Kinderarts Károly Illy over de sluiting van scholen: ‘Kinderen werden niet ziek van het virus, maar van de maatregelen’

1 dag geleden 3

Het adviesorgaan Outbreak Management Team (OMT) was al negen keer bij elkaar gekomen en had al negen adviezen uitgebracht. Ook over kinderen, scholen en sporten voor de jeugd. Maar toen kinderarts Károly Illy, toen tevens voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde, eens keek wie er allemaal in zaten, viel hem één ding op: geen kinderarts. „Tot mijn verbazing. Ik heb Jaap van Dissel [voorzitter OMT] gebeld en zei: ‘Is het niet slim ook iemand te hebben die verstand heeft van kindergeneeskunde?’” Vanaf dat moment zat ook Illy in het OMT, zo zei hij maandagochtend tijdens zijn verhoor bij de parlementaire enquêtecommissie Corona.

Later mailde Illy Van Dissel nog met het idee om het aantal virologen, microbiologen en infectiebestrijders te verminderen met de helft, maar Van Dissel „vond het lastig te kiezen wie eruit moest”, zei Illy. De mail van Illy verdween in de prullenbak.

Het nut van het tot driemaal sluiten van scholen en de – onder meer mentale – gevolgen daarvan voor kinderen en jongeren is een van de belangrijke onderzoeksthema’s van de commissie. Deze hele week staat in het teken van het sluiten van scholen. Illy pleitte tijdens de coronapandemie in talkshows geregeld voor het openhouden van scholen tijdens de coronacrisis. Het adviseren om de scholen te sluiten „hebben we niet gedaan omdat het zo goed was voor de kinderen. Heel veel kinderen hebben daar last van gehad, maar we deden het ter bescherming van de samenleving”, zei hij in 2022 in NRC. Tijdens die eerste fase van de crisis heerste nog het idee dat jonge kinderen nauwelijks een rol speelden in de verspreiding van het virus – dat bleek later niet te kloppen.

Het OMT adviseerde in maart 2020, in de eerste fase van de pandemie, de scholen niet te sluiten, de Federatie Medisch Specialisten (FMS) wilde dat wel. Ook veel leerkrachten maakten zich zorgen over hun gezondheid en oefenden veel maatschappelijke druk uit. Het kabinet besloot daarop tot sluiting. „Ik was daar niet gelukkig mee”, zei Illy, „vanwege de impact die dat heeft op kinderen.” Volgens Illy volgde daarna spoedoverleg met het bestuur van de FMS die „excuses maakte over hun handelswijze”. De scholen bleven uiteindelijk maandenlang dicht.

OMT ook bij tweede scholensluiting tegen

Ook bij de tweede scholensluiting adviseerde het OMT aanvankelijk tegen, vanwege de „enorme impact op de ontwikkeling en het welzijn van miljoenen kinderen in Nederland. Leerachterstanden en ongelijkheid in het onderwijs namen toe.” De sluitingen hadden grote gevolgen voor kinderen, jongeren en studenten, zei Illy. Niet alleen minder beweging en ongezonder eten (meer obesitas), maar ook gebrek aan ontwikkeling van sociale vaardigheden en gezondheidsproblemen zoals angststoornissen, somberheid, depressiviteit, suïcidaliteit, eetstoornissen en eenzaamheid. Illy: „Kinderen werden niet ziek van het virus, maar van de maatregelen.” Voor sommige kinderen was juist hun school „een veilige haven. Niet alle kinderen groeien op in een veilige omgeving. Bij Veilig Thuis kwamen minder signalen van scholen binnen over kindermishandeling.” Het gaat deels ook om blijvende mentale schade, aldus Illy.

Het hoger onderwijs bleef het langst gesloten van allemaal. Studenten zaten maandenlang thuis. „De groep tussen 15 en 25 jaar vielen tussen wal en schip”, zei Illy. „Ze hadden heel veel last van de maatregelen, terwijl ze nauwelijks last hadden van het virus. Die groep is ernstig geraakt.” In het OMT ging het vooral over basisscholen en het voortgezet onderwijs, niet over mbo, hbo en universiteiten.

Toch schreef het OMT twee maanden later dat een scholensluiting gezien de besmettingscijfers „in het uiterste geval” niet meer viel uit te sluiten. Illy ergerde zich wel aan oud-premier Rutte, die de tweede scholensluiting in een Kamerdebat verdedigde met het argument dat het nodig was om het aantal reisbewegingen te beperken – lees: de ouders thuis te houden. Illy was daar „ongelooflijk boos” over, zei hij maandag. „Je moet kinderen daar niet voor gebruiken. Wees dan flink en zeg tegen ouders dat ze hun verantwoordelijkheid moeten nemen en thuis moeten blijven.”