Het stroomnet is overvol en technici zijn schaars. Jos Boerhof (68) werkt alvast door

In een grote Apeldoornse loods langs de A50 kiepert Jos Boerhof (68) een tas om met gebruikt gereedschap. Inbussleutels vallen eruit, kabelhakmessen, kabelscharen, een spanningstester, een striptang, dopsleutels. Hij raapt ze stuk voor stuk op, checkt of het gereedschap naar behoren werkt, poetst het op en deponeert het in de juiste rode bak in één van de tientallen stellingkasten. Klaar voor hergebruik zodra monteurs een nieuwe set nodig hebben. De afdeling ‘circulair’ van netbeheerder Liander, daar werkt hij. Keurder van acculaders, controleur van decoupeerzagen. Hij loopt naar zijn werkblad, legt zijn hand op een rood koffertje en zegt: „En dit is mijn kindje.” Want eigenlijk is zo ongeveer niemand bij Liander zo ervaren als Jos in het nalopen van de inhoud van deze rode aardingskoffers, van dummyzekeringen tot aardingsgarnituur.

„Geachte heer Boerhof, hiermede berichten wij u, dat u op 15 maart 1977 in onze dienst kunt treden als bedradingsmonteur”, aldus de Provinciale Gelderse Elektriciteits Maatschappij (PGEM) bijna 49 jaar geleden in een schrijven aan de negentienjarige Jos. „U wordt aangesteld in tijdelijke dienst, waarbij het eerste jaar als een proefperiode geldt.”

PGEM bleek tijdelijker dan Jos’ dienstverband. In de jaren negentig ging het bedrijf op in Nuon, waarvan de netbeheertak zich eind jaren nul afsplitste onder de naam Liander. Jos werkte door, decennialang forenzend op zijn racefiets van zijn huis in Lobith naar zijn werk in Duiven of Arnhem, 30 à 50 kilometer per dag. Hij was bedradingsmonteur van schakelkasten (1977-2002), daarna aansluitingsmonteur (2002-2007) en vervolgens keurmeester van arbeidsmiddelen (2007-2025). In de lente van 2024, een jaar voor zijn pensionering, vroegen leidinggevenden of hij vanaf zijn 67ste niet een „paar dagen” per week wilde doorwerken. Ze vroegen het nog eens en nog eens. Jos wilde wel, hij houdt van zijn werk. Maart vorig jaar vierde hij het bereiken van zijn pensioengerechtigde leeftijd met feestjes thuis en op zijn werk. Twee weken later trad hij aan hier in het magazijn in Apeldoorn als reparateur en keurder, voor zijn 49ste jaar bij het bedrijf.

Zo ongeveer niemand bij Alliander is zo ervaren als Jos Boerhof in het nalopen van de inhoud van de rode aardingskoffers, van dummyzekeringen tot aardingsgarnituur.

650 technici met pensioen tot 2035

We moeten meer actie ondernemen om oudere werknemers te behouden, besloot Lianders moederorganisatie, netwerkbedrijf Alliander, een jaar geleden. De vergrijzing laat zich steeds sterker gelden: tussen nu en 2035 bereiken zo’n 1.300 werknemers van de netbeheerder hun pensioenleeftijd, onder wie 650 technici. Dat terwijl de energietransitie van gas naar elektrisch een enorme capaciteitsgroei van het stroomnet vereist en dus veel gaat vragen van de elektromonteurs van Liander. Deze week werd duidelijk dat het menens is: in de regio Utrecht is het stroomnet zo belast dat per 1 juli in delen van de provincie een unieke stop geldt op nieuwe net-aansluitingen voor zowel bedrijven als burgers. De monteurs van Nederland moeten aan de slag: duizenden transformatorhuisjes erbij, duizenden extra kilometers aan elektriciteitskabels, nieuwe en grotere hoogspanningsstations.   „Het streven,” zegt Ellen Evers-Welbergen (38), projectmanager flexibilisering in het team arbeidsmarktransformatie van Alliander, „is dat in 2028 à 2029 zo’n 10 procent van de gepensioneerde technici twee jaar blijft doorwerken.”

Over het stimuleren van doorwerken onder ouderen staat niets in het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Om de AOW in tijden van vergrijzing betaalbaar te houden, beperkt het kabinet zich tot het plan de pensioenleeftijd te verhogen. Tot dusver zonder succes. Het plan maakte vakbonden woedend omdat het afwijkt van het pensioenakkoord van 2019. Ook de Tweede Kamer was kritisch en in de senaat, waar de coalitie het al moet stellen met slechts 22 van de 75 zetels, suggereerde nota bene een D66-senator dringend om met een alternatief op de proppen te komen.

Intussen neemt het aantal ouderen dat doorwerkt na het bereiken van de pensioenleeftijd al jaren toe. Eind 2016 bedroeg het aantal werkende, pensioengerechtigde ouderen 166.000. Eind 2019 stond de teller op 201.000, eind 2025 op 284.000, blijkt uit CBS-cijfers. En dan is er nog het onbenutte arbeidspotentieel: ouderen die misschien wel door willen werken als hun werkgever die keus beter zou faciliteren, bijvoorbeeld door het aanbieden van flexibeler werktijden of: door het de werknemer in kwestie simpelweg te vragen. In het rapport Grijs potentieel (2024) schatte ABN Amro dat aantal op nog eens 250.000. Jos Boerhof werd dus gevraagd. En hij zei ja. Hij wilde ook niet anders, na 48 jaar fulltime in één klap terug naar nul uur leek hem te drastisch: nooit meer op de zaak komen, geen collega’s meer zien, niks meer meekrijgen van het bedrijf. Zijn vrouw van begin zestig werkt ook nog, net als hun thuiswonende zoon van 22.

Hij zag zichzelf al zitten, alleen thuis. „Ik fiets graag. Ik wandel graag. Ik vis. Maar dat doe je geen zeven dagen per week.” Twee oudere collega’s op zijn voorlaatste afdeling, in Duiven, werkten na hun pensionering twee dagen per week door. Dat leek hem ook wel wat, hij koos voor de dinsdag en de woensdag. Hij begint vroeg, zoals hij altijd heeft gedaan. Vertrekt iets voor 06.00 uur ’s ochtends van huis (per auto, Apeldoorn is te ver fietsen), pikt een eveneens doorwerkende, pensioengerechtigde collega op in Zevenaar, begint om 07.00 uur en werkt tot even na 15.00. „En op woensdagmiddag zeg ik: jongens, prettig weekend!”

Jos Boerhof stelt ook de gereedschappen samen voor monteurs.

Online klussenbank

Bij Alliander werken inmiddels 65 ‘doorwerkers’. Van hen zijn er 41 eenvoudigweg in dienst gebleven, vaak in de rol die ze al vervulden maar dan met een nieuw, tijdelijk contract. Gemiddeld werken ze 24 uur per week; er zitten ook fulltimers bij. De andere 24 pensioengerechtigde werkenden kozen voor een flexibelere regeling die Alliander aanbiedt samen met een bemiddelingsplatform genaamd Doorwerker. Deze 24, onder wie Jos, zijn uit dienst getreden en met Doorwerker een overeenkomst aangegaan voor een aantal dagen per week, al dan niet in de baan die ze al hadden. „De formele werkgever-werknemer-relatie is voorbij, dus er is meer vrijheid”, zegt Wybe Schuitema (54), businessmanager bij Doorwerker. „Stel: je wilt twee maanden met een camper door Europa trekken, dan heb je geen vakantiedagen nodig.” Jos zegt: „Als ik deze week aankondig: volgende week ben ik er niet, dan is dat prima. Dan houden ze daar rekening mee in de planning.”

Sinds begin dit jaar bieden Alliander en Doorwerker 67-plussers een nog flexibelere optie: het aannemen van een tijdelijke klus. Leidinggevenden van Alliander plaatsen een opdracht in een ‘online klussenbank’ in de hoop op reactie van „ervaren oud-medewerkers”. Zo wordt nu een „veiligheidstoezichthouder middenspanning” gezocht, in Duiven en Amsterdam: „Jij bepaalt in overleg wanneer je inzetbaar bent.” Alliander heeft oudere werknemers tevoren naar hun behoeftes gevraagd, zegt Evers-Welbergen. „Klusgericht werken sprak hen erg aan. Zo van: hé, ik voel nu de ruimte om een opdracht te doen, en daarna ga ik weer van mijn vrije tijd genieten.” En, voegt ze toe: „Op deze manier houden wij natuurlijk expertise vast die anders misschien verloren gaat.”

‘Hardnekkig stigma’ bij gemeenten

Schuitema noemt Alliander een „voorloper” in de energiesector én daarbuiten: ook bij andere bedrijfstakken moet volgens hem het idee nog „indalen” dat je pensioengerechtigden überhaupt kunt inzetten. Neem de gemeentelijke ambtenarij, zegt Schuitema, die hij goed heeft leren kennen als projectleider bij een ander initiatief, vorig jaar gelanceerd: de Doorwerkambtenaar. Schuitema signaleerde een „hardnekkig stigma” in gemeenteland, zegt hij: dat 67-plussers eenvoudigweg ‘oud’ zijn en daarom niet meer meetellen. „Telkens hoor ik: ‘67? Dan moet je toch met pensioen?’ Terwijl: de zestigers van nu zijn vaak heel fit”, zegt Schuitema.

„Het imago van oudere mensen op de Nederlandse arbeidsmarkt is vaak niet zo best”, zegt Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan Tilburg University. „Ze gelden als duur en niet-productief en er is vrees dat ze vaker ziek zullen uitvallen. Wat vergeten wordt: deze mensen zijn enorm ervaren. En oudere werknemers hoeven niet om half vijf hun werkdag af te sluiten om naar het kinderdagverblijf te gaan. Ze hebben ook geen snotterende kleine kinderen thuis.”

Gereedschap dat is gecheckt wordt opgeborgen in stellingkasten.

Foto Dieuwertje bravenboer

Het is de vraag hoelang werkgevers zich de aloude vooroordelen jegens ouderen nog kunnen veroorloven. Zie de grote aantallen werknemers die de komende jaren de AOW-leeftijd bereiken, van verpleegkundigen tot huisartsen, onderwijzers tot ambtenaren, rechercheurs tot elektromonteurs. Wilthagen: „Je hebt eigenlijk geen keus als werkgever. De arbeidsmarkt is krap. Waarom zou je dat potentieel niet benutten?”

Automatische mail twee jaar vóór AOW

Werknemers van Alliander krijgen stipt twee jaar voor hun AOW-leeftijd een automatische mail binnen. „Wist je dat je ook na je AOW-leeftijd kunt doorwerken?” lezen ze, en: „Lijkt dit je interessant? Ga in gesprek met je leidinggevende.” En die leidinggevende krijgt op dat moment ook zo’n mail binnen en leest: „Binnen onze organisatie vinden we het belangrijk om waardevolle kennis en kunde te behouden. Jij kunt het verschil maken door het gesprek aan te gaan.”

Evers-Welbergen: „We hebben gekozen voor een mail ‘al’ twee jaar van tevoren, want mensen denken natuurlijk vaak allang na over wat ze willen na hun pensioen. Wacht je te lang als werkgever, dan is de kans groot dat mensen al andere keuzes hebben gemaakt. Een lange reis of een paar vaste opa- en omadagen per week. Helemaal prima natuurlijk, maar je wilt voorkomen dat mensen zeggen: o, als ik dit had geweten, had ik het allemaal net iets anders ingericht.”

Begeleiding door ‘ome Jos’

Soms functioneren werknemers ondermaats. Wat doet Alliander als ook zij de kans om door te werken na hun 67^ste met beide handen willen aangrijpen? Is dat gebeurd? „Ja, dat speelt weleens”, zegt Evers-Welbergen zonder uit te weiden. „Feit blijft: doorwerken moet passend zijn voor zowel de werknemer als voor de werkgever. Het is geen recht maar een mogelijkheid.” Wel wat ongemakkelijk toch voor een werkgever, nee verkopen terwijl je uitvent dat je doorwerken zo op prijs stelt? „Jawel”, zegt ze, „maar zulke moeilijke gesprekken voeren leidinggevenden natuurlijk net zo goed als het gaat om iemands ontwikkeling en functioneren. Het hoort erbij. Zolang het gesprek maar respectvol verloopt.”

Het automatisch mailtje twee jaar voor zijn AOW kreeg Jos nog niet: dat is nieuw beleid. Maar zijn managers trokken hem wel aan z’n mouw en dat sterkte hem, zegt hij, in zijn plan te blijven. Ook op de werkvloer zelf is hij gewild. Michel Peelen (49), naaste collega hier in het magazijn, werkt sinds een half jaar voor Liander. Het samenstellen van gereedschappen voor monteurs doet hij „nog altijd onder begeleiding van ome Jos”, zegt hij zittend achter zijn werkblad. Want hoe gevaarlijk is die koperen uitsparing van 5 millimeter nou, tussen het kunststof kapje en de geïsoleerde kabel aan het eind van de arm van het aardingsgarnituur? Krijgen monteurs geen schok? „Joh, dat stukkie is eigenlijk nooit 5 millimeter, altijd minder”, zegt Jos. „Kan geen kwaad.”