Ouders van geëuthanaseerde Milou (17) eisen namen van kritische psychiaters

Opnieuw is controverse ontstaan over de euthanasie van de zeventienjarige Milou in 2023. In een kort geding, dat 18 augustus dient, eisen de ouders dat het OM de namen bekendmaakt van de psychiaters en artsen die een vertrouwelijke brief schreven aan de topman van het OM. Daarin steunden de medici de „suggestie” om de mogelijkheid te onderzoeken van een „verkennend strafrechtelijk onderzoek” naar de euthanasie van Milou. Het kort geding is onderdeel van een lopende tuchtklacht van de ouders tegen deze briefschrijvers, waarvan zes namen nog onbekend zijn.

De brief, van 29 april 2024, is al twee jaar onderwerp van discussie en ruzie onder artsen en medisch juristen. Doel van de vijf pagina’s tellende brief, waarvan het bestaan in juli 2024 in een interview in NRC met psychiater en mede-ondersteuner Damiaan Denys onthuld werd, was volgens Denys een oproep tot meer behoedzaamheid bij euthanasie bij psychisch lijden, met name bij jongeren. Eén alinea in de brief verwijst naar de casus van een zeventienjarige als voorbeeld van hun bezorgdheid. Daarbij worden de namen van Milou en die van de uitvoerend euthanasie-arts en psychiater Menno Oosterhoff niet genoemd. Wel is de zaak, door alle mediaoptredens erover, eenvoudig herleidbaar tot die van Milou.

De Volkskrant schrijft dinsdag dat de ouders volgens hun advocaat Richard Korver destijds diep geraakt werden: „De brief kwam in de openbaarheid, terwijl ze in diepe rouw waren over hun overleden dochter.” Ook Oosterhoff, die geen partij is in het kort geding en de tuchtklacht van de ouders, komt aan het woord. Opvallend genoeg was hij het zelf die de brief naar buiten bracht. Hij kreeg, als betrokkene, de brief met zwartgelakte namen van het OM en deelde hem vervolgens met dagblad Trouw.

Het OM en de briefschrijvers hadden het bestaan van de vertrouwelijke brief alleen benoemd als aanleiding voor een gesprek over hun zorgen over de euthanasiepraktijk. De publieke ophef daarover begon pas toen via Oosterhoff, zo bevestigt hij, Trouw de inhoud van de brief onthulde onder de kop: ‘Psychiaters eisen strafrechtelijk onderzoek naar euthanasie van Milou’. Die kop werd later gerectificeerd omdat van zo’n eis geen sprake was. In de maanden daarna ontspoorde de ruzie binnen en buiten de beroepsgroep in het publieke debat.

Over zijn besluit om de gehele inhoud van de brief van de artsen aan het OM toentertijd te delen, zegt Oosterhoff in de Volkskrant: „Ik heb het OM expliciet gevraagd of de brief vertrouwelijk was en of ik hem geheim moest houden. Daarop is duidelijk gezegd dat dat niet het geval was.”

Lees ook

Vaker euthanasie bij jonge mensen wegens psychisch lijden – en psychiaters zijn er tot op het bot verdeeld over

Brief als signaal van zorgen

Daarover heeft het OM een heel andere lezing, blijkt uit een tien pagina’s tellende brief aan het medisch tuchtcollege, onderdeel van de lopende tuchtzaak en in bezit van NRC. In die brief, al sinds december vorig jaar onderdeel van het tuchtklachtdossier, schrijft het OM dat de omstreden brief van de psychiaters met toestemming van de schrijver aan Oosterhoff is verstrekt. Maar het OM benadrukt daarbij: „Daarbij is aan de heer Oosterhoff nadrukkelijk medegedeeld dat de brief niet openbaar werd gemaakt.”

Ook benadrukt het OM meermaals dat de briefschrijvers nooit om een strafzaak tegen de ouders van Milou of Oosterhoff hebben gevraagd, laat staan geëist: „De brief is door het Openbaar Ministerie niet opgevat als een verzoek van briefschrijver zelf (of van de ondersteuners van de brief) om een strafrechtelijk onderzoek te starten. De brief is begrepen als signaal dat er zorgen bestaan rond euthanasie bij psychisch lijden in relatie tot minderjarigen. Dat was vervolgens ook de reden voor het Openbaar Ministerie om een kleine delegatie de brief mondeling te laten toelichten.”

Die kleine delegatie bestond uit de psychiaters Damiaan Denys en Jim van Os, twee van de twaalf ‘ondersteuners’ van de brief. Zij storen zich eraan dat de intenties van hun brief volgens hen opnieuw in een krant eenzijdig en verkeerd worden uitgelegd.

Van Os: ‘Ik vind het vooral heel jammer dat het nu weer hier over gaat, terwijl de discussie al zo veel verder is, wat gelukkig ook tot constructieve dingen leidt.’

Denys: ‘Inmiddels is er brede steun onder hoogleraren voor de strekking van onze brief van toen: dat de behoedzaamheid onder druk staat en dat euthanasie onder jongeren zelfs werd gepropageerd. De beroepsvereniging erkent dat inmiddels ook.’

Onlangs maakte de voorzitter van een commissie van de beroepsvereniging die de richtlijnen voor euthanasie bij psychisch lijden herziet, in NRC bekend dat de regels worden aangescherpt. Bij de verplichte second opinion voor een euthanasieverzoek, moet voortaan een multidisciplinair team van deskundigen meekijken. Op dit moment buigt de richtlijnencommissie zich ook nog over mogelijk aanvullende eisen voor euthanasie bij jonge psychische patiënten.

Menno Oosterhoff, fervent tegenstander van aangescherpte richtlijnen, houdt vast aan de betekenis die hij zelf aan de kritische brief van de psychiaters geeft. De schriftelijke uitleg van het OM aan het tuchtcollege, zegt hij niet te kennen. Nadat die hem is voorgelezen, zegt hij: „Dat kan het OM wel zeggen, dat de briefschrijvers geen strafklacht wilden, maar dat staat er wel.”

Lees ook

De dood voelde als een uitweg voor haar patiënt, en ze wilde helpen. Maar daarmee overtrad de huisarts de wet. ‘Ik heb een fout gemaakt’