In Overvecht keren jongeren zich rellend tegen de politie. De wijk probeert ze in beeld te krijgen, met hulp van een vechtsportschool

1 dag geleden 3

Een jonge versie van Mike Tyson kijkt uit op de bezoekers van The Colosseum Gym, een vechtsportschool aan de rand van de Utrechtse wijk Overvecht. Een grote poster van de bokser hangt boven de trap in de hal. In de sportschool trainen deze donderdagavond meer dan honderd mensen. Een tienermeisje is aan het sparren met een jongen van dezelfde lengte en gewicht. Ze schopt per ongeluk in zijn kruis. Hij barst in tranen uit. „Stop met huilen. Heb je een kleine piemel ofzo?”, zegt hoofdtrainer kickboksen Kevin van Heeckeren (33). 

De vechtsportschool wil jongeren uit het criminele circuit houden. In samenwerking met gemeente, politie en reclassering proberen de trainers deelnemers aan een in 2023 opgericht jongerentraject – jongeren tussen de 14 en de 23 jaar – grip te laten krijgen op hun toekomst. „Bij de intake proberen we gelijk de straatstatus te doorbreken”, zegt Danny de Vries (60), medeoprichter van The Colosseum Gym en een van de initiatiefnemers van het jongerenproject. „In de gym draait het om gelijkwaardigheid en respect, ongeacht achtergrond.”

De Vries was vroeger zelf „een straatschoffie” in Overvecht. Nadat hij werd neergestoken, was het de vechtsport die hem op het rechte pad bracht. Via een jongerenproject kon hij doorstromen naar de politie. Hij werkte vijftien jaar bij de surveillancedienst, en nog eens vijftien bij het arrestatieteam.

Regels, structuur en discipline helpen de jongeren op het rechte pad te blijven. Soms zien de trainers de jongeren, al vanaf dertien jaar, ’s avonds rondhangen met „foute jongens”. Kickboksen is een contactsport, sparren met een stoot of een trap gebeurt altijd binnen een veilige en gecontroleerde setting, zegt De Vries. In de les van Van Heeckeren geeft hij een deelnemer een corrigerende tik. „Voor sommige jongeren maakt deze fysieke ervaring meer inzichtelijk dan gesprekken zouden doen”, zegt kickbokstrainer Van Heeckeren – zelf „ook geen lieverdje geweest”.

Eenzaamheid en psychische problematiek

Het jongerentraject in de vechtsportschool is er niet voor niets: in de Utrechtse wijk Overvecht neemt jongerenoverlast de laatste jaren weer toe – na een piek in 2020 met 946 meldingen was de overlast daarna juist gedaald. In 2024 steeg het aantal politieregistraties van jongerenoverlast uit Overvecht met bijna 20 procent ten opzichte van 2022, naar 443. Dat blijkt uit de rapportage Samen voor Overvecht (2025). Een dieptepunt waren rellen die half maart plaatsvonden. Ruim vijftig jongeren hadden – waarschijnlijk via sociale media – afgesproken om naar een straat in de wijk te komen. Toen de politie na een achtervolging een verdachte scooterrijder aanhield, begonnen tientallen jongeren de agenten te bekogelen met vuurwerk, takken, stenen en glas.

Terwijl de politie wachtte op versterking van de ME, werd een stilstaande stadsbus als schild ingezet. Toen om 01.00 uur een ME-peloton arriveerde, waren de jongeren weg. Twee agenten liepen gehoorschade op door de vuurwerkknallen. Een aantal dagen later werden vier verdachten opgepakt, onder wie twee minderjarigen. Een van de meerderjarige verdachten zit nog in voorarrest.

Een vijfde verdachte werd onlangs aangehouden voor de mishandeling van een PowNed-journalist. De dag na de rellen deed de journalist met twee camerapersonen verslag van de ravage. Op beelden die PowNed deelde, is te zien hoe de achttienjarige jongen de journalist hard op het hoofd slaat. Hij gaf aan niet gefilmd te willen worden.

Uit onderzoek van het nationale programma NPLV (zie kader) en de monitorrapportage Samen voor Overvecht blijkt dat een grote groep jongeren op zoek is naar hun plek in de samenleving. In de wijk voelt ruim een op de vijf jongvolwassenen zich eenzaam of heeft psychische klachten. Sommige jongeren ervaren discriminatie of krijgen moeilijker een plek op een opleiding, zegt Sharon Dijksma, burgemeester van Utrecht, aan de telefoon tegen NRC.

De problemen treffen voornamelijk jongens in een groot gezin met één ouder, waar weinig financiële middelen zijn en weinig zicht is op wat zich op straat afspeelt. „Door drukte in huis zoeken de jongeren vertier op straat en raken ze geïsoleerd”, zegt Dijksma. 

Na de rellen heeft Dijksma een dringend verzoek ingediend voor een eigen ME-peloton in Utrecht bij minister David van Weel van Justitie en Veiligheid. Steden als Amsterdam, Den Haag en Rotterdam hebben dat al wel. Midden-Nederland heeft het ook nodig, zegt Dijksma. „Net als Utrecht kennen ook Almere en Urk behoorlijk veel jongerenproblematiek.” De „klemmende” oproep staat nog steeds, zegt Dijksma. „Als u [Van Weel] dit leest, help.”

Criminele carrière

Meer dan de helft van de risicojongeren die opgroeit in de wijk loopt risico om in de georganiseerde misdaad te belanden. Overvecht behoort bij de 10 procent wijken in Nederland met de meeste inwoners die verdacht of veroordeeld zijn voor ondermijnende delicten, blijkt uit de rapportage Samen voor Overvecht en onderzoek van platform Zicht op Ondermijning (2022).

De „criminele carrière” van de jongeren uit Overvecht begint meestal met een winkeldiefstal of verkeersovertreding, zoals rijden zonder rijbewijs. Grip krijgen op wie deze jongeren zijn is lastig: „De overlast heeft een diffuus en fluïde karakter”, vertelt Willem Zonneveld, wijkagent in Overvecht, per e-mail. De incidenten, die vaak van vorm veranderen, zijn daardoor niet makkelijk te linken aan gezichten.

Risicojongeren organiseren zich steeds vaker in tijdelijke of digitale netwerken, zoals Snapchat of Telegram. Bij de politie kijken jeugdagenten en speciale digitale wijkagenten mee in openbare onlinegroepen. Ze proberen signalen te herkennen voorafgaand aan bijvoorbeeld rellen. Het is vooralsnog niet bekend op welk medium de jongeren van de rellen in maart elkaar hebben gevonden.

De jongeren komen vaak samen op parkeerplaatsen, in winkelcentra en locaties met weinig verkeer of voorbijgangers. „Soms ontstaat een kat- en muisspel als we melding krijgen van geluidsoverlast. Zodra we arriveren maken de jongens zich snel uit de voeten”, zegt Zonneveld.

NRC ziet het ook zelf in Overvecht: er is geluidsoverlast, illegaal knalvuurwerk, in het gras bij een speeltuin liggen lege lachgastanks. Er klinkt lawaai van voorbijrazende auto’s van straatraces die worden georganiseerd nabij het winkelcentrum. Een tienerjongen gooit een steen door de glazen wand van een bushokje. Schreeuwend sprint het groepje van zo’n acht jongens weg. Ze schuilen achter een hoge flat.

Bokshandschoenen verdienen

Terug in vechtsportschool The Colosseum Gym vertelt oprichter Danny de Vries hoe de jongeren worden verleid door de belofte van snel geld, door drugs te verkopen of containers leeg te halen in de havens. Na de training staan drie tienerjongens met zichtbare tegenzin klaar om te praten over de wijk. Maar na de eerste vraag trekken ze zich terug, om niet te „snitchen” en zichzelf niet in gevaar te brengen.

Voor de training moeten de jongeren op tijd komen en schone kleren dragen. Bij goed gedrag kunnen ze bokshandschoenen of scheenbeschermers verdienen, vertelt De Vries. Zo’n vijftien jongeren per jaar verdienen op die manier een tas vol sportspullen. „Zo bouwen ze een langetermijn-mentaliteit op, om bijvoorbeeld weer naar school, werk of stage te gaan.” 

Op de vechtsportschool lopen ook twee jongens rond met een enkelband. Voor hen is een WhatsApp-groep aangemaakt, met daarin de jongen zelf en zijn ouders, een trainer en een PGA-begeleider. Als de jongen niet op tijd in de les is of na de les niet thuiskomt, wordt een wijkagent ingezet.

Dat is zo mooi aan het jongerenproject, vindt De Vries: dat de lijntjes kort zijn. Én dat jongeren leren hun agressie te reguleren. Een jongen die op zijn vijftiende was opgepakt voor handel in automatische vuurwapens, volgde het jongerentraject en is nu beheerder van alle sporthallen in Overvecht. Van Heeckeren ziet ook hoe „broederschap” ontstaat in de sportschool. „Ze nemen vrienden mee naar de gym of gaan samen paintballen.” Maar, zegt De Vries: „Er zijn ook lui die sneuvelen.”