In Austerlitz maakten de dorpelingen hun eigen vluchtplan voor als er een natuurbrand uitbreekt. ‘Bereid vlucht naar Woudenberg voor’, stond in de groepsapp

2 dagen geleden 2

Ze hadden er in Austerlitz meermaals om gevraagd bij de gemeente Zeist: wát moeten wij doen als er hier, in ons dorp midden in het bos, brand uitbreekt? Waar moeten we heen? Bij een informatieavond een paar jaar geleden was het volle bak in het dorpshuis.

Een bevredigend antwoord kwam er niet volgens Peter Harts, oud-brandweerman bij defensie. Hij zegt: „Wij wonen hier, we zien hoe droog en brandbaar het is.” En dus besloot een groep dorpsbewoners zelf een vluchtplan te maken, zélf redzaam te worden.

In de grote natuurbrand bij Venray, bijna 82 kilometer zuidelijker, zien Harts en Jake Ertan van de bosbrandwerkgroep Austerlitz de bevestiging hoe belangrijk het is voorbereid te zijn op natuurbranden. Door klimaatverandering neemt het risico op dergelijke branden in Nederland toe: al geruime tijd geldt in het hele land de hoogste fase 2. De brandweer waarschuwt: „Een natuurbrand kan zich in droge periodes snel en onvoorspelbaar ontwikkelen, zeker bij harde wind.”

Ertan laat een app zien van 25 juli, die de taskforce van de bosbrandwerkgroep verstuurde aan zeshonderd dorpelingen (van de 1.850): „Er is brand bij de Grensweg Driebergen-Rijsenburg. Mogelijk gevaar voor Austerlitz. Bereid vertrek richting Woudenberg voor. Volg uw vluchtplan, zet uw vluchttas klaar en informeer huisgenoten en buren. Luister naar RTV Utrecht. Blijf kalm.” En de disclaimer: „Volg altijd de instructies van de hulpdiensten.”

Een ‘luciferbos’

Het was uiteindelijk niet nodig om te vluchten, maar het was „wel even spannend”. Ze laten de kaart van Austerlitz zien: een stukje bebouwing omringd door een beschermd bos. Er is één weg dwars door het dorp, met aan een van de twee uiteinden de brandput waar de brandweer water zal bijtanken, waardoor de ruimte om daar te passeren beperkt is. Aan bewoners wordt geadviseerd per fiets of te voet te vluchten en bospaadjes te kennen.

Ertan zegt: „Wat je niet wilt is dat mensen zomaar gaan lopen door het bos.” Harts: „Je zag het gisteren in Limburg, doordat de wind van richting verandert kan de brand ook van richting veranderen.” Ertan: „Je zag in Spanje wat er gebeurde toen mensen gewoon maar gingen rijden.”

Kaartje met verzamelplekken

Alle 825 huishoudens hebben voor in de meterkast een vluchtkaart gekregen. Met aan de ene kant een stappenplan: vlucht zodra je kan, help anderen waar je kan, volg instructies van de hulpdiensten. Met de adressen van de verzamelplekken in Zeist, Woudenberg en Driebergen. Met de instructie om 112 te bellen. En de belangrijkste instructie: blijf kalm.

Ter grootte van een creditcard en opvouwbaar is er een ‘persoonlijk vluchtplan’ waarop belangrijke telefoonnummers kunnen worden ingevuld, de afspraken die met kinderen en buren zijn gemaakt, wat er in de vluchttassen zit en vooral waar die staan, en wat er op het laatste moment nog in moet aan medicijnen en „waardevolle en emotionele spullen”.

Harts en Ertan hebben allebei een vluchttas klaarstaan. Harts met naast een kopie van zijn paspoort, toilettas en ondergoed ook brokken voor de hond. Ertans tas bevat een powerbank voor de laptop, en een bandenplakset en imbussleutels voor zijn rolstoel. „Ik wil niet ergens vast komen te staan.”

Pas na 90 minuten een NL-Alert

Austerlitz is altijd zelfredzaam geweest – „eigenwijs” beschrijft een boek dat twee dorpelingen schreven over de zorgcoöperatie die er werd opgericht. De dorpelingen bedachten ook een ‘meerijbankje’ voor als de bus richting station Driebergen-Zeist weer eens niet rijdt. Wie met de auto langsrijdt, geeft wachtenden een lift.

Maar het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat de bosbrandwerkgroep het werk van de hulpdiensten overneemt, zegt Harts, die als lid van de taskforce medebesluit de vlucht-app te versturen. „Wij gaan niet met hesjes op het dorpsplein staan. Als er brand is, peren wij hem ook.”

Alleen, zegt hij, als in de verste hoek weg van Austerlitz brand uitbreekt „duurt het bij de meest ongunstige omstandigheden slechts twintig minuten voor hij hier is”. De bosbrandgroep had een oefening met de gemeente en de Veiligheidsregio: „Na het begin van de brand duurde het negentig minuten voor er een NL-Alert kwam.”

Wij gaan niet met hesjes op het dorpsplein staan. Als er brand is, peren wij hem ook

Ze laten een app zien, die een ander lid van de werkgroep bouwde, met daarin de actuele temperatuur, luchtvochtigheid en windrichting. Ertan: „Dertig-dertig-dertig is een dodelijke combinatie.” Het is deze woensdagochtend vroeg 22,7 graden Celsius, de luchtvochtigheid is 67 procent, en de windkracht is 4 Beaufort (20 kilometer per uur). De komende dagen wordt het risico op brand weer „hoog”, zondag „zeer hoog”.

In de app is ook een Google-kaart gecombineerd met verschillende data: het weer, de openbare P2000-alarmmeldingen van de brandweer, satellietinformatie van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. Zo kunnen ze zien waar er branden zijn, en of deze in de buurt van Austerlitz kunnen komen.

Twee stipjes laten een uitruk van de Utrechtse brandweer elders zien. Harts scrolt naar het zuiden, en rode stippen laten de natuurbrand bij Venray zien. Ertan: „Sommige dorpelingen vinden dat we hen bang maken. Dat is niet de bedoeling. Maar maak afspraken met je buren, dan weet je waar je in het geval dat aan toe bent.”