Steunbetuigingen bij zwaarbeveiligd bezoek Reza Pahlavi aan Tweede Kamer, maar ook tegenprotest. ‘Wonden uit verleden worden weer opengetrokken’

Vanaf 13.00 uur is de ingang van de Tweede Kamer versperd. Zo’n tachtig Pahlavi-supporters, gekomen uit onder meer Zweden, Noorwegen en Duitsland, wachten bij de entree. Ze zijn gekomen voor een bezoek van Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah, die spreekt met de commissie Buitenlandse Zaken. Dat gesprek is onderdeel van een rondetafelgesprek dat de commissie organiseert met Iraanse oppositievertegenwoordigers en experts. Eerder op de middag was een honderdtal Pahlavi-supporters met spandoeken en vlaggen naar het Malieveld getrokken.

De bijeenkomst met Pahlavi is besloten, de supporters weten dat ze niet naar binnen mogen. Een van hen zegt dat het genoeg is om te laten zien dat ze komen opdagen. „We zijn hier om onze sjah te steunen.”

De grote groep Pahlavi-supporters gaat het gebouw van de Tweede Kamer binnen, waar extra streng wordt gefouilleerd. Broekspijpen worden opgerold, spelden en vlaggen mogen niet mee naar binnen. Het is een nieuw protocol vanwege Pahlavi, vertelt een beveiliger.

Die beveiliging is nodig omdat er ernstige dreigingen zijn tegen Pahlavi. Hij positioneert zich als oppositieleider in ballingschap. Vooral sinds de protesten die in januari 2026 uitbraken, presenteert hij zich als de leider die Iraniërs kan verenigen tegen het huidige regime.

Voorstanders van een democratisch Iran organiseerden maandagmiddag een demonstratie op het Malieveld ter ondersteuning van de Iraanse Reza Pahlavi .

Foto Lina Selg/ANP

Verschillende minderheden in Iran voelen zich niet door hem vertegenwoordigd. Zestien Iraanse organisaties, onder meer van Balochi’s, Koerden, Arabieren, Turkmenen en linkse Iraniërs in Nederland, schreven in een brandbrief aan de Tweede Kamer: „Voor veel mensen in Iran roept de naam Pahlavi geen herinnering op aan vrijheid, maar aan een autoritaire staat.”

Woordvoerder Cameron Khansarinia van Reza Pahlavi benadrukte dat de sjah niet voor zichzelf pleit, maar voor een democratisch proces waarin mensen hun eigen toekomst kunnen kiezen.

Rommelige aanloop

Aan het rondetafelgesprek ging bovendien een rommelige procedure vooraf. De commissie wilde al langer spreken met een breed palet aan Iraanse oppositievertegenwoordigers. Twee weken eerder kwam daar een verzoek tussen van VVD’ers Ulysse Ellian en Nicole Maes, die vroegen om Pahlavi via een bijzondere procedure eerder te ontvangen. Pahlavi zou die week toch al in Europa zijn.

Om hem niet als enige gast een podium te geven, stelde Pro-Kamerlid Kati Piri voor het volledige rondetafelgesprek naar dezelfde maandag te verplaatsen. Kort daarna werden alsnog extra sprekers uitgenodigd, onder wie vertegenwoordigers van Iraanse minderheden.

Een reden waarom Pahlavi controversieel is, is dat hij zich niet expliciet heeft gedistantieerd van de SAVAK, de geheime dienst van zijn vader, die politieke tegenstanders gevangenzette en martelde. Pahlavi zegt zelf dat hij wil worden beoordeeld op zijn eigen daden, niet op die van zijn vader. Toen op een video te zien was dat aanhangers van Pahlavi met SAVAK-spandoeken en T-shirts rondliepen, reageerde hij dat ze dat symbool niet meer moeten gebruiken. Een expliciete veroordeling van de SAVAK sprak hij niet uit.

Dat verleden haalt met zijn komst oude pijn naar boven, vertelt politicoloog Sepideh Orafa, voorzitter van Jong Iraans Nederland. Ze zag als driejarige de littekens op het been van haar vader, die vijf jaar gevangenzat onder de sjah. „Zo kwam ik erachter wat martelingen betekenen”, zegt ze. „Voor mij en veel Iraanse Nederlanders worden de wonden weer opengetrokken door zijn komst naar de Kamer.”

Bij het publiek in de Tweede Kamer ontstond enige onrust, waarbij aanhangers van Pahlavi verwensingen riepen naar vertegenwoordigers van Iraanse minderheidsgroepen. Toen de besloten zitting begon werden alle mensen naar buiten geleid.

Foto Phil Nijhuis/ANP

Ook is er kritiek dat Pahlavi zonder andere Iraanse vertegenwoordigers met het parlement in gesprek wilde, iets wat hij bij de griffier had aangevraagd. Dat verzoek kwam doordat de uitnodiging oorspronkelijk alleen aan Pahlavi was gestuurd, vertelt Khansarinia. Maar bij Nahal Abadi, eveneens van Jong Iraans Nederland, schiet dat in het verkeerde keelgat: zij heeft weinig vertrouwen dat Pahlavi in de toekomst ruimte geeft aan minderheden. „Hij kan nu niet met andere oppositieleden aan tafel zitten, vanwege veiligheidsredenen”, zegt ze. „Maar in de toekomst van Iran moet hij dat wel kunnen. Als hij dat nu al niet kan, hoe wil hij dat dan in Iran gaan doen?”

Confrontatie in de gang

Zo druk als het buiten is met Pahlavi-supporters, zo rustig is het bij het rondetafelgesprek zelf. Alleen Kamerleden Fatihya Abdi (Pro), Ulysse Ellian (VVD), Nicole Maes (VVD) en Don Ceder (CU) zijn aanwezig. D66 laat aan NRC weten dat de partij erbij had willen zijn, maar dat het agendatechnisch niet uitkwam.

Ook op de publieke tribune is het rustig, enkele Iraniërs zitten er wanneer Abdullah Mohtadi, leider van de Iraans-Koerdische partij Komala, via een videoverbinding het parlement te woord staat. Kamerlid Fatihya Abdi vraagt hem hoe hij aankijkt tegen de uitspraak van Pahlavi, die de Koerdische leider eerder een separatist noemde. Mohtadi ontkent dat de Koerden separatistisch zijn: „Iran is een multi-etnisch land, met verschillende religies en talen. We hebben duidelijk gemaakt dat we geen separatisten zijn. We willen een democratisch Iran en streven onze rechten na binnen dat land.”

Om 16.00 uur gaan de gordijnen dicht. Voorzitter Jesse Klaver verzoekt de aanwezigen de zaal te verlaten voor het besloten gedeelte met Pahlavi, waar alleen Kamerleden bij mogen zijn.

Inmiddels is het op de gang bij de commissiezaal druk met tientallen Pahlavi-supporters. Wanneer de Koerdische Iraniërs de commissiezaal verlaten, moeten ze langs de Pahlavi-menigte. De groep Pahlavi-aanhangers begint „boe” te roepen tegen de bezoekers die voor Mohtadi waren gekomen. Ze scanderen „king Pahlavi” en maken vredestekens en gebalde vuisten. „Schaam je”, roept een Pahlavi-supporter, een kreet die door de rest van de groep wordt overgenomen. Enkelen roepen tussendoor „terrorist!” naar de Koerdische aanwezigen. De politie houdt de grote groep weg bij de kleine groep Koerdische supporters.

Dan begint de besloten sessie met Pahlavi. Iedereen wordt verzocht het Tweede Kamergebouw te verlaten.