheid”, en sprak over „foute grappen” en „het kortstondig lidmaatschap van een nogal laakbare organisatie, jaren geleden”. De Vos maakte niet duidelijk op welke organisaties ze doelde.

Politieke consequenties

Vijf politicologen – onder wie hoogleraren Matthijs Rooduijn en Sarah de Lange – schreven donderdag dat het succes van Forum voor Democratie laat zien „dat extreemrechts gedachtegoed langzaam als ‘gewoner’ wordt gezien”. Het is aan andere politieke partijen om duidelijk te maken waar de grenzen van het acceptabele liggen, zegt politicoloog Simon Otjes. „Die moeten normeren, anders blijven radicale bewegingen groeien.”

In de gemeente Súdwest-Fryslân heeft GroenLinks-PvdA bekend gemaakt niet samen te willen werken met Forum voor Democratie, dat drie zetels haalde. FVD-lijsttrekker Barry Bibo werd eerder veroordeeld vanwege het hebben van een hennepplantage. „Ik heb een plantje water gegeven en dat mocht niet van het OM. Het zou eigenlijk geen naam moeten hebben, het was een kleine en domme fout”, zei Bibo tegen lokale media. Onderzoek van de antifascistische onderzoekgroep Kafka wijst uit dat hij zich in 2018 en 2019 ook voor de rechter moest verantwoorden voor respectievelijk openlijk geweld en oplichting.

In Den Bosch behaalt Forum één zetel. NRC onthulde dat de Bossche FVD-lijsttrekker Ramon van Asch de voorbije jaren drie keer is veroordeeld voor mishandeling. Hij stak onder meer iemand met een glas in het gezicht. Ook werd hij geschorst op hogeschool Avans vanwege het slaan van een beveiliger, die hem aansprak op het niet dragen van een mondkapje. Zowel FVD als Van Asch waren niet bereikbaar voor commentaar.

In Den Haag resulteerde de kandidaatstelling van Timon Busscher van FVD in een boycot van negen partijen in de gemeenteraad. Busscher verheerlijkte in chatberichten de terreurdaden van de extreemrechtse terrorist Brenton Tarrant, de man die tientallen moslims doodschoot in Christchurch, Nieuw-Zeeland. De partij haalde een zetel, Busscher stond op plek drie.

In Nijmegen hadden de banden van een FVD-kandidaat met de Geuzenbond politieke consequenties. Daan Meershoek, tweede op de lijst, is actief binnen de extreemrechtse jongerenorganisatie, bleek uit onderzoek van NRC. Een aantal linkse partijen weigerde daarop met Forum samen te werken in de gemeenteraad. Meershoek haalt de raad evenwel niet: Forum behaalde één zetel in Nijmegen.

Ook in Rotterdam waren twee laaggeplaatste en daardoor ongekozen kandidaten actief binnen de Geuzenbond en werd Forum volgens lokale media uitgesloten door alle partijen, op Leefbaar Rotterdam na.