Het kabinet steunt Klaas Knot in de race voor de hoogste ECB-baan. Hoe liggen zijn kansen?

Nu heeft Klaas Knot de officiële steun uit Den Haag die hij de komende maanden hard nodig zal hebben.

Van de oud-president van De Nederlandsche Bank is al langer bekend dat hij graag voorzitter van de Europese Centrale Bank wil worden. Het kabinet-Jetten steunt zijn kandidatuur, meldde persbureau Bloomberg maandag. Een woordvoerder van het ministerie van Financiën bevestigde het bericht.

Zittend ECB-president Christine Lagarde zinspeelt al enige tijd op een mogelijk vertrek bij de centrale bank in Frankfurt voordat haar termijn op 31 oktober 2027 afloopt. Daarbij speelt volgens internationale media mee dat de Franse president Emmanuel Macron, wiens ambtsperiode eindigt in april 2027, nog wil meebeslissen over de benoeming van de nieuwe ECB-chef. Laatst zei Lagarde wel dat ze in elk geval dit jaar nog aan het roer van de ECB blijft.

Tegen NRC zegt de woordvoerder van Financiën dat Nederland in de persoon van Knot (59) een „sterk gekwalificeerde kandidaat” heeft, waarbij het kabinet overigens niet alleen denkt aan het ECB-voorzitterschap. „Er komen de komende tijd meer internationale financieel-economische topfuncties vrij”, aldus de zegsman aan de telefoon. „De vervulling van die topposities kent een onderlinge samenhang.”

Leidinggevende functies

Naast Lagardes baan komen volgend jaar bij de ECB twee andere functies binnen de zeskoppige ECB-directie beschikbaar, waaronder die van ECB-hoofdeconoom. Maar deze posities vormen voor Knot, die de voorbije jaren leidinggevende functies vervulde, niet de hoofdprijs. Hij leidde niet alleen veertien jaar (2011-2025) De Nederlandsche Bank, hij was ook vierenhalf jaar (2011-2025) voorzitter van de Financial Stability Board, een internationaal financieel toezichts- en adviesorgaan. Als FSB-baas nam hij ook deel aan G20- en G7-vergaderingen.

Knot, die zijn tijd nu vooral vult met advieswerk en lezingen, is nog steeds lid van de Group of Thirty, een prestigieus netwerk van monetaire economen en (oud-)centrale bankiers. Hij voelt zich thuis in het internationale financieel-politieke circuit.

Andere topfuncties binnen dit circuit zijn het voorzitterschap van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en, in mindere mate, dat van de Bank voor Internationale Betrekkingen (BIS), de koepel van internationale centrale banken. Het IMF wordt nu geleid door de Bulgaarse Kristalina Georgieva, de BIS door de Spanjaard Pablo Hernández de Cos. Hun termijnen lopen nog lang – tot eind 2029 respectievelijk eind 2030 – maar kunnen voortijdig worden afgebroken.

Deze laatste optie geldt zeker voor Hernández de Cos (55). Hij wordt, samen met Knot, door analisten het vaakst genoemd als mogelijk opvolger van Lagarde. Mocht de oud-chef van de Spaanse centrale bank naar de ECB gaan, dan komt diens baan bij de BIS vrij. Georgieva (73) kan, ondanks haar hoge leeftijd, ook nog in aanmerking komen voor de ECB-functie, berichtte Politico.

Behalve Knot en Hernández de Cos noemden media de voorbije maanden Isabel Schnabel, invloedrijk Duits ECB-directielid, en Joachim Nagel, chef van de Duitse Bundesbank, dikwijls als geschikte kandidaten voor de rol van Lagarde. Duitsland, het grootste land van de eurozone, leverde nog nooit een ECB-chef. Maar tegen een Duitse kandidaat spreekt dat de Duitsers nu al de voorzitter van de Europese Commissie leveren, Ursula von der Leyen. De machtsbalans tussen de lidstaten kan te sterk naar Duitse zijde gaan hangen.

Toenemende schade

Bij de benoeming van de nieuwe ECB-voorzitter staat veel op het spel. De ECB is de hoeder van de prijsstabiliteit in de eurozone én de hoeder van de euro, de eenheidsmunt die sinds 1999 bestaat. De ECB speelde een doorslaggevende rol in de bezwering van de eurocrisis (2012) en bij het voorkomen van financiële onrust tijdens de coronapandemie (2020). De komende jaren dreigen hoge staatsschulden, geopolitieke onrust, de waarschijnlijke introductie van de digitale euro en toenemende schade door klimaatverandering het werk van de ECB er niet overzichtelijker op te maken.

De huidige koplopers in de ECB-race, Knot en Hernández de Cos, hebben allebei sterke cv’s en genieten breed respect. Wat bij de benoeming zwaar belooft mee te spelen, is de ‘klassieke’ kloof tussen noordelijke en zuidelijke lidstaten. Vaak gelden Noord-Europeanen als ‘haviken’ op monetair gebied: voorstanders van hogere rentes en verder van een bescheiden rol van de ECB in de economie. Zuiderlingen hebben de reputatie van ‘duiven’, die voelen voor een losser monetair beleid.

Tegelijk lijkt zowel Knot als Hernández de Cos niet te zeer met dit cliché te willen worden geassocieerd. Knot gold weliswaar binnen de ECB-bestuursraad, met name in het begin van zijn periode daar, als ‘havik’, maar hij profileerde zich de laatste jaren vooral als redelijke, compromisgezinde stem in Frankfurt. Hij liet de laatste tijd een sterk Europees geluid horen. Hernández de Cos geldt in Frankfurt niet als radicale ‘duif’, maar eerder als pragmaticus. De Spanjaard steunde bijvoorbeeld de drastische renteverhogingen van de ECB in 2022-2023.