Ook Trumps nieuwste heffingen blijken illegaal: rechter zet streep door mondiaal tarief van 10 procent

Het Internationaal Handelshof (Court of International Trade) in de VS heeft een streep gezet door de meest recente reeks invoerheffingen die president Donald Trump heeft opgelegd. Een mondiaal tarief van 10 procent op nagenoeg alle Amerikaanse import, bedoeld als alternatief voor het eerder dit jaar door het Amerikaanse Hooggerechtshof afgeschoten pakket van zogenoemde ‘wederkerige heffingen’, blijkt geen juridische basis te hebben.

Dat blijkt uit een donderdag verschenen vonnis van het handelshof. Het is nog niet duidelijk hoe vergaand de uitspraak is: het hof blokkeert alleen de inning van heffingen op producten die twee kleine bedrijven invoeren en ontheft enkele Amerikaanse staten die naar de rechter waren gestapt van de plicht ze te innen. Algemeen wordt verwacht dat het Witte Huis in beroep zal gaan tegen de uitspraak.

Nadat Trumps vorige heffingen onwettig werden verklaard – in totaal moeten de VS 166 miljard dollar aan onterecht geïnde importheffingen terugbetalen – stelde de president op 20 februari direct een nieuwe reeks invoerheffingen in op basis van artikel 122 van de Handelswet uit 1974. Dat mag de president alleen maar doen als er sprake is van „grote en ernstige tekorten op de betalingsbalans”. Zo’n tekort ontstaat als een land in een bepaalde periode meer betaalt aan het buitenland dan het in diezelfde periode ontvangt uit het buitenland. Trump koppelde zijn eerdere heffingen nog aan het handelstekort dat de VS met landen hebben.

Twee van de drie rechters van het Handelshof hebben nu bepaald dat er geen sprake is van „grote en ernstige tekorten” op de betalingsbalans. Daarmee vervalt de wettelijke basis voor de nieuwe heffingen. Die waren sowieso maar tijdelijk en beperkt in hoogte: de president zou maximaal 15 procent mogen heffen voor een periode van 150 dagen. Daarna moet het Congres de heffingen goedkeuren, anders vervallen ze. De deadline daarvoor verloopt op 23 juli.

Lees ook

Om de handelsoorlog van Trump goed te begrijpen, moeten we ver terug in de tijd. ‘Hij boekt geen enkele overwinning’

De regering-Trump blijft intussen zoeken naar nieuwe gronden om heffingen op te kunnen leggen aan andere landen. Trumps handelsgezant Jamieson Greeg zou de afgelopen weken naarstig op zoek zijn gegaan naar dergelijke gronden. Hij heeft opdracht gegeven tot allerlei onderzoeken op basis waarvan de VS hopen te kunnen aantonen dat andere landen de VS benadelen. De verwachting is dat die onderzoeken in juli zijn afgerond, zodat de president bij het vervallen van de ‘artikel 122’-heffingen opnieuw invoerheffingen kan opleggen aan landen.

Donderdagavond heeft Trump – na een telefonisch onderhoud met EU Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen – gedreigd om de handelsdeal die hij vorig jaar augustus met Europa sloot op te blazen als Europa „zich niet aan de gemaakte afspraken houdt”. Volgens Trump zou de EU de heffingen op Amerikaanse goederen terugbrengen naar 0, terwijl de VS een tarief van 15 procent op Europese export naar de VS zou hanteren. De EU krijgt nu tot 4 juli de tijd zich aan de afspraken te houden, anders gaan de heffingen weer omhoog, dreigt Trump.

Komende week reist de Amerikaanse president af naar Beijing voor een ontmoeting met de Chinese president Xi Jinping. Ook daar zal de onderlinge handel tussen de twee machtsblokken op de agenda staan. De laatste rechterlijke tegenvaller van Trump zal zijn onderhandelingspositie met Xi niet sterker maken.

De heffingen van Trump waren oorspronkelijk bedoeld om uitvoer naar de VS onaantrekkelijker te maken. Ook wilde hij internationale bedrijven stimuleren om fabrieken te bouwen in de VS. De rekening van de heffingen ligt echter niet bij de buitenlandse bedrijven: het zijn Amerikaanse importerende bedrijven die de heffingen moeten betalen aan de douane. Daarmee wordt de prijs van producten in de VS hoger. De inflatie is sinds de invoerheffingen van kracht werden dan ook opgelopen. Tienduizenden bedrijven hebben zich inmiddels gemeld bij een vorige maand geopende website om de heffingen terug te eisen.

Liveblog Economieblog

UvA en VU koppelen onderwijssystemen los na ShinyHunters-hack, maar onderwijs gaat door