Spijt is voor later? Misschien juist niet: spijtgevoelens nemen af naarmate we ouder worden

Spijt voelt vaak het zwaarst vlak nadat iets is gebeurd. Maar net als een foto die langzaam vervaagt in de zon, lijken ook onze grootste misstappen met de jaren minder scherp te worden. En vooral ouderen hebben met name spijt van de dingen die ze níét hebben gedaan.

Nieuw onderzoek van internationale wetenschappers laat zien dat leeftijd en tijd invloed hebben op hoe we terugkijken op beslissingen uit het verleden. Zo blijken oudere volwassenen minder recente spijtgevoelens te ervaren dan jongere volwassenen. Ook kijken ze milder terug op fouten en gemiste kansen uit het verleden.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

“Spijt hebben is een veelvoorkomend gevoel. Vrijwel iedereen krijgt wel eens te maken met spijt in het persoonlijke of professionele leven, van trouwen met de verkeerde persoon tot het niet afmaken van een opleiding”, zegt hoofdonderzoeker Julia Nolte van de Tilburg Universiteit. “Het goede nieuws is dat die ervaring van spijt voor veel mensen minder negatief wordt naarmate ze ouder worden.”

Tijd heelt

Voor het onderzoek ondervroeg het team negentig Amerikaanse volwassenen tussen de 21 en 89 jaar. De deelnemers moesten maximaal vijf recente spijtgevallen uit het afgelopen jaar opnoemen en vijf gevallen van langer geleden. Daarna gingen de onderzoekers dieper in op de emoties achter die ervaringen.

De deelnemers beoordeelden hun spijtgevoelens onder meer op basis van hoe lang geleden de gebeurtenis plaatsvond, welke emoties die opriep en in hoeverre ze het gevoel hadden nog controle te hebben over de situatie of hun gevoelens daarover. Daarnaast beschreven ze hoe ze met die spijt omgaan en hoe ze in de toekomst met vergelijkbare situaties zouden omgaan.

De onderzoekers ontdekten dat oudere volwassenen niet alleen minder recente spijt rapporteerden, maar dat die gevoelens ook minder intens waren. Waar jongere volwassenen vaker bleven hangen in boosheid of frustratie over een verkeerde keuze, leken ouderen meer afstand te kunnen nemen van zulke ervaringen.

Spijt van wat je niet hebt gedaan

Opvallend was ook dat oudere volwassenen vaker spijt hadden van dingen die ze niet hadden gedaan, dan van verkeerde beslissingen die ze wel namen. Gemiste kansen, zoals een droom die nooit werd nagejaagd of een belangrijk gesprek dat nooit werd gevoerd, bleken zwaarder te wegen dan concrete fouten.

Volgens Nolte is meer onderzoek nodig om precies te begrijpen waarom de ervaring van spijt verandert met de leeftijd. Mogelijk speelt levenservaring een rol, maar het kan ook gaan om verschillen tussen generaties.

Daarnaast zou vervolgonderzoek kunnen uitwijzen of spijt voor jongere en oudere volwassenen dezelfde functie heeft. “Er wordt vaak aangenomen dat spijt ons helpt om in de toekomst betere keuzes te maken”, zegt Nolte. “Maar oudere volwassenen halen mogelijk ook andere voordelen uit spijt, zoals een kans om te reflecteren of betekenis te zoeken.”

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: