In een intens, verhit duel richt Argentinië zich opnieuw op na een tegenslag: Engeland uitgeschakeld

Op een meter of twintig van al zijn teamgenoten zit Anthony Gordon in het gras. De knieën opgetrokken, zijn armen eromheen geslagen, het hoofd gebogen. Afgekeerd van alle blijdschap ook. De feestende Argentijnse selectie, de uitzinnige fans achter hun doel, de wit met lichtblauwe shirtjes die door de lucht zwaaien – de tengere buitenspeler kan het niet aanzien.

Lang leek hij deze woensdag de held van de natie te worden. Met zijn verrassende loopactie en een fraaie intikker bij de tweede paal zette hij Engeland na een klein uur op voorsprong, in een wedstrijd waarin de emoties voortdurend overkookten. Tot een paar minuten voor het einde leek het daarbij te blijven. New Jersey lonkte, pas de tweede WK-finale in de lange Engelse voetbalgeschiedenis.

Maar zo eindigde het niet, deze grijze middag in luchtvaartstad Atlanta. Opnieuw slaagde Argentinië erin zich in het uiterste staartje van een wedstrijd op te richten na een tegenslag, zoals ook al de drie voorgaande duels in de kruisfinales gebeurde. Een herrijzenis ingeleid door twee assists van Lionel Messi. Oog in oog met zijn aanhang steekt de Argentijnse aanvoerder lachend zijn tong uit zijn mond en balt zijn vuist.

Eigen kracht

Het is even voor drieën als Michael Buffer voor het oog van de camera’s de aankondiging van beide ploegen mag doen. Een grootheid in de Amerikaanse vechtsport, omroeper bij tal van legendarische wedstrijden in het boksen en worstelen. Voor ruim zestigduizend voetbalfans loeit hij in de microfoon de woorden die zijn handelsmerk zijn geworden. „Let’s get ready to rumble!”

Een passende aankondiging voor een ontmoeting als deze: Argentinië tegen Engeland, een confrontatie vol oud zeer. Nog altijd denken de Zuid-Amerikanen dan terug aan de Falklandoorlog van 44 jaar geleden, hun militairen die daarbij omkwamen. De Engelsen denken aan de halve finale van 1986, waarin zij mede verloren door een omstreden handsbal van superster Diego Maradona – ‘de Hand van God’.

Een avond voor de wedstrijd is daar nog weinig van te merken. Argentijnen roepen lachend „mañana” naar een Engelsman in het shirt van Aston Villa, in een kroeg komen twee Engelsen zonder reserves aan een toog gevuld met witblauwe shirtjes staan. Maar op de dag van de wedstrijd zijn die vriendelijkheden omgeslagen in hevige emoties. Voor de aftrap is het Engelse volkslied niet te horen, zo hard joelen de vele Argentijnse toeschouwers er doorheen. De Engelse fans proberen vervolgens hetzelfde.

Het kon ook bijna niet anders dan een „intense, emotionele wedstrijd” worden, zei Thomas Tuchel een dag eerder al. Toch probeerde de Engelse bondscoach dat weg te houden bij zijn spelers. In een persmoment sprak hij vol ontzag over zijn tegenstander, ondanks de moeizame wedstrijden van Argentinië tot dusver. Dat de Zuid-Amerikanen toch elke keer wonnen getuigde volgens hem van „cohesie”, de wil om voor elkaar tot het uiterste te gaan. Tuchel wilde dat doorbreken door Argentinië „onze stijl op te leggen”, zei hij. Uitgaan van eigen kracht, niet van slag raken van harde tackles of provocaties.

Dat blijkt een uitdaging, al in de eerste minuten van de wedstrijd. Bij het wisselen van de vaantjes probeert Harry Kane, de Engelse aanvoerder, Messi te omhelzen, maar draait de Argentijn snel weg. Nog in de eerste minuut gaat de sterspeler opzichtig naar de grond, op zoek naar een vrije trap, na een duel met controleur Elliot Anderson. Als dat niet gebeurt, loopt Enzo Fernández van achterin in op de Engelsman.

Meteen is de sfeer grimmig, en ontstaan opstootjes tussen het Engelse talent Jude Bellingham en enkele tegenstanders. Zoals het even later weer tot geduw en getrek komt, na een overtreding van Anderson op Messi waarvoor de scheidsrechter wel fluit. Wat door het aanhoudende geruzie nauwelijks opvalt, is hoe mager het voetbal in deze openingsfase is. Halverwege de eerste helft staan al 11 overtredingen genoteerd, maar nog geen enkel schot.

Stilte

Bijzonder effectief blijkt ook de manier waarop Engeland Messi aanpakt. De aanvaller staat zelden in positie, sluipt vaak ongezien weg uit de drukte. Maar bij Engeland is Anderson aangesteld om hem op te vangen. Hij krijgt daarbij hulp van Gordon, die telkens meteen komt toesnellen, om te voorkomen dat de beweeglijke aanvaller alsnog een andere kant kan op glippen.

Met die pressie heeft de Argentijn moeite. Meermaals slaagt hij er niet in de bal te controleren. Het leidt tot zichtbare frustratie, ook omdat Argentinië regelmatig een overtreding claimt maar die niet krijgt. Ook Engeland laat zich afleiden, door het geduw, de harde tackles. Kane reageert woedend als Argentinië een snelle ingooi van Engeland voorkomt, doordat een wisselspeler snel een extra bal het veld in gooit.  

De Engelse Anthony Gordon.

Getty Images via AFP

Pas in de tweede helft breekt het duel voorzichtig open, in eerste instantie via Argentinië, dat erin slaagt gaten te vinden in de stugge Engelse verdediging. Na rust leidt dat tot twee grote kansen in nog geen minuut tijd. Beide keren voor Julián Álvarez, aan de rechterkant voor het doel. Zijn eerste poging wordt gestopt door de Engelse doelman Jordan Pickford, de tweede eindigt hard in het zijnet.

Engeland is tot dan toe nauwelijks gevaarlijk geweest, ook omdat Argentinië een aantal uitbraken sluw verstoorde door een overtreding. Dat verandert als Kane zich laat uitzakken tot op de eigen helft, en van daar een lange bal geeft richting rechteraanvaller Morgan Rogers. De pass wordt onderschept, maar eindigt vervolgens toch bij Rogers die hard voorgeeft. Uit de rug van verdediger Nahuel Molina duikt Gordon plots op, en tikt de bal binnen.

Voor het eerst op de middag zijn de Engelse fans, in Atlanta in de minderheid, duidelijk hoorbaar, en de Argentijnse aanhang even stil. Maar de elf op het veld ogen geen moment aangedaan door de tegenslag. Zij zoeken meteen de aanval, en binnen een minuut volgt op rechts een uitbraak van Giuliano Simeone. Door een vinnige tackle kan verdediger Djed Spence hem nog net afstoppen.

Geen spijt

In de tweede drinkpauze, achttien minuten voor tijd, besluit Tuchel in te grijpen. Argentinië blijft aandringen, en kort daarvoor heeft Pickford met een knappe reflex een kopbal van invaller Nicolás González van de lijn gehaald. De Duitse trainer besluit Gordon naar de kant te halen. Zijn vervanger is Ezri Konsa, een extra verdediger.

De keuze lijkt volledig in te gaan tegen wat Tuchel een dag eerder nog benadrukte. Hij haalt zijn snelste speler naar de kant, en kiest voor veiligheid. Voor het tegenhouden van Messi en zijn teamgenoten, in plaats van het uitbouwen van de eigen voorsprong. Dat wordt een paar minuten later nog duidelijker, als hij met Daniel Burn nog een zesde verdediger het veld instuurt.

Duidelijk is dan al hoe averechts die keuzes uitpakken. In de eerste plaats omdat Engeland bij het veroveren van de bal minder aanspeelpunten hoog op het veld heeft, en er daardoor nauwelijks in slaagt om van de eigen helft te ontsnappen. Maar misschien wel net zo problematisch: door het wegvallen van Gordon op de linkerflank kan Messi nu een stuk makkelijker wegglippen uit de dekking van Anderson.

Dat gebeurt vrijwel meteen na de wissel al voor het eerst, als Messi uitzakt naar de positie van rechtsmidden. Onbedreigd kan hij van daar de bal voorgeven, waarna González maar net voorlangs komt. Met die waarschuwing wordt weinig gedaan, want een paar minuten later gebeurt het opnieuw, nu zonder gevaar. En kort daarop weer, nu wel succesvol: Messi speelt in op schaduwspits Enzo Fernández, die de bal in de verre hoek schiet.

Het momentum is vanaf dan nog nauwelijks te kantelen. Argentinië ziet zijn tegenstander wankelen, Engeland oogt uitgeteld. De blessuretijd is inmiddels ingegaan als een schot van de Zuid-Amerikanen wordt geblokt en vervolgens weer bij Messi belandt, opnieuw helemaal vrijgelaten aan de rechterkant. Zijn voorzet belandt op het hoofd van invaller Lautaro Martínez: 2-1.

Een paar minuten later laat Messi zich, zichtbaar opgelucht, op zijn knieën zakken. Hij balt zijn vuisten en schudt ze langdurig heen en weer. Even later verantwoordt Tuchel zijn keuzes voor de camera’s van de BBC. Hij heeft „nergens spijt van”, zegt hij.