Niet alleen jij zucht: een miljard meer mensen dan vroeger kampen met extreme hitte

Grote delen van West-Europa gaan deze week gebukt onder een verstikkende warmtekoepel. Voor veel mensen op aarde is dit het nieuwe normaal. Volgens een nieuwe studie blijkt zelfs dat er wereldwijd elk jaar ongeveer een miljard mensen méér zijn dan een halve eeuw geleden die met regelrecht gevaarlijke hitte kampen.

Dat de zomers heter worden, weet ondertussen iedereen. Toch is er verrassend weinig bekend over hoeveel mensen er daadwerkelijk last van krijgen. Onderzoekers van het Europese weercentrum ECMWF keken daarom naar 75 jaar aan weergegevens om de leemte op te vullen. Wat blijkt is dat hittestress niet alleen vaker en heviger toeslaat, maar ook op steeds meer plekken en gedurende een steeds langer deel van het jaar.

Niet de thermometer, maar je lichaam

De onderzoekers keken niet naar de temperatuur die je op de thermometer afleest. Ze gebruikten een maat die veel dichter bij de echte beleving van mensen ligt: een soort gevoelstemperatuur die behalve de warmte ook rekening houdt met luchtvochtigheid, wind en zonnestraling én met de manier waarop het lichaam daarop reageert. Wie de KNMI-app heeft, kent het idee al: de nieuwe ‘hittekracht’ werkt op precies dezelfde manier.

Dat onderscheid is belangrijker dan het lijkt en juist deze week merken we waarom. 33 graden in droge lucht is vervelend, maar dezelfde 33 graden in vochtige lucht voelt zwaarder aan en is veel gevaarlijker. Je zweet verdampt dan nauwelijks, waardoor je lichaam moeilijker kan afkoelen.

Overal warmer en op steeds meer plekken

Bekeken door die bril ontspringt geen enkel werelddeel de dans: overal worden de grenzen van gevaarlijke hitte vaker doorbroken dan een halve eeuw terug. En de warmte zoekt nieuw terrein op. Streken waar gevaarlijke hitte tot voor kort een onbekend fenomeen was, krijgen er nu wél mee te maken.

Aan de randen van de tropen staan er per jaar tot wel vijftig zinderende dagen extra op de teller. En het hitteseizoen rekt op: in Europa schoof het startschot van de echte hitte op van begin juni naar grofweg half mei. Pas in oktober stopt het.

De nachten zijn het grootste probleem

De heetste nachten van het jaar warmen bovendien sneller op dan de heetste dagen. Dat is gevaarlijk. Op een ’tropische nacht’, waarbij het kwik niet onder de twintig graden zakt, krijgt je lichaam geen kans om bij te komen van de hitte overdag. Dat gebrek aan nachtelijke verkoeling maakt hittegolven dodelijk, vooral voor ouderen en mensen met hart- of longklachten.

Bovendien rijgen zinderende dagen en benauwde nachten zich steeds vaker aaneen tot onafgebroken reeksen. In Europa is de kans dat een snikhete dag overgaat in een tropische nacht sinds de jaren zeventig met bijna driekwart toegenomen.

Een miljard mensen erbij

In de jaren zeventig maakte 55 procent van de wereldbevolking jaarlijks minstens negentig dagen met hoge hittestress mee; nu is dat opgelopen tot 70 procent. Het aandeel mensen dat per jaar minstens één dag van échte extreme hitte ondervindt, nam toe van 16 naar 22 procent. Tel daar de bevolkingsgroei bij op en je komt uit op zo’n miljard extra mensen die nu jaarlijks met extreme hitte worden geconfronteerd.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: