De crisis rond de Straat van Hormuz werpt een schaduw over de gesprekken tussen China en de VS

China en de Verenigde Staten hebben „constructieve gesprekken” gevoerd over hun onderlinge economische betrekkingen, zei de Chinese hoofdonderhandelaar Li Chenggang maandag na afloop van een ontmoeting in Parijs. Zondag waren daar in het gebouw van de OVSE onderhandelingen begonnen als voorbereiding op het geplande bezoek van de Amerikaanse president Donald Trump aan Beijing, van 31 maart tot 2 april.

Dezelfde dag zaaide Trump in een interview met de Financial Times twijfel over dat bezoek. Zo zou hij China onder druk willen zetten om marineschepen te sturen om te helpen de Straat van Hormuz te heropenen. De afsluiting van de nauwe vaarroute die de zuidelijke ingang van de Perzische Golf vormt, is het gevolg van de Israëlisch-Amerikaanse aanval op Iran die 28 februari begon. Iran heeft gedreigd gedreigd olietankers en andere schepen aan te vallen die erdoorheen varen, wat zorgt voor schaarste en snel stijgende prijzen van olie en gas.

Lees ook

Hoe wordt de economie geraakt nu scheepvaartroutes zijn geblokkeerd bij Straat van Hormuz?

„Ik vind dat China ook moet helpen omdat China 90 procent van zijn olie via de Straat haalt”, zei Trump in de Britse zakenkrant. De president wil vóór zijn ontmoeting met Xi daar duidelijkheid over hebben. „Twee weken is een lange tijd.” Overigens is China olie veel minder afhankelijk van de Golf dan Trump zegt: ongeveer de helft van de Chinese import komt ervandaan.

Trumps minister van Financiën Scott Bessent kwam maandag op de woorden van Trump terug. Als het bezoek al wordt uitgesteld, is dat niet om China onder druk te zetten, maar omdat de situatie in de Golf dat vereist, zei hij. „De president wil in Washington blijven om de oorlog te coördineren, en reizen is op een moment als dit misschien niet optimaal.”

Het lijkt niet aannemelijk dat China op het Amerikaanse verzoek zal ingaan. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken herhaalde in reactie op vragen van journalisten slechts dat Beijing „alle partijen oproept hun militaire operaties te staken”. In een commentaar merkte de Global Times, een aan de Chinese communistische partij verbonden krant, op dat „niet een gebrek aan marineschepen, maar het voortduren van de oorlog” de oorzaak van de problemen is, en dat de Amerikanen de aanstichter van die oorlog zijn. „Iemand heeft brand gesticht en vraagt nu de wereld om te helpen blussen.”

Bovendien zijn er veel aanwijzingen dat Iran schepen met Chinese bestemmingen ongemoeid laat. Ook heeft Beijing flinke reserves opgebouwd, en beschikt het met Rusland over een alternatieve bron van olie.

Een containerschip in de haven van het Chinese Shenzhen. China en de VS sloten afgelopen najaar een wapenstilstand in hun hoog opgelopen handelsoorlog.

Foto Tingshu Wang/Reuters

Heffingen en kritieke grondstoffen

De ontmoeting van zondag en maandag was voornamelijk bedoeld om enkele resultaten voor te koken die Trump en Xi in april kunnen presenteren. Volgens bronnen van persbureau Reuters ging het onder meer over Chinese beloftes om meer Amerikaanse landbouwproducten en vlees te kopen. Afgelopen najaar zegde Beijing al toe om tot en met 2028 jaarlijks 25 miljoen ton Amerikaanse sojabonen te importeren. Ook werd opnieuw gepraat over de toevoer van kritieke grondstoffen waar China een bijna-monopolie op bezit. Volgens Bessent worden details over de afspraken „in de komende dagen” bekendgemaakt.

Xi en Trump ontmoetten elkaar in oktober voor het laatst in Zuid-Korea. Daar sloten ze een wapenstilstand in de handelsoorlog tussen China en de VS, waarbij wederzijdse importheffingen eerder dat jaar even waren opgelopen tot ver boven de 100 procent.

Lees ook

Nu het Hooggerechtshof zijn heffingen onwettig heeft verklaard, reist Trump straks zonder zijn favoriete wapen naar Beijing

In februari oordeelde het Amerikaanse Hooggerechtshof dat een belangrijk deel van Trumps heffingen onwettig was, waarop de Amerikaanse regering zei een nieuwe juridische onderbouwing van de tarieven te zullen vinden. Vorige week kondigde ze een onderzoek aan naar oneerlijke handelspraktijken vanwege overcapaciteit en dwangarbeid in zestig landen, waaronder China.

Het Chinese ministerie van Handel riep de VS maandag in een reactie op „hun fouten te corrigeren”. Hoofdonderhandelaar Li zei „bezorgd” te zijn dat het onderzoek „de zwaarbevochten stabiele economische en handelsbetrekkingen tussen China en de VS kan verstoren”, waarschuwde hij. China zal volgens hem alles doen om zijn belangen veilig te stellen.