2 uren geleden
1
Het licht van verlichte kustgebieden houdt rifvissen wakker en zet hun nachtelijke ritme op zijn kop.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Rifvissen blijken gevoeliger te zijn voor lichtvervuiling dan gedacht: zelfs zwak kunstlicht kan de nachtrust van rifvissen verstoren. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van de Bar-Ilan University, gepubliceerd in Current Biology. Onderzoekers zagen dat blauwgroene juffertjes (Chromis viridis) minder sliepen als er ’s nachts licht in het water scheen. De vissen werden daardoor actiever, agressiever en gingen op vreemde tijden eten.
De lichtvervuiling die te zien is langs de kust komt onder andere van havens, wegen en hotels. Dat licht stopt natuurlijk niet bij de waterlijn, maar schijnt ook de zee in waar het koraalriffen (subtiel) verlicht. Voor ons lijkt die gloed misschien niet zo heel helder te zijn. De dieren die daar leven denken daar echter heel anders over.
Slapeloze nachten
Voor het onderzoek keek het team naar hoe het blauwgroen juffertje deze gloed ervaart. Dit is een kleine vis die veel voorkomt op koraalriffen. Overdag zwemt deze vis boven het koraal om voedsel te zoeken en ’s nachts schuilt hij tussen de takken van koralen. Daar slaapt de vis totdat het weer licht wordt.
De wetenschappers moesten eerst vaststellen hoe die slaap er bij deze vissen uitziet. Dat deden ze met infraroodcamera’s, slimme software, proeven in het laboratorium en een lokaal onderzoek op een rif in de Golf van Akaba nabij Israël. Het gedrag van de vissen sprak voor zichzelf: ’s nachts bewogen ze weinig en namen ze dikwijls een vaste houding aan. Ook reageerden ze minder snel op prikkels.
Daarna testten de onderzoekers wat er gebeurde als de vissen werden blootgesteld aan lichtvervuiling. De hoeveelheid licht die ze daarvoor gebruikten was niet extreem: het ging om niveaus die regelmatig ‘in het echt’ worden gemeten nabij ontwikkelde kustgebieden.
Het effect was duidelijk: de vissen konden bijna niet meer slapen. Ze zwommen vaak onrustig rond, begonnen op vreemde tijden naar voedsel te zoeken en botsten soms zelfs tegen soortgenoten op. “We zagen dat zelfs vrij lage lichtniveaus deze vissen wakker kunnen houden”, zegt professor Oren Levy van Bar-Ilan University. “Daardoor lijkt de gezondheid van hun hersencellen af te nemen.”
Beschadigde neuronen
De onderzoekers keken namelijk niet alleen naar het gedrag. Ze onderzochten ook de hersenen van de vissen. In een hersengebied dat betrokken is bij het regelen van de slaap vonden ze duidelijke aanwijzingen dat het DNA van neuronen beschadigd was geraakt. Uit het onderzoek blijkt dat de veranderingen al na enkele nachten zichtbaar waren en daarna enkele maanden aanwezig bleven.
Leestip: Het sociale leven van rifvissen brokkelt langzaam af door de verzuring van het zeewater
Dat betekent niet dat het licht zelf direct hersenschade veroorzaakt; die conclusie is te kort door de bocht. Het laat echter wel zien dat slaap heel belangrijk is voor deze vis. Als de nachtrust van de vis wordt verstoord kunnen daardoor belangrijke processen in het brein mogelijk minder goed verlopen.
Oplossingen vinden
De studie is relevant omdat steeds meer kustgebieden ’s nachts verlicht worden: volgens de onderzoekers tot ongeveer zo’n 22 procent van alle kustgebieden wereldwijd. Daardoor zou bovendien ook ongeveer 35 procent van alle beschermde zeegebieden last hebben van de gevolgen van lichtvervuiling.
Dat is niet alleen een probleem voor vissen. Eerder onderzoek van hetzelfde onderzoeksteam liet al zien dat lichtvervuiling ook invloed kan hebben op koralen: het kan de samenwerking tussen koralen en algen verstoren. Levy zegt: “koraalriffen zijn afhankelijk van veel soorten die allemaal nauw verbonden zijn met elkaar. Als lichtvervuiling ervoor zorgt dat twee van die elementen zich ineens anders gaan gedragen kan dat al snel het hele ecosysteem hard raken.”
De onderzoekers pleiten daarom voor het vinden van alternatieven voor het verlichten van kustgebieden. De meest simpele oplossing is om kustgebieden minder te verlichten. Echter is dat niet altijd een realistische optie. Daarom stellen ze ook andere oplossingen voor, zoals het installeren van lampen die niet naar zee schijnen en het plaatsen van slimme lampen die zichzelf uitzetten als er niemand in de buurt is. Een vervolgonderzoek moet uitwijzen of de effecten omkeerbaar zijn en of andere zeedieren op dezelfde manier reageren.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Hoe happen en schrapen duizenden rifvissoorten hielp ontstaan en Lelijke rifvis wordt vaker met uitsterven bedreigd – maar kan toch minder op onze bescherming rekenen . Of lees dit artikel: Koraalriffen kunnen veel meer voedsel opleveren als we ze herstellen .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
English (US) ·