Schiphol kiest drie grondafhandelaars en breekt met prijsvechtersmodel

Schiphol heeft dinsdag drie bedrijven geselecteerd die vanaf 2027 de bagage- en vliegtuigafhandeling op de luchthaven mogen verzorgen. Het gaat om KLM Ground Services, het Nederlandse bedrijf Viggo en Dnata, eigendom van Emirates.

De drie bedrijven behaalden de hoogste scores op vijf vooraf vastgestelde criteria, waaronder dienstverlening, werkgeverschap en samenwerking, en krijgen een concessie voor zeven jaar. Op de luchthaven werd reikhalzend uitgekeken naar deze gunning.

De aanbesteding van de grondafhandeling vertegenwoordigt een totale waarde van naar schatting 2,6 miljard euro (over de hele contractperiode). Het gaat om het werk op het platform rond de vliegtuigen en in de bagagekelders, maar niet om bijvoorbeeld het inchecken van passagiers.

Met de keuze verdwijnen drie partijen van de luchthaven: Aviapartner, Menzies en Swissport. Hun medewerkers, naar schatting 1.000 tot 1.500 mensen, kunnen overstappen naar een van de overblijvende afhandelaars met behoud van hun arbeidsvoorwaarden. In totaal werken pakweg 4.500 mensen in de grondafhandeling.

Schiphol wil niet zeggen of ook nieuwe (buitenlandse) bedrijven die nu nog niet actief zijn op de luchthaven, hebben deelgenomen aan de aanbesteding. Vooraf vreesden de vakbonden dat nieuwkomers de onrust onder het personeel nog meer zouden vergroten.

De gunning is nadrukkelijk voorlopig. Pas wanneer er geen bezwaar wordt gemaakt, wordt zij naar verwachting in het derde kwartaal van 2026 definitief. De nieuwe samenwerkingen moeten in het tweede kwartaal van 2027 van start gaan.

Einde aan prijsconcurrentie

De ingreep markeert een breuk met het beleid dat Schiphol jarenlang tot de goedkoopste luchthaven van Europa moest maken. In dat model dongen grondafhandelaars, maar ook schoonmakers en beveiligers periodiek mee naar contracten via openbare aanbestedingen. Daarbij won doorgaans de aanbieder met de laagste prijs.

Lagere tarieven voor grondafhandeling vertaalden zich in lagere kosten voor de luchtvaartmaatschappijen, maar voor het personeel ontstond een uitputtende concurrentieslag. De vakbonden noemden die strijd steevast de ‘race naar de bodem’. Bedrijven die een contract binnen enkele jaren weer konden verliezen, hadden weinig prikkels om te investeren in stabiele roosters of goede arbeidsomstandigheden.

Na de chaos van de zomer van 2022, met lange rijen en geschrapte vluchten door personeelstekorten, besloten Schiphol – en het kabinet – om het aantal facilitaire bedrijven terug te dringen. De aanbesteding volgt op een besluit van de minister van Infrastructuur en Waterstaat om de markt te reguleren. De geselecteerde bedrijven worden onder meer verplicht vaker materieel te delen en te investeren in duurzaamheid.

„In het oude model met een open markt was het onvoldoende mogelijk om duidelijke eisen te stellen aan partijen. Dat doorbreken we nu”, aldus Patricia Vitalis, operationeel directeur (chief operating officer) van Royal Schiphol Group.

Lees ook

Beveiliging, schoonmaak, bagage: Schiphol wil einde aan de chaos en wildgroei. Maar de luchthaven heeft ‘geen goed zicht op wat er echt gebeurt’

‘Belangrijke stap’

Vakbond FNV, die zich jarenlang tegen het prijsmodel op Schiphol keerde, noemt de ingreep een historische stap. Volgens de bond leiden drie afhandelaars in plaats van zes tot een lagere werkdruk, betere roosters en meer rust op de werkvloer.

„Met drie afhandelaren in plaats van zes kan het werk veel beter over de dag worden verdeeld”, aldus Stijn Jansen, bestuurder van FNV Luchtvaart. De bond wees er eerder op dat voor het eerst een bezettingsnorm is afgesproken; zo moet een groot, intercontinentaal toestel (widebody) door minimaal vier medewerkers plus een leidinggevende worden afgehandeld. Verder is een convenant met aanvullende cao-afspraken getekend voor de overgangsfase.

Winnaars en verliezers

Voor KLM Ground Services, met een geschat marktaandeel op Schiphol van rond de 45 procent, is de gunning van groot belang: als hubmaatschappij is KLM afhankelijk van snelle en betrouwbare afhandeling. Het bedrijf verloor de afgelopen jaren juist terrein als afhandelaar voor derden. Eerst vertrok Air France-KLM-dochter Transavia naar Viggo, vorig jaar volgden Delta en Air France. Dat verklaart mede waarom Viggo al langer als kanshebber gold. Dnata, dat al zeven decennia op Schiphol actief is, behoudt eveneens zijn positie.

De winnende partijen reageerden dinsdag nog niet inhoudelijk op de uitslag. Ook de drie verliezers onthielden zich vooralsnog van commentaar. In aanloop naar het besluit viel bij Aviapartner een berustende toon te horen. „Dat Schiphol het aantal spelers terug wil brengen, is wat ons betreft logisch. De afgelopen jaren was het soms lastig voor ons, omdat we niet de goedkoopste waren”, zei Erik de Goeij van Aviapartner, dat op Schiphol onder meer British Airways en Vueling afhandelt, eerder in een reactie aan De Telegraaf.

Aan Menzies werden vanwege een stabiel personeelsbestand juist goede kansen toegedicht, wat de uitkomst voor dat bedrijf des te onverwachter maakt.

Naar de rechter

Of het bij deze teleurstelling blijft, is onzeker. De vertrekkende bedrijven stappen mogelijk nog naar de rechter. Dat de gunning voorlopig is, is daarbij van belang: tegen een voorlopige gunning staat de mogelijkheid van bezwaar open, en alleen als dat uitblijft, maakt Schiphol de gunning definitief.

Het scenario kent een precedent. Bij de aanbesteding van de beveiliging, die ook de afgelopen maanden speelde, spanden de twee verliezers, G4S en CTSN, rechtszaken aan tegen Schiphol. Zij verloren. Op 4 november 2025 oordeelde de rechtbank dat Schiphol correct had gehandeld. De juridische procedures vertraagden de voorbereiding en droegen bij aan de onrust op de werkvloer.

Voor de duizenden grondmedewerkers begint nu een onzekere periode. Schiphol benadrukt dat door de reorganisatie geen werk verloren gaat en dat medewerkers van de verliezende partijen via een gezamenlijke mobiliteitspool kunnen overstappen met behoud van salaris, contracttype en dienstjaren.