Gommers zegt dat Code Zwart heel dichtbij was. Maar ook dat een minimum van 1.150 IC-bedden een onmogelijke taak is

‘Beste Tweede Kamer, neem het wetsvoorstel voor een verplichte capaciteit van 1.150 IC-bedden in de ziekenhuizen níet aan”. Intensivist Diederik Gommers grijpt tijdens zijn verhoor maandagochtend in de parlementaire enquête Covid-19 zijn kans om het huidige parlement te waarschuwen dat het aantal gespecialiseerde verpleegkundigen nog altijd te klein is om grote aantallen intensive care-bedden open te houden. „Zonder voldoende personeel heb je een schijn-behandeling voor de patiënt.”

Code Zwart – het scenario waarbij artsen op ethische gronden (onder meer leeftijd en kwetsbaarheid) moeten kiezen wie ze wel kunnen helpen en wie niet – was eind maart 2020 heel dichtbij, zegt Gommers tegen de enquête-commissie. Begin maart dat jaar lagen er tien Covid-patiënten aan de beademing en op 30 maart al 1.100. „Het groeide exponentieel. Het telefoontje uit Duitsland, 6 april, dat zij 640 IC-bedden voor Nederlandse Covid-patienten beschikbaar hadden, was volgens hem een verlossing.

Nederland zeilt „scherp aan de wind” en „let op de kosten”, waardoor dit land structureel minder IC-bedden heeft per hoofd van de bevolking dan in buurlanden België en Duitsland. „Daar heb je last van tijdens een pandemie.”

En toch, zegt Gommers, is het onmogelijk om de huidige 900 IC-bedden uit te breiden naar 1.150, zoals in het wetsvoorstel staat. „Voor 250 extra IC-bedden heb je 1.000 man extra nodig – met dag- en nachtdiensten – en die zijn er niet. Bovendien zitten die 1.000 gespecialiseerde mensen dan duimen te draaien in normale tijden, want dán hebben we maar 800 IC-patiënten.” Er zouden wel mensen opgeleid kunnen worden en flexibel worden ingezet – dus ook op andere afdelingen, wanneer er geen crisis is. Aan zo’n plan werkt de beroepsvereniging van intensivisten, NVIC, nu.

Maar personeelsgebrek en kostenbesef zijn niet de enige redenen dat Nederland relatief weinig IC-bedden heeft, houdt Gommers de commissie voor. „Wij halen patiënten sneller van de IC af dan in andere landen en sinds de pandemie worden ze ook minder vaak naar de IC verwezen.”

Grens van 80 jaar viel slecht

Uit het verhoor van Gommers blijkt dat er een aantal hoogoplopende „ruzies” waren in het Catshuis in 2020. „Ik moest het kabinet echt overtuigen dat we niet meer dan 1.150 bedden IC-beschikbaar hadden. Het personeel was op een gegeven moment op. Je trekt aan een elastiekje en op een gegeven moment is de rek eruit.”

Ook de leeftijdsgrens van 80 jaar, die de intensivisten in het code-zwart-protocol in het voorjaar van 2020 hadden opgenomen, viel „heel slecht” bij oud-premier Rutte en minister van VWS Hugo de Jonge. „Dat verraste mij. We kiezen in de zorg voortdurend: heeft deze behandeling nog zin? Het gaat niet om een absolute leeftijd, van 80 jaar bijvoorbeeld, maar om kwetsbaarheid. Is de patiënt te kwetsbaar om nog baat te hebben bij een behandeling?” Voor elke dag op de Intensive Care, geldt een hersteltijd van een week. Drie weken IC, is dus 21 weken herstel, is dan de rekensom. Gommers: „We hebben de leeftijd van 80 er toen uitgehaald en er de internationale frailty score ingezet.” Dat is een manier om de kwetsbaarheid van een patiënt in te schalen.

Een ander conflict ontstond aan het begin van de tweede Corona-golf. De oplopende besmettingen in september 2020 waren aanleiding voor Gommers en Ernst Kuipers het OMT te vragen opnieuw hardelockdown-maatregelen te treffen om de verspreiding van het virus te beperken. „Er werd toen niet naar ons geluisterd. Ze wilden het virus dit keer laten rondgaan tot de ziekenhuizen vol liepen. Een slechte keuze. Daardoor hebben de uiteindelijke lockdowns, die pas half oktober ingingen, een half jaar geduurd.” Het is volgens Gommers essentieel om een virus onmiddellijk in te dammen met harde maatregelen die vervolgens veel korter duren dan halve maatregelen.

Gommers is nog aan het woord. Dit bericht wordt aangevuld.

Liveblog Parlementaire enquête corona

Coronacommissie hoort Diederik Gommers en een controversiële huisarts die zijn patiënten een door Trump geprezen ‘wondermiddel’ voorschreef