Tachtig jaar en nog altijd hip: Italiaanse scooter Vespa staat voor stijl, elegantie en la dolce vita

De zinderende hitte in de Italiaanse hoofdstad weerhield duizenden Vespa-liefhebbers er niet van om zaterdag te verzamelen voor een bonte verjaardagsparade ter ere van acht decennia Vespa. Naar schatting 25.000 scooters uit 67 landen reden door de straten van Rome. Sommige fans reden op vintage exemplaren uit hun geboortejaar, anderen op modernere versies, en velen in bijpassende kleding en met hun nationale vlag, of met vlaggen en stickers van hun lokale Vespa-club. Voor gepassioneerde eigenaren is een Vespa duidelijk niet zomaar een scooter, maar een heuse levensstijl.

„We vieren deze tachtigste verjaardag in Rome, omdat deze stad als eerste begreep dat de Vespa kosmopolitisch is”, zegt Paolo Pezzini, persverantwoordelijke van fabrikant Piaggio Group. Vespa kwam op de markt in 1946 en belichaamde de Italiaanse economische boom, de heropleving vlak na de Tweede Wereldoorlog. De elegante scooter met de getailleerde lijn – ‘vespa’ is Italiaans voor wesp – stond voor stedelijke mobiliteit, vrijheid én emancipatie, zegt Pezzini. „Je kan er makkelijk op gaan zitten met een lange rok of jurk. Deze scooter werd ontworpen om gebruiksvriendelijk te zijn voor vrouwen en betekende veel voor hun mobiliteit en zelfstandigheid.”

Het bedrijf Piaggio, opgericht in 1884 door de twintigjarige Rinaldo Piaggio in Sestri Ponente (Genua), begon met de productie van luxe scheepsuitrusting en breidde vervolgens uit naar onder meer treinwagons, bestelwagens, touringcars, motoren en trams. Later volgden vliegtuigen en watervliegtuigen, en steeds meer nieuwe fabrieken. In 1917 kocht Piaggio een nieuwe fabriek in het Toscaanse Pisa en in 1924 een vestiging in Pontedera, in de buurt van Pisa, aanvankelijk gericht op de luchtvaartproductie van het merk.

In de jaren voor de Tweede Wereldoorlog was Piaggio een van de grootste vliegtuigfabrikanten in Italië. Om die reden werden de fabrieken in Genua, Finale Ligure en Pontedera doelwitten tijdens de oorlog.

Betaalbaar vervoer na de oorlog

De zonen van Rinaldo Piaggio, Enrico en Armando, begonnen na de oorlog met het herstel van de industriële productie. Enrico richtte zich op betaalbaar individueel vervoer in een land dat net uit de oorlog kwam, en werkte samen met luchtvaartingenieur Corradino D’Ascanio aan de ontwikkeling van een scooter. Toen Enrico Piaggio het prototype zag, met zijn brede middenstuk en smalle taille, riep hij uit: „Het lijkt wel een wesp!” De Vespa was geboren.

Deze oude reclameposter laat zien dat je ook in een jurk of rok op een Vespa kan.

In 1953 brak de elegante scooter door in Hollywood. In de romantische komedie ‘Roman Holiday’ storten de filmsterren Gregory Peck en Audrey Hepburn zich op een Vespa in de verkeerschaos van Rome. De motorfiets kreeg dankzij de film een iconische status, en stond vanaf dat moment symbool voor de herwonnen vrijheid en romantiek in de naoorlogse periode. Bij marktkraampjes in Rome worden vandaag de dag nog steeds oude zwart-witfoto’s van Hepburn en Peck op een Vespa verkocht. Sindsdien dook de scooter al op in meer dan tweeduizend films en tv-series.

Europese goede smaak

Op de verjaardagparade in Rome is ook Vespa-club ‘Vacanze Romane’ – de Italiaanse titel van de Hepburn-film – vertegenwoordigd, een club uit de provincie Rome. Clublid Mario Durigon wacht bij de start, in de schaduw van een pijnboom, naast een turkooizen Vespa uit 1969, zijn geboortejaar. „Ik ben met haar tot in het Duitse Dresden gereden, waar mijn dochter woont, over de Alpen en de Apennijnen. Deze Vespa is onverwoestbaar”, zegt Durigon, die de scooter ‘Betta’ heeft genoemd, naar zijn vrouw. „Ze hebben hetzelfde karakter: ze zijn allebei sterk en ze laten je nooit in de steek.”

Volgens Alex Cohn, eigenaar van een Vespa-winkel uit het Californische San Diego, staat Vespa in de VS ook decennia na die film nog altijd symbool voor Europese goede smaak, ‘dolce vita’ en Italiaans vakmanschap. Cohn en zijn vrouw Monica dragen een felblauw hemd met witte bloemen, oranje Vespa’s en het logo van de Amerikaanse Vespa-club erop. Er zijn 65 nationale Vespa-clubs verspreid over de wereld, met meer dan 200.000 leden.

In zijn winkel herstelt hij oudere, vintage Vespa’s, maar hij verkoopt vooral veel moderne modellen aan een iets ouder publiek. „Onze klanten zijn tussen de 55 en 70 jaar oud. Omdat Vespa bij ons wordt ingevoerd, zijn de scooters een stukje duurder dan in Europa. Daarbij heb je ook nog een motorrijbewijs nodig. Jonge mensen vinden dat niet langer vanzelfsprekend, ze nemen tegenwoordig liever een Uber.”

Evolutie naar elektrisch

Voor Europese Vespa-liefhebbers ligt dat anders. Op de parade zijn jong en oud vertegenwoordigd, en rijden vintage Vespa’s die een dikke walm benzine verspreiden naast de modernere versies. „Anders dan bijvoorbeeld de Kever van Volkswagen is de Vespa nooit out geweest, en heeft dan ook nooit een comeback hoeven te maken”, zegt woordvoerder Paolo Pezzini. „De scooter evolueerde steeds verder op het gebied van stijl en technologie. Nieuwe versies zijn een stuk ecologischer dan de oude modellen.” Sinds 2018 is er ook een elektrische variant.

De Vespa wordt op drie locaties gemaakt: in de historische fabriek van Pontedera, die de Europese en Amerikaanse markt bedient, in het Vietnamese Vinh Phuc en in Baramati, India. De overkoepelende Piaggio Group had vorig jaar een omzet van 1,5 miljard euro, een operationele winst van 101 miljoen euro (EBIT) en een netto winst van 34 miljoen euro.

De laatste jaren is er bij Vespa wel een dalende trend gaande. Piaggio Group wijt dat zelf aan macro-economische factoren, zoals nieuwe handelstarieven en de stijgende kosten van grondstoffen. Ook moest Vespa al meermaals naar de rechter, om zijn design te beschermen tegen kopieën uit China.

Maar in Italië is de scooter nog steeds niet uit het straatbeeld weg te denken, waar in grote steden als Rome en Milaan netjes gekleed kantoorpersoneel op een motorfiets slalomt tussen auto’s en bestelwagens tijdens de drukke ochtend- en avondspits. De voorbije tien jaar zijn er nog meer dan twee miljoen Vespa’s gemaakt.