5 uren geleden
1
Vapen lijkt misschien vooral een manier om nicotine binnen te krijgen, maar volgens nieuw onderzoek gebeurt er op de achtergrond iets veel ingrijpenders. Wetenschappers zien dat e-sigaretten de activiteit van duizenden genen in het lichaam kunnen beïnvloeden. Daarbij blijkt niet alleen belangrijk hoeveel iemand vapet, maar vooral wat diegene gebruikt.
Onderzoekers van een Amerikaanse universiteit analyseerden de genactiviteit van 83 jonge volwassenen, bestaande uit vapers, rokers en niet-gebruikers. Wat direct opviel: bij vapers waren er veranderingen in de expressie van meer dan 3000 genen verspreid over het hele genoom, die bij niet-vapers en niet-rokers niet ontstonden. Bij rokers waren dit er ruim 2000 in vergelijking met niet-gebruikers.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Die veranderingen waren bovendien niet willekeurig verdeeld. Slechts een deel (ongeveer 28 procent) kon worden verklaard door hoe vaak of hoeveel iemand vapete. Een veel groter aandeel (ongeveer 67 procent) hing samen met het type smaakstoffen en het soort apparaat dat werd gebruikt. Dit suggereert dat de chemische samenstelling en het ontwerp van vape-producten een grote rol spelen in de biologische effecten.
Daar zit een smaakje aan
Vooral fruitige smaken en het gebruik van geavanceerde en hervulbare apparaten, zogeheten mods, gingen gepaard met de meest uitgesproken veranderingen in genactiviteit. Ook gebruikers van meerdere smaken tegelijk lieten opvallend sterke effecten zien.
Volgens de onderzoekers wijst dit erop dat de samenstelling van vapevloeistoffen en de technische eigenschappen van apparaten een grotere rol spelen in biologische effecten dan tot nu toe werd aangenomen. “Elke smaak lijkt unieke eigenschappen te hebben die andere biologische reacties oproepen”, stellen ze.
Wat gebeurt er in het lichaam?
Omdat e-sigaretten relatief nieuw zijn, is nog veel onduidelijk over de langetermijneffecten. Chronische ziekten ontwikkelen zich vaak pas over tientallen jaren, maar veranderingen in de activiteit van ziektegerelateerde genen kunnen vroege aanwijzingen geven van mogelijke schade.
Om die veranderingen te onderzoeken verzamelden de wetenschappers wangslijmvliescellen van de deelnemers. Met behulp van RNA-sequencing kunnen ze precies meten welke genen in een cel actief of inactief zijn. Die analyse liet zien dat vapen geen uniform effect heeft. In plaats daarvan zagen de onderzoekers een breed scala aan veranderingen in biologische processen. Die processen zijn onder meer gelinkt aan kanker, hormonale functies, spijsvertering en het zenuwstelsel.
Opvallend is dat vapers zelfs grotere variatie in genactiviteit lieten zien dan rokers, terwijl roken al langer wordt geassocieerd met schadelijke effecten op het DNA en genexpressie.
Voorzichtigere blik op ‘minder schadelijk’
E-sigaretten worden vaak gepresenteerd als een minder schadelijk alternatief voor roken, maar dit onderzoek laat zien dat het beeld complexer is. Hoewel vapes mogelijk minder verbranding en teer bevatten dan sigaretten, kunnen de effecten op genactiviteit alsnog breed en diepgaand zijn.
Leestip: Maken we met vapen dezelfde fatale fout als bij de sigaret?
De studie zet daarmee vraagtekens bij het idee dat vapen in algemene zin beoordeeld kan worden. Niet alleen de vraag of iemand vapet lijkt relevant, maar vooral ook wat er precies wordt ingeademd. Volgens de wetenschappers is dat erg belangrijk voor beleidsmakers. Smaakstoffen en moderne apparaten zouden namelijk een veel grotere invloed kunnen hebben op de biologische impact dan eerder werd gedacht.
De onderzoekers benadrukken dat er nog veel onbekend is, maar zijn inmiddels gestart met vervolgonderzoek naar welke chemische stoffen in vapevloeistoffen precies verantwoordelijk zijn voor de veranderingen.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
English (US) ·